Triển khai xây dựng Đề án 'Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới' đảm bảo tiến độ, chất lượng

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành dự cuộc làm việc.

Phát biểu mở đầu cuộc làm việc, TS. Nguyễn Văn Cương cho biết, thực hiện Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật (Ban Chỉ đạo), Đảng ủy Bộ Tư pháp - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng Đề án. Dự kiến thời gian trình dự thảo Đề án là tháng 9/2026.

Thông báo về Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo tại Phiên họp quý I/2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo đã nêu rõ yêu cầu, việc xây dựng Đề án phải có cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, có cơ sở lý luận vững chắc gắn với tổng kết thực tiễn sâu sắc và tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, phù hợp với tình hình thực tiễn của Việt Nam. Kết quả nghiên cứu phải là “bản thiết kế tổng thể” hệ thống pháp luật, bao quát được đầy đủ các lĩnh vực đời sống, dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế, thúc đẩy kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Quá trình xây dựng Đề án cần bảo đảm gắn kết chặt chẽ với nội dung các Đề án lớn đang triển khai, gồm Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”; Đề án Tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam (1930 - 2030), định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo (2030 - 2130), Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013.

Nhắc lại việc Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần chỉ đạo phải chuyển mạnh từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”, TS. Nguyễn Văn Cương nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật không chỉ dừng ở phương diện nội dung các quy phạm pháp luật - dù đây vẫn là vấn đề cốt lõi - mà cần nhìn hệ thống pháp luật ở phương diện toàn diện, bao gồm cả pháp luật trong hành động, pháp luật trong thực thi và chu trình điều chỉnh pháp luật khép kín trong dòng chảy chung của xã hội.

Lưu ý khối lượng công việc cần triển khai là rất lớn trong khi thời gian không nhiều, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp tin tưởng rằng, với kinh nghiệm tham mưu 1 loạt các đề án quan trọng trong thời gian qua; với chung tay của các Bộ, ngành, cơ quan có liên quan; sự thống nhất về cách thức triển khai công việc ngay từ đầu và việc giữ vững kỷ luật trong suốt quá trình triển khai sẽ đảm bảo xây dựng Đề án đáp ứng các yêu cầu đề ra.

Tại buổi làm việc, các ý kiến phát biểu nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng Đề án nhằm xác định cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất tầm nhìn, định hướng và các giải pháp cơ bản hoàn thiện hệ thống pháp luật (bao gồm cả pháp luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp, tổ chức bổ trợ tư pháp) chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước; bảo đảm dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, bao quát đầy đủ các lĩnh vực đời sống xã hội, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế, thúc đẩy kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, với tầm nhìn đến năm 2045. Qua đó bảo đảm chuyển từ đúng về chủ trương, quy định pháp luật sang đúng và hiệu quả trong hành động, thực thi với các biện pháp đo lường được.

Đại diện các Bộ, ngành, cơ quan tập trung thảo luận về các yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới; về nhiệm vụ và giải pháp hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong từng nhóm lĩnh vực. Các đại biểu cũng đề xuất về cách thức triển khai xây dựng Đề án, gắn với đặc thù và các nội dung cụ thể liên quan của các Bộ, ngành, cơ quan. Mục tiêu hướng tới là xây dựng Đề án đáp ứng yêu cầu về chất lượng, thời gian.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành đánh giá cao tinh thần làm việc của Bộ Tư pháp và các Bộ, ngành, cơ quan có liên quan trong việc triển khai xây dựng Đề án.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành phát biểu tại cuộc làm việc.

Khẳng định hoàn thiện thể chế, pháp luật là chủ trương lớn của Đảng ta; thể chế được xác định là “đột phá của đột phá”, ông Ngô Trung Thành lưu ý, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán, bảo đảm cơ sở pháp lý cho hoạt động bình thường, liên tục, thông suốt của các cơ quan sau sắp xếp tổ chức bộ máy, tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, mở đường cho kiến tạo phát triển.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước, được thực hiện nghiêm minh, nhất quán, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, thượng tôn Hiến pháp…

Ông Ngô Trung Thành đề nghị các Bộ, ngành, cơ quan kế thừa cách thức triển khai các công việc thời gian qua, xây dựng được định hướng trong từng ngành, lĩnh vực để làm cơ sở xác định lộ trình thực hiện đảm bảo hiệu quả, tránh sa đà vào những nội dung cụ thể.

Trong bối cảnh đất nước hiện nay, mọi chủ trương, quyết sách và tổ chức thực hiện đều được triển khai nhanh để không bỏ lỡ thời cơ phát triển nhanh, bền vững đất nước, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đánh giá cao đề cương tổng thể của Đề án do Bộ Tư pháp xây dựng và đề nghị các Bộ, ngành, cơ quan khẩn trương xây dựng các báo cáo của cơ quan mình; dành ưu tiên cao cho việc triển khai xây dựng Đề án đảm bảo chất lượng, tiến độ.

Minh Khôi