Giá vận tải hàng không tăng vọt do xung đột tại Trung Đông

Máy bay của Hãng hàng không Qatar Airways. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Nguyên nhân chủ yếu là do chi phí nhiên liệu máy bay tăng cao và sự gián đoạn hoạt động tại các trung tâm trung chuyển ở khu vực Vùng Vịnh.

Mức tăng giá hiện ảnh hưởng rõ rệt đến các mặt hàng như dược phẩm từ Ấn Độ, thiết bị điện - điện tử, cũng như ngành thời trang và may mặc.

Việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz - nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua trong điều kiện bình thường - đã khiến giá dầu tăng vọt. Hệ quả là giá nhiên liệu máy bay tăng 83% chỉ trong một tháng và tăng 94% so với cùng kỳ năm trước, theo báo cáo của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA).

Không chỉ chi phí leo thang, ngành vận tải hàng không toàn cầu còn đối mặt với áp lực vận hành. Những năm gần đây, các quốc gia vùng Vịnh đã trở thành trung tâm trung chuyển quan trọng giữa châu Âu và châu Á, đặc biệt là Dubai (UAE) và Doha (Qatar). Tuy nhiên, các máy bay không người lái của Iran đã tấn công sân bay Dubai, khiến chính phủ Australia phát cảnh báo hạn chế đi lại đến đây, kể cả các chuyến bay quá cảnh. Sân bay quốc tế Hamad tại Doha cũng đang hoạt động với lịch bay hạn chế.

Sự kết hợp của các yếu tố trên đã khiến giá cước hàng không tăng mạnh trên toàn bộ các tuyến bay. Đặc biệt nghiêm trọng là các chuyến bay từ Nam Á đến châu Âu bay qua Vịnh Ba Tư, với chi phí tăng tới 82% so với trước chiến sự. Giá cước từ Nam Á sang Bắc Mỹ cũng tăng lên 6,42 USD/kg, so với mức 4,05 USD/kg trước đó. Trong khi đó, tuyến châu Âu - Trung Đông ghi nhận mức tăng 55%. Tất cả số liệu đều do Freightos cung cấp.

Theo ông Judah Levine, Trưởng bộ phận nghiên cứu của Freightos, việc đóng cửa không phận khu vực Vùng Vịnh đã ảnh hưởng đến nhiều tuyến vận tải hàng không, khiến giá cước tăng đáng kể. Các hãng hàng không như Qatar Airways và Emirates nằm trong nhóm ba hãng có năng lực vận chuyển hàng hóa lớn nhất thế giới; cùng với Etihad Airways, họ chiếm khoảng 13% tổng năng lực vận tải hàng hóa bằng đường hàng không toàn cầu.

Các trung tâm trung chuyển tại Vùng Vịnh đóng vai trò then chốt trong kết nối Đông - Tây. Chúng đảm nhiệm khoảng một phần tư lưu lượng hàng hóa hàng không giữa Trung Quốc và châu Âu, đồng thời vận chuyển lượng lớn hàng hóa từ Nam Á và Đông Nam Á sang châu Âu và Bắc Mỹ.

Ông Levine cho biết, những mặt hàng bị ảnh hưởng nhiều nhất bao gồm “thiết bị điện tử và thương mại trực tuyến từ Viễn Đông, cùng với quần áo và thời trang nhanh”. Riêng tại Nam Á, ngoài dệt may, ngành dược phẩm chiếm tỷ trọng đáng kể trong xuất khẩu của Ấn Độ sang châu Âu.

Dược phẩm được xem là “điểm yếu chí mạng” do giá trị cao so với trọng lượng, đồng thời yêu cầu vận chuyển nhanh chóng và an toàn, tạo áp lực lớn lên dịch vụ vận tải hàng không.

Ngành dược phẩm Ấn Độ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thuốc giá rẻ trên toàn cầu, với kim ngạch xuất khẩu hơn 30 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, khi giá nhiên liệu tăng đột biến và các sân bay tại Vùng Vịnh bị gián đoạn, việc vận chuyển các sản phẩm này đến thị trường tiêu thụ sẽ ngày càng khó khăn hơn.

Thanh Bình (TTXVN)