Ký ức về chuyến bay đưa người Việt Nam đầu tiên vào vũ trụ qua tài liệu lưu trữ

Triển lãm nhằm kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 - 12/4/2026) - một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử khoa học và văn minh nhân loại.

Trong đó, chuyến bay Soyuz 37 - Liên hợp 37 năm 1980 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian.

Chuyến bay lịch sử này không chỉ là thành tựu khoa học, mà còn là niềm tự hào chung của hai dân tộc Việt Nam - Liên bang Nga, là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay.

Các đại biểu tham quan không gian triển lãm.

Theo ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ), nhằm lưu giữ và lan tỏa những ký ức lịch sử quý báu của quan hệ Việt - Nga, trong suốt thời gian qua, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam và Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga đã phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều ấn phẩm tư liệu có giá trị.

Triển lãm hôm nay là kết quả từ sự hợp tác hiệu quả giữa cơ quan lưu trữ quốc gia hai nước, là sự kết hợp giữa tài liệu và hiện vật quý và ứng dụng công nghệ hiện đại, mang đến cho công chúng một trải nghiệm toàn diện, sinh động về hành trình từ huấn luyện, bay vào vũ trụ đến ngày trở về vinh quang.

"Trưng bày không chỉ tái hiện một sự kiện lịch sử đặc biệt, mà còn khẳng định giá trị bền vững của tài liệu lưu trữ - những bằng chứng xác thực kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần củng cố niềm tin và mở rộng hợp tác trong tương lai", ông Tùng nhấn mạnh.

Ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ).

Phát biểu tại lễ khai mạc, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko nhấn mạnh sứ mệnh chung Xô - Việt năm 1980 trên tàu "Soyuz-37" cũng là một cột mốc quan trọng trên hành trình của loài người chinh phục các vì sao, đồng thời là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị và hợp tác chặt chẽ giữa hai quốc gia và hai dân tộc.

Lần đầu tiên, một đại diện của Việt Nam - một đất nước khi đó vẫn chưa kịp hàn gắn những vết thương do chiến tranh để lại - đã bay vào quỹ đạo gần Trái Đất cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô Viktor Gorbatko. Đây thực sự là một sự kiện gây tiếng vang lớn. Báo chí nước ngoài khi đó đã đăng tải những dòng tít ấn tượng như "Người anh hùng bắn rơi "pháo đài bay" B-52 của Mỹ - nay đang bay trong vũ trụ!".

Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko chia sẻ tại sự kiện.

Theo ông Gennady Bezdetko, triển lãm không chỉ kể lại những sự kiện của những năm tháng xa xưa ấy mà còn tái hiện bầu không khí đặc biệt của thời kỳ đó. Mục tiêu của trưng bày không chỉ là gìn giữ ký ức lịch sử mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu biết về những trang sử vẻ vang trong thành tựu chung của hai dân tộc. Đây không chỉ là cái nhìn về quá khứ mà còn là cây cầu nối tới tương lai, là sự trao truyền sứ mệnh cho các thế hệ nhà khoa học, kỹ sư và nhà nghiên cứu tiếp theo.

Trưng bày giới thiệu hệ thống tài liệu, hình ảnh và hiện vật tiêu biểu, tái hiện toàn diện hành trình của chuyến bay Soyuz 37 - từ quá trình tuyển chọn, huấn luyện, thực hiện nhiệm vụ cho đến ngày trở về.

Triển lãm mở cửa phục vụ công chúng từ 10h ngày 10/4 đến hết ngày 10/6 (mở cửa tự do, miễn phí) tại Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, 12 Đào Tấn, Giảng Võ, Hà Nội.

Điểm nổi bật của trưng bày là sự hội tụ đa dạng và đặc sắc của nhiều loại hình tư liệu và hiện vật: từ hệ thống tài liệu lưu trữ quý được lựa chọn từ các cơ quan lưu trữ của Việt Nam và Liên bang Nga; các phim tư liệu, phim ngắn do Đại sứ quán Liên bang Nga, Đài Truyền hình Việt Nam và Viện Phim Việt Nam cung cấp; đến các hiện vật, kỷ vật gắn liền với chuyến bay Soyuz 37, trong đó có những kỷ vật từng được Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân mang theo trong hành trình vào vũ trụ - những "chứng tích không gian" độc đáo, giàu giá trị lịch sử và cảm xúc.

Triển lãm giới thiệu hơn 200 tài liệu, hình ảnh và hiện vật tiêu biểu, tái hiện toàn diện hành trình của chuyến bay Soyuz 37 năm 1980.

Lê Mạnh Quốc