Trung Quốc nghiên cứu loại thuốc giúp kiểm soát virus Nipah

Tiềm năng điều trị từ thuốc kháng virus Covid-19

Viện Virus học Vũ Hán khẳng định, một loại thuốc kháng virus có khả năng kiểm soát virus Nipah. Ảnh: Istock

Virus Nipah có tỷ lệ tử vong lên tới 75%. Đợt bùng phát gần đây nhất tại bang Tây Bengal (Ấn Độ) đã ghi nhận ít nhất 5 ca nhiễm.

Dù hiện chưa có phương pháp điều trị được phê duyệt, các nhà nghiên cứu từ Viện Virus học Vũ Hán cho biết, VV116, một loại thuốc kháng virus dạng uống ban đầu được phát triển để điều trị Covid-19, đã giúp 2/3 số chuột hamster bị nhiễm sống sót sau khi tiếp xúc với liều virus vốn có thể gây tử vong.

“Phát hiện này là bằng chứng đầu tiên cho thấy tiềm năng điều trị của VV116 đối với virus Nipah”, Viện Virus học Vũ Hán cho biết hôm 27/1.

Việc sử dụng VV116 đường uống đã nâng tỷ lệ sống sót của chuột hamster vàng lên 66,7%, đồng thời làm giảm tải lượng virus trong phổi, lá lách và não - những cơ quan đích của nhiễm trùng.

“Thuốc không chỉ có thể được dùng như một biện pháp dự phòng cho các nhóm nguy cơ cao như nhân viên y tế và nhân viên phòng thí nghiệm, mà còn là một lựa chọn sẵn có để đối phó với các đợt bùng phát Nipah hiện tại và trong tương lai”, cơ quan này nhấn mạnh.

Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Viện Virus học Vũ Hán, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Phòng thí nghiệm Lingang và Công ty Vigonvita Life Sciences Shanghai - những đơn vị cùng phát triển VV116 thực hiện, đã được công bố trên tạp chí khoa học bình duyệt Emerging Microbes & Infections vào tháng 11 năm ngoái.

Phù hợp với chủng bùng phát tại Ấn Độ

Nhóm nghiên cứu Trung Quốc cho biết, VV116 - loại thuốc đã được phê duyệt điều trị Covid-19 tại Trung Quốc đại lục và Uzbekistan thể hiện đặc tính kháng virus đối với hai chủng Nipah khác nhau có nguồn gốc từ Malaysia và Bangladesh, trong đó chủng Bangladesh là nguyên nhân gây ra các đợt bùng phát tại Ấn Độ.

Các nhà khoa học cho rằng, cần thêm nghiên cứu để xác định chính xác cơ chế mà VV116 ức chế virus Nipah, song nhiều khả năng thuốc hoạt động theo cơ chế tương tự như khi chống lại virus corona.

Với hồ sơ an toàn đã được thiết lập cho sử dụng ở người, nhóm nghiên cứu nhận định VV116 nên được cân nhắc như một lựa chọn điều trị tiềm năng đối với virus Nipah.

Virus nguy hiểm chết người

Virus Nipah lần đầu được xác định trong một đợt bùng phát tại Malaysia giai đoạn 1998-1999, sau đó được ghi nhận tại Bangladesh và Ấn Độ từ năm 2001, theo bài báo nghiên cứu.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các triệu chứng thần kinh có thể xuất hiện vài ngày hoặc vài tuần sau khi nhiễm bao gồm rối loạn ý thức, lú lẫn và co giật. Nhiễm virus cũng có thể gây bệnh hô hấp nặng và trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, dẫn đến viêm não có thể tiến triển thành hôn mê và tử vong. WHO cho biết tỷ lệ tử vong của bệnh dao động từ 40% đến 75%.

Virus Nipah có thể lây truyền từ dơi ăn quả thuộc chi Pteropus trực tiếp sang người, qua vật chủ trung gian như lợn và ngựa, hoặc lây từ người sang người. Đợt bùng phát ban đầu tại Malaysia được xác định là do tiếp xúc với lợn bệnh hoặc các mô của chúng.

Nhiều đợt bùng phát tại Bangladesh và Ấn Độ trong những năm qua được cho là có liên quan đến việc tiêu thụ trái cây hoặc các sản phẩm từ trái cây, chẳng hạn như nước chà là tươi, bị nhiễm nước bọt hoặc nước tiểu của dơi mang virus, theo WHO.

WHO đã xếp Nipah vào nhóm bệnh ưu tiên cho nghiên cứu và phát triển, đặc biệt sau đợt bùng phát vào tháng 5/2018 tại bang Kerala (Ấn Độ) khiến ít nhất 17 người thiệt mạng.

Các nghiên cứu trước đây đã phát hiện một số hợp chất có khả năng ức chế nhiễm virus Nipah, song đến nay vẫn chưa có loại thuốc nào được cấp phép sử dụng lâm sàng.

Trong khi đó, vào tháng 12, một ứng viên vaccine Nipah do Đại học Oxford phát triển đã trở thành vaccine đầu tiên trên thế giới bước vào thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 trên người. Vaccine này hiện đang được thử nghiệm tại Bangladesh và được phát triển dựa trên cùng nền tảng vector virus như vaccine Covid-19 Oxford–AstraZeneca, theo thông tin từ trường đại học.

Quỳnh Vũ