Trung Quốc ra mắt mẫu máy bay tàng hình đầu tiên để xuất khẩu: Những nước nào sẽ mua J-35AE?

Máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 J-35. Ảnh: MW.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc đã công bố hình ảnh phiên bản xuất khẩu đầu tiên của tiêm kích thế hệ 5 do nước này chế tạo – mẫu J-35AE – khiến các nhà phân tích nhận định rộng rãi rằng hợp đồng xuất khẩu đầu tiên của loại máy bay này nhiều khả năng đã được ký kết. Việc một chiếc máy bay hoàn chỉnh với đầy đủ ký hiệu xuất khẩu được công khai được xem là dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đang chuyển sang giai đoạn đẩy mạnh tiếp thị dòng tiêm kích này ra thị trường quốc tế.

J-35 lần đầu được xác nhận đưa vào biên chế trong cả Không quân và Hải quân Trung Quốc vào năm 2025. Trong không quân, nó đóng vai trò mẫu tiêm kích hạng nhẹ bổ trợ cho tiêm kích chiếm ưu thế trên không J-20, trong khi ở hải quân, nó được sử dụng như một tiêm kích hạm. Đáng chú ý, phiên bản xuất khẩu sử dụng thiết kế động cơ gần giống biến thể hải quân hơn, có thể theo yêu cầu từ khách hàng.

Chiến đấu cơ tàng hình J-35 của Trung Quốc. Ảnh: MW.

Hiện chỉ có hai dòng tiêm kích thế hệ 5 từng được xuất khẩu, gồm F-35A của Mỹ – đã được hơn 20 lực lượng quân sự trên thế giới đặt mua – và Su-57 của Nga, với hai chiếc đầu tiên được bàn giao cho Algeria vào tháng 11/2025.

Tháng 4/2025, tập đoàn xuất khẩu quốc phòng Nga Rosoboronexport xác nhận nhiều quốc gia đã đặt mua Su-57, trong đó Ấn Độ, Triều Tiên, Iran và Việt Nam được đánh giá là các khách hàng tiềm năng nhất. Đầu tháng 2, Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Nga Anton Alikhanov tuyên bố các hợp đồng đã được ký tại Trung Đông, trong đó Iran được xem là khách hàng khả dĩ duy nhất trong khu vực.

J-35 được đánh giá rộng rãi có năng lực không chiến vượt trội đáng kể so với cả F-35 lẫn Su-57, và trong bối cảnh cạnh tranh hạn chế trong phân khúc tiêm kích thế hệ 5, dòng máy bay này có thể đạt được nhiều bước tiến lớn trên thị trường quốc tế.

Máy bay F-35A của Không quân Phòng vệ Nhật Bản. Nước này là khách hàng nước ngoài lớn nhất của F-35. Ảnh: MW.

Trong báo cáo thường niên tháng 12/2025 gửi Quốc hội Mỹ về năng lực quân sự Trung Quốc, Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ cho biết các “khách hàng quan tâm” tới J-35 bao gồm Ai Cập, Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Tuy nhiên, một yếu tố lớn hạn chế tiềm năng xuất khẩu của J-35 là Trung Quốc chưa xây dựng được vị thế vững chắc trên thị trường tiêm kích toàn cầu, đồng thời cũng chưa thiết lập mạng lưới căn cứ quân sự hoặc sử dụng đòn bẩy chính trị – kinh tế để thúc đẩy xuất khẩu máy bay như các nước phương Tây và ở mức độ thấp hơn là Nga từng làm.

Các yếu tố địa chính trị cũng khiến nhiều quốc gia có thể là khách hàng tiềm năng của J-35, như Thái Lan, Indonesia hay Ai Cập, có khả năng bị sức ép chính trị lớn từ phương Tây ngăn cản.

Máy bay chiến đấu J-35 của Trung Quốc trên tàu sân bay Phúc Kiến. Ảnh: MW.

Các năng lực vượt trội của J-35 cùng việc ứng dụng nhiều công nghệ từ chương trình J-20 khiến mẫu máy bay này có tiềm năng làm thay đổi hoàn toàn cán cân sức mạnh trên không tại bất kỳ khu vực nào mà nó được xuất khẩu.

Trong bối cảnh Trung Quốc được cho là sắp trở thành quốc gia đầu tiên triển khai tiêm kích thế hệ 6, đồng thời vượt xa các dự báo của giới chuyên gia nhờ thành công của chương trình tiêm kích tàng hình J-20, uy tín của ngành công nghiệp hàng không quân sự Trung Quốc đã gia tăng mạnh mẽ trong thập niên qua và ở nhiều khía cạnh gần như không có đối thủ.

Tháng 5 vừa qua, lực lượng vận hành nước ngoài duy nhất của tiêm kích hạng nhẹ thế hệ “4+” J-10C – Không quân Pakistan – được cho là đã đạt nhiều thành công lớn khi bắn hạ nhiều máy bay của Không quân Ấn Độ, bao gồm từ một đến bốn chiếc Dassault Rafale mới được mua, qua đó tiếp tục nâng cao uy tín cho các sản phẩm hàng không chiến đấu Trung Quốc.

Các máy bay chiến đấu J-20 của Không quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc dẫn đầu đội hình J-35A. Ảnh: MW.

Những khách hàng tiềm năng hàng đầu của J-35 có thể bao gồm Algeria, Pakistan và Indonesia, trong khi số lượng khách hàng thuộc các nước phát triển về kinh tế được đánh giá là rất hạn chế do các yếu tố chính trị.

Số quốc gia vừa đủ khả năng tài chính để mua loại máy bay này, vừa có thể chống chịu sức ép từ phương Tây, hiện vẫn rất ít.

Dù Bộ Chiến tranh Mỹ dự đoán có thể xuất hiện các thương vụ bán cho thế giới Arab, các yếu tố chính trị – bao gồm sức ép kéo dài từ phương Tây, cuộc khủng hoảng kinh tế của các quốc gia vùng Vịnh Arab và việc các nước này ngày càng phụ thuộc vào sự bảo vệ quân sự của phương Tây sau khi chiến tranh với Iran bùng nổ – khiến khả năng Trung Quốc tạo đột phá lớn tại thị trường Trung Đông vẫn còn hạn chế.

Chương trình J-35 nhiều khả năng sẽ cho thấy rằng các yếu tố chính trị, chứ không phải năng lực công nghệ vượt trội, mới là nhân tố quyết định thành công của các dòng tiêm kích trên thị trường quốc tế. Việc Trung Quốc hạn chế sử dụng đòn bẩy và gây sức ép ở nước ngoài đồng nghĩa rằng dù J-35 có thể là một trong những tiêm kích mạnh nhất trên thị trường xuất khẩu, thị phần của nó vẫn có khả năng bị giới hạn.

Theo MW

Huyền Chi