Hàng không vùng Vịnh trước phép thử lớn nhất kể từ Covid-19

Bốn thập kỷ trước, giữa một cuộc chiến khác tại Vịnh Ba Tư, các nhà lãnh đạo Dubai đã thành lập hãng hàng không Emirates. Ít ai khi đó nghĩ rằng hãng bay này sẽ vươn lên trở thành một trong những hãng hàng không lớn và có lợi nhuận cao nhất thế giới.

Hành khách đứng trước bảng thông tin chuyến bay hiển thị các chuyến bị hoãn và hủy tại Sân bay Quốc tế Queen Alia ở Amman. Nguồn: The Arab Weekly

Giờ đây, Emirates cùng nhiều hãng hàng không khác trong khu vực đang đối mặt với thử thách lớn nhất kể từ đại dịch Covid-19. Cuộc chiến tại Iran buộc các hãng phải hủy hàng chục nghìn chuyến bay, làm đảo lộn kế hoạch di chuyển của hàng triệu hành khách, nhiều người trong số đó còn dự định nối chuyến tới các điểm đến khác.

Câu hỏi lớn hiện nay là các hãng hàng không vùng Vịnh đang xử lý cú sốc này ra sao và sẽ mất bao lâu để phục hồi.

“Chúng ta đang nói tới những trung tâm trung chuyển hàng không cực kỳ quan trọng. Các hãng ở đó đã trở thành mắt xích không thể thiếu trong việc kết nối hành khách toàn cầu,” ông Mike Malik, Giám đốc ngành hàng không tại công ty dữ liệu Cirium, nói. “Nhưng khi những sự kiện như thế này xảy ra, các trung tâm đó bị đóng lại và toàn bộ hệ thống gần như bị phá vỡ.”

Vị trí địa lý là nền tảng thành công của ba hãng hàng không lớn vùng Vịnh gồm Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways. Phần lớn dân số thế giới nằm trong bán kính bay thuận lợi từ các trung tâm của họ tại Dubai, Doha và Abu Dhabi, khiến những thành phố này trở thành điểm trung chuyển tự nhiên cho các hành trình đường dài như New York – New Delhi hay London – Sydney.

Theo Cirium, các hãng vùng Vịnh vận chuyển khoảng một phần ba số hành khách từ châu Âu sang châu Á và một nửa số hành khách từ châu Âu đến Australia cùng các điểm đến ở Nam Thái Bình Dương. Tổng cộng khoảng 227 triệu lượt hành khách đã bay đến, đi hoặc quá cảnh qua khu vực trong năm ngoái, theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA).

Chiến sự đã khiến dòng chảy này gần như tê liệt. Theo Cirium, hơn 52.000 chuyến bay đến và đi từ Trung Đông – tương đương hơn một nửa tổng số chuyến bay dự kiến trong khu vực – đã bị hủy kể từ khi xung đột bắt đầu ngày 28-2, ảnh hưởng tới khoảng sáu triệu hành khách.

Chi phí đối với các hãng hàng không cũng tăng nhanh. Máy bay và phi hành đoàn bị điều chuyển hoặc nằm chờ, trong khi hoạt động du lịch đến khu vực gần như đóng băng.

“Các hãng vẫn phải gánh chi phí máy bay, tiền lương nhân viên, bảo dưỡng, vận hành trụ sở và các chi phí hành chính,” ông John Strickland, chuyên gia tư vấn ngành hàng không, nói.

Theo công ty nghiên cứu Tourism Economics, riêng việc sụt giảm chi tiêu du lịch có thể khiến khu vực thiệt hại từ 34 tỷ USD đến 56 tỷ USD trong năm nay, tùy thuộc vào thời gian chiến sự kéo dài và mức độ khiến du khách e ngại.

“Có thể nói hàng trăm điểm đến trên thế giới đang bị ảnh hưởng ở những mức độ khác nhau,” ông Brendan Sobie, nhà phân tích hàng không tại Singapore, cho biết.

Khủng hoảng cũng tác động trực tiếp tới doanh nghiệp và hành khách. Cuối tháng trước, công ty Deel có trụ sở tại San Francisco đã đưa gần 1.500 nhân viên tới Dubai tham dự một sự kiện nội bộ. Ngay sau khi sự kiện kết thúc, Mỹ tấn công Iran, khiến khoảng 500 nhân viên của công ty bị mắc kẹt.

“Tôi không chắc mọi chuyện sẽ diễn biến ra sao,” ông Joe Kauffman, Chủ tịch kiêm giám đốc tài chính của Deel, nói. “Các nhân viên của chúng tôi đang ở đâu? Họ có an toàn không?”

Công ty sau đó đã đưa khoảng 100 nhân viên sang Oman bằng xe buýt để bắt các chuyến bay rời khỏi khu vực.

“Cảm giác giống như phải tự tìm đường thoát trong một hành trình đầy bất định,” ông Kauffman nói. “Trước hết là rời khỏi khu vực ít bị ảnh hưởng hơn, rồi mới tìm cách về nhà.”

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng ngành hàng không có thể phục hồi khá nhanh sau khủng hoảng, giống như từng xảy ra sau các vụ khủng bố, tai nạn hay đại dịch.

“Đối với các thương hiệu cao cấp, bài kiểm tra danh tiếng thực sự không phải là việc gián đoạn có xảy ra hay không, mà là liệu họ có duy trì được sự bình tĩnh, kiểm soát và niềm tin của khách hàng trong lúc khủng hoảng hay không,” ông Tony Stanton, Giám đốc điều hành công ty tư vấn hàng không Strategic Air, nói.

“Hành khách thường có trí nhớ khá ngắn, đặc biệt khi xuất hiện các mức giá hấp dẫn,” ông Eddy Pieniazek, trưởng bộ phận tư vấn tại công ty dữ liệu hàng không Ishka, nói.

Dù đối mặt nhiều gián đoạn, ông Joe Kauffman cho biết công ty ông vẫn không loại trừ khả năng tổ chức các sự kiện doanh nghiệp tại Dubai trong tương lai.

“Tôi vẫn tin rằng Dubai sẽ tiếp tục là một địa điểm phù hợp để chúng tôi tổ chức các hoạt động trong tương lai,” ông nói.

Ngọc Lâm