Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược, Mỹ và Israel rạn nứt?

Theo Al Jazeera, việc Israel tấn công vào mỏ khí South Pars của Iran đã làm bộc lộ khác biệt ngày càng lớn về mục tiêu giữa Washington và Jerusalem trong chiến sự tại Iran.

Kể từ khi xung đột bắt đầu ngày 28/2, các bất đồng đã dần xuất hiện. Tổng thống Trump hướng tới sự thay đổi có giới hạn tại Iran, phù hợp với lợi ích của Mỹ. Trong khi đó, Israel tận dụng xung đột triệt để, hòng làm suy yếu bộ máy chính quyền của Iran, đồng thời liên tục công khai kích hoạt bất ổn diện rộng tại đất nước này.

“Ông nói gà, bà nói vịt”

Ngày 19/3, Tổng thống Trump đưa ra tuyên bố với ngôn từ mạnh mẽ sau khi Israel tấn công vào mỏ khí South Pars của Iran. Trước đó, Iran đáp trả bằng cách đánh vào khu phức hợp khí tự nhiên hóa lỏng Ras Laffan của Qatar.

Các vụ tấn công này khiến giá năng lượng trên thế giới tăng vọt, ông Trump ngay lập tức phản ứng bằng đăng tải cứng rắn trên mạng xã hội Truth Social. Ông khẳng định Mỹ “không biết gì” về kế hoạch tấn công của Israel nhằm vào mỏ khí South Pars.

Cách ông Trump mô tả hành động tấn công của Israel rất đáng chú ý. Ông nói Israel “trong cơn giận dữ” đã “tấn công dữ dội” vào mỏ khí South Pars.

Theo Bloomberg, cách diễn đạt này khá lạ khi nói về động thái quân sự có tính toán của đồng minh thân cận đang cùng sát cánh chiến đấu. Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu ông Trump có đang ám chỉ Israel đã hành động thiếu thận trọng?

Ông Trump thậm chí còn dùng chữ in hoa như để nhấn mạnh yêu cầu: “ISRAEL SẼ KHÔNG TIẾP TỤC TẤN CÔNG vào mỏ South Pars cực kỳ quan trọng và giá trị này”.

Với vị Tổng thống luôn thể hiện quyền kiểm soát, tuyên bố này tựa như một lời cảnh báo gửi tới Thủ tướng Netanyahu.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu xuất hiện tại họp báo ở Jerusalem, Israel, ngày 19/3. Ảnh: Reuters.

Trong phần còn lại của đăng tải, ông Trump thể hiện phong cách quen thuộc, khi đưa ra những lời đe dọa sử dụng sức mạnh quân sự ở mức chưa từng có.

Ông cảnh báo nếu Iran tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Qatar, Mỹ sẽ phá hủy toàn bộ mỏ khí South Pars “với sức mạnh mà Iran chưa từng chứng kiến, dù có hoặc không có sự hỗ trợ hay đồng ý của Israel”.

Việc ông Trump nhắc đến khả năng Mỹ hành động đơn phương mà không cần sự phối hợp của Israel cũng được xem là chi tiết đáng chú ý trong đăng tải. Đăng tải “lạ” của ông Trump ngay lập tức bị đưa ra phân tích, cho thấy có nhiều sự mâu thuẫn.

Nhiều tờ tin tức của Israel như Yedioth Ahronoth hay Israel Hayom đều cho rằng cuộc tấn công vào mỏ khí South Pars là đòn tấn công có sự thống nhất về mặt thông tin giữa Mỹ và Israel.

Theo 3 quan chức Israel và một quan chức Mỹ chia sẻ với New York Times, Washington thực ra có biết về kế hoạch tấn công này, nhưng lựa chọn không tham gia.

Như thường lệ, các phát biểu của ông Trump có yếu tố “gây nhiễu”, rất khó xác định đâu là sự thật, càng không dễ xác định thái độ cũng như ý định thực sự của ông.

Để dập tắt ngay từ đầu mọi suy đoán, Thủ tướng Israel nhấn mạnh trong cuộc họp báo tại Jerusalem ngày 19/3 rằng Mỹ và Israel vẫn “đồng điệu” trong việc xác định mục tiêu chiến sự tại Iran. Thậm chí, ông Netanyahu nhấn mạnh rằng trên thế giới hiếm có hai nhà lãnh đạo nào hợp tác chặt chẽ như ông và ông Trump.

Dù vậy, giới quan sát vẫn cho rằng pha “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” giữa Mỹ và Israel mới đây đã cho thấy dấu hiệu rạn nứt đang dần xuất hiện.

Israel chắc chắn có tính toán khi thực hiện động thái tấn công này, họ muốn làm suy yếu quyền lực của chính quyền Tehran. “Nếu việc cung cấp khí đốt cho người dân bị gián đoạn, hỗn loạn sẽ gia tăng, điều đó có thể dễ tạo đà cho các cuộc nổi dậy”, một quan chức Israel nói với báo Yedioth Ahronoth.

Thủ tướng Netanyahu từ lâu đã công khai mong muốn có biến động lớn xảy ra với bộ máy chính quyền của Iran.

Trong 3 tuần qua, Mỹ chỉ tập trung vào việc làm suy yếu năng lực tên lửa, UAV và hải quân của Iran, còn Israel lại đẩy mạnh các chiến dịch ám sát lãnh đạo cấp cao của Iran, tấn công mạnh vào các cơ sở hạ tầng phục vụ cho bộ máy chính quyền của Iran. Ngay từ cách lựa chọn mục tiêu tấn công đã cho thấy tham vọng khác nhau giữa Mỹ và Israel.

Cùng tham chiến, nhưng lợi ích khác nhau

Theo New York Times, có thể hiểu cho thái độ lạ của ông Trump trong đăng tải xoay quanh mỏ khí South Pars. Giữa bối cảnh giá dầu và khí đốt tiếp tục tăng, lại chưa có tiến triển trong việc khơi thông eo biển Hormuz, ông Trump không giấu nổi sự bồn chồn, sốt ruột.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong lúc trả lời câu hỏi của phóng viên tại Nhà Trắng ngày 16/3. Ảnh: Reuters.

“Ông Trump nhận thấy nguy cơ tiềm ẩn khi tấn công vào hạ tầng năng lượng của Iran, động thái này không chỉ kích động Iran thực hiện các đòn tấn công mạnh hơn nhằm vào cơ sở năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh, mà còn đẩy nhanh vòng xoáy suy thoái trên toàn cầu”, bà Dana Stroul, cựu quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, nhận định. Vì vậy, ông Trump cần thể hiện thái độ mạnh với Israel.

Dù vậy, bà Dana Stroul tin rằng cuộc tấn công vào mỏ khí South Pars đã có sự thống nhất về mặt thông tin giữa Mỹ và Israel. Theo bà Stroul, đăng tải gây bất ngờ của ông Trump cho thấy một thực tế: “Hiện tại, ông ấy cũng đã thấy chùn bước”.

Xung đột tại Iran đang đặt ra nhiều thách thức ngoài dự tính đối với chính quyền ông Trump. Trong khi sự ủng hộ của người dân Israel đối với chiến dịch tại Iran vẫn ở mức cao, thậm chí, chiến dịch này còn đưa lại lợi thế chính trị cho ông Netanyahu, ông Trump không may mắn như vậy.

Trong khi tỷ lệ ủng hộ ông Netanyahu tại Israel gia tăng kể từ khi chiến sự bắt đầu, tỷ lệ cử tri Mỹ ủng hộ ông Trump lại suy giảm.

Chiến dịch tại Iran củng cố vị thế chính trị cho ông Netanyahu giữa bối cảnh ông tái tranh cử, nhưng chiến dịch này lại tiềm ẩn quá nhiều rủi ro cho ông Trump và đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Thực tế trên chiến trường cũng cho thấy tình hình phức tạp hơn dự tính ban đầu của ông Trump. Ông Trump cần thận trọng trước nguy cơ bị cuốn vào cuộc chiến kéo dài “bất tận”, tránh sa lầy như những cuộc chiến Mỹ từng tiến hành tại Iraq và Afghanistan.

Còn Israel lại có xu hướng muốn kéo dài chiến dịch để gây thiệt hại tối đa cho Iran. “Vấn đề không phải là khi nào cuộc chiến kết thúc, mà là làm thế nào để kéo dài và gia tăng mức độ thiệt hại, bởi mỗi ngày Iran lại bị đẩy lùi hơn nữa về năng lực quân sự”, ông Zev Elkin, thành viên nội các an ninh của ông Netanyahu, từng phân tích.

Xét về vị trí địa lý, Israel mới là bên đối mặt trực tiếp với các mối đe dọa an ninh từ Iran. Dù thời gian qua, ông Trump nói nhiều về những nguy cơ Iran tạo ra đối với Mỹ, nhưng trong thực tế, cử tri Mỹ không cảm nhận rõ những mối nguy ấy bằng áp lực từ việc xăng tăng giá, giá cả sinh hoạt cũng sẽ sớm tăng theo.

Dường như hiểu được những áp lực mà ông Trump đang gặp phải, ông Netanyahu không ngần ngại thừa nhận tại họp báo ở Jerusalem ngày 19/3 rằng Israel đã hành động “một mình” khi tấn công mỏ khí South Pars. Ông Netanyahu cũng cam kết sẽ thực hiện đúng theo yêu cầu của ông Trump: Không tấn công vào các cơ sở năng lượng của Iran.

Suy cho cùng, ông Trump mới là người đang phải đối diện nguy cơ “thiệt đơn, thiệt kép” vì xung đột tại Iran, còn ông Netanyahu đang có nhiều lợi thế. Cán cân lợi ích chênh lệch như vậy, việc nhượng bộ và xoa dịu đồng minh trong lúc “nóng đầu” có lẽ là việc ông Netanyahu sẵn sàng làm một cách vui vẻ.

Iran phóng tên lửa 'siêu nặng đa đầu đạn' trong đợt trả đũa thứ 66 Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã triển khai đợt tấn công thứ 66 trong chiến dịch “Lời hứa chân thật 4”, tiến hành phản kích quy mô lớn bằng nhiều loại tên lửa, nhắm vào các mục tiêu tại Israel cùng các vị trí quân sự của Mỹ trong khu vực.

An Hòa