Tấn công mỏ khí: Bước leo thang nguy hiểm trong xung đột Trung Đông

Mỏ khí đốt South Pars ở ngoài khơi Asaluyeh, miền Nam Iran. Ảnh: IRNA

“Đánh vào huyết mạch” năng lượng toàn cầu

Việc các bên trong xung đột Trung Đông bắt đầu nhắm trực tiếp vào các mỏ khí đốt – đặc biệt là những cơ sở thượng nguồn như mỏ South Pars hay khu công nghiệp Ras Laffan Industrial City – được xem là bước chuyển nguy hiểm trong chiến lược quân sự.

Đáng chú ý, ngày 18-3, mỏ South Pars – mỏ khí lớn nhất thế giới – đã bị không kích, gây cháy tại nhiều khu vực và làm gián đoạn hoạt động sản xuất khí. Một số báo cáo cho thấy cuộc tấn công đã ảnh hưởng tới khoảng 12% sản lượng khí của Iran, buộc nước này phải tạm dừng một phần hoạt động và gián đoạn nguồn cung trong khu vực.

Không giống các cuộc tấn công trước đây chủ yếu nhằm vào cơ sở quân sự hoặc hạ tầng phụ trợ, việc đánh vào các mỏ khí đồng nghĩa với việc trực tiếp làm gián đoạn nguồn cung năng lượng – yếu tố cốt lõi của nền kinh tế hiện đại. Những mục tiêu này có giá trị chiến lược đặc biệt, bởi chúng không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn cung cấp năng lượng cho thị trường toàn cầu.

Thực tế cho thấy, chỉ trong vài ngày, hàng loạt cơ sở năng lượng tại Iran, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia đã trở thành mục tiêu. Một số cơ sở phải tạm dừng hoạt động, gây gián đoạn chuỗi cung ứng khí đốt và LNG trên diện rộng.Điểm đáng lo ngại là những thiệt hại đối với các cơ sở này không dễ khắc phục. Khác với đường ống hay kho chứa, các mỏ khí và nhà máy LNG đòi hỏi thời gian sửa chữa kéo dài, thậm chí nhiều năm. Điều này khiến nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trở nên hiện hữu ngay cả khi xung đột kết thúc.

Ngay sau các cuộc tấn công vào South Pars, giá dầu và khí đốt toàn cầu đã tăng mạnh, phản ánh nỗi lo về sự gián đoạn kéo dài. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế – đặc biệt là châu Âu – vẫn phụ thuộc lớn vào LNG nhập khẩu, cú sốc năng lượng này có thể nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu.

Hệ lụy kinh tế, môi trường và địa chính trị

Hệ quả đầu tiên và rõ rệt nhất là áp lực lên kinh tế toàn cầu. Khi nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận tải, sản xuất và tiêu dùng leo thang. Điều này có thể kích hoạt làn sóng lạm phát mới, thậm chí đẩy một số nền kinh tế vào nguy cơ đình lạm.Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng “hủy nhu cầu” có thể xảy ra, khi giá năng lượng tăng cao khiến nhiều hoạt động kinh doanh không còn hiệu quả. Những quốc gia nghèo, phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, sẽ chịu tác động nặng nề nhất.

Không dừng lại ở kinh tế, các cuộc tấn công còn gây ra hậu quả môi trường nghiêm trọng. Việc phá hủy cơ sở khí đốt giải phóng lượng lớn khí methane – một loại khí nhà kính có tác động mạnh hơn nhiều lần so với CO2 – vào khí quyển. Ô nhiễm không khí tại khu vực cũng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Về địa chính trị, việc nhắm vào hạ tầng năng lượng có thể phá vỡ các kênh đối thoại vốn đã mong manh. Những cơ sở như South Pars không chỉ là tài sản kinh tế mà còn là cầu nối hợp tác giữa các quốc gia, điển hình là giữa Iran và Qatar. Khi các mục tiêu này bị tấn công, nguy cơ đối đầu lan rộng là rất lớn.

Các động thái trả đũa liên tiếp trong khu vực – từ việc Iran cảnh báo coi cơ sở năng lượng của các nước láng giềng là “mục tiêu hợp pháp”, đến các vụ đánh chặn tên lửa tại Riyadh – cho thấy xung đột đang bước vào giai đoạn nguy hiểm hơn.Bên cạnh đó, việc tấn công các mục tiêu năng lượng còn có thể làm suy yếu nỗ lực ngoại giao. Một số chuyên gia nhận định các hành động này nhằm phá vỡ mọi khả năng đàm phán, đẩy các bên vào thế đối đầu kéo dài.

AN BÌNH