Trưng bày nhiều tư liệu quý về chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên của người Việt Nam

Sáng 10/4, tại Hà Nội, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam và nhiều cơ quan liên quan tổ chức khai mạc trưng bày “Chuyến bay Liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga”.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 - 12/4/2026), dấu mốc quan trọng của khoa học và văn minh nhân loại.

Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng phát biểu khai mạc Trưng bày. Ảnh: Trịnh Việt Dũng

Phát biểu tại Lễ Khai mạc, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng khẳng định, chuyến bay Soyuz 37 không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn thể hiện sự gắn bó, tin cậy chính trị giữa Việt Nam và Liên bang Nga, được vun đắp qua nhiều giai đoạn lịch sử. Những giá trị đó tiếp tục được kế thừa và phát huy trong bối cảnh hợp tác hiện nay.

Ông Tùng cho biết, để lưu giữ và lan tỏa những ký ức quý báu, thời gian qua, các cơ quan lưu trữ hai nước đã phối hợp nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều tư liệu có giá trị. Trên cơ sở đó, trưng bày lần này được chuẩn bị công phu, kết hợp giữa tài liệu, hiện vật và công nghệ hiện đại, mang đến cho công chúng cái nhìn toàn diện về hành trình từ huấn luyện, thực hiện chuyến bay đến khi trở về Trái Đất.

Sự hiện diện của Trung tướng Phạm Tuân góp phần mang đến những câu chuyện chân thực, sinh động về hành trình lịch sử. Ảnh: Trịnh Việt Dũng

Điểm nhấn của trưng bày là các hiện vật, kỷ vật gắn liền với chuyến bay, trong đó có những vật phẩm từng được Trung tướng Phạm Tuân mang theo vào không gian. Những “chứng tích không gian” này không chỉ có giá trị lịch sử mà còn mang ý nghĩa cảm xúc đặc biệt đối với công chúng.

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Liên Xô Phạm Tuân bày tỏ xúc động khi nhắc lại dấu mốc lịch sử của chuyến bay đầu tiên của loài người vào vũ trụ do Yuri Gagarin thực hiện năm 1961 - sự kiện mở ra kỷ nguyên chinh phục không gian của nhân loại. Ông cho biết, việc trở thành người Việt Nam và cũng là người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ trong chương trình Intercosmos là niềm vinh dự lớn lao, đồng thời là trách nhiệm nặng nề.

Những kỉ vật được Trung tướng Phạm Tuân mang theo trong chuyến bay vào vũ trụ ngày 23/7/1980. Ảnh: Nguyễn Sơn

Ông chia sẻ về quá trình huấn luyện nghiêm ngặt, sự hồi hộp trước thời khắc rời Trái đất và những trải nghiệm đặc biệt trong 8 ngày làm việc trên quỹ đạo. Trong chuyến bay lịch sử trên tàu Soyuz-37, phi hành đoàn đã thực hiện hàng chục thí nghiệm khoa học, góp phần vào chương trình nghiên cứu chung.

Trung tướng Phạm Tuân nhấn mạnh, thành công của chuyến bay không chỉ là thành tựu khoa học mà còn là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị bền chặt, sự tin cậy và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay. Ông bày tỏ niềm tự hào khi những giá trị đó tiếp tục được gìn giữ, phát huy và lan tỏa tới các thế hệ hôm nay và mai sau.

Balo và găng tay Trung tướng Phạm Tuân dùng khi bay vào vũ trụ. Ảnh: Nguyễn Sơn

Theo Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko, từ chuyến bay của Yuri Gagarin năm 1961 đến sứ mệnh Xô - Việt năm 1980 đều là những cột mốc có ý nghĩa toàn cầu, mở ra kỷ nguyên khám phá khoa học - công nghệ mới, đồng thời góp phần củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Tại lễ Khai mạc, Ban tổ chức cũng phát video các phi hành gia người Nga gửi lời chào từ Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) tới Thủ đô Hà Nội nhân sự kiện này, thể hiện sự tiếp nối của hành trình khám phá không gian và tinh thần hợp tác quốc tế.

Các phi hành gia khẳng định, chuyến bay Liên hợp 37 năm 1980 đã ghi dấu mốc đặc biệt, mang theo khát vọng của hai dân tộc, không chỉ trở thành thành tựu khoa học mà còn là biểu hiện của tình hữu nghị, sự tin tưởng giữa nhân dân hai nước. Ảnh: Minh Vân

Trưng bày không chỉ tôn vinh thành tựu khoa học - công nghệ mà còn khẳng định vai trò của tài liệu lưu trữ trong bảo tồn ký ức lịch sử, phục vụ nghiên cứu và giáo dục truyền thống. Qua đó, góp phần tăng cường hiểu biết, giao lưu và làm sâu sắc thêm quan hệ hữu nghị truyền thống, Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức ra mắt ấn phẩm “Việt Nam - Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam - Hội nghị Paris”. Ấn phẩm được biên soạn song ngữ Việt - Nga, tập hợp nhiều tài liệu lưu trữ giá trị. Các ấn phẩm đã được số hóa dưới dạng ebook, giúp công chúng dễ dàng tra cứu, tiếp cận trực tuyến.

Trưng bày mở cửa từ 10/4 - 10/6/2026 tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, số 12 Đào Tấn, Giảng Võ, Hà Nội.

Minh Vân