Bảo đảm tiến độ, chất lượng xây dựng đề án 'Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới'

Phát biểu tại buổi làm việc, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý cho biết, Đảng ủy Bộ Tư pháp - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Dự kiến thời gian trình dự thảo đề án vào tháng 9/2026.

Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương chủ trì buổi làm việc. Ảnh: PV

Theo Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, thông báo về Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo tại Phiên họp quý I/2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo đã nêu rõ yêu cầu, việc xây dựng đề án phải có cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, có cơ sở lý luận vững chắc gắn với tổng kết thực tiễn sâu sắc và tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, phù hợp với tình hình thực tiễn của Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu phải là “bản thiết kế tổng thể” hệ thống pháp luật, bao quát được đầy đủ các lĩnh vực đời sống, dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận.

Đồng thời, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế, thúc đẩy kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Quá trình xây dựng đềán bảo đảm gắn kết chặt chẽ với nội dung các đề án lớn đang triển khai, gồm các đề án: “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”; Tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam (1930-2030), định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo (2030-2130), Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013.

Nhắc lại việc Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần chỉ đạo phải chuyển mạnh từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”, Tiến sĩ Nguyễn Văn Cương nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật không chỉ dừng ở phương diện nội dung các quy phạm pháp luật - dù đây vẫn là vấn đề cốt lõi - mà cần nhìn hệ thống pháp luật ở phương diện toàn diện, bao gồm cả pháp luật trong hành động, pháp luật trong thực thi và chu trình điều chỉnh pháp luật khép kín trong dòng chảy chung của xã hội.

Phát biểu tại buổi làm việc, các ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng đề án nhằm xác định cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất tầm nhìn, định hướng và các giải pháp cơ bản hoàn thiện hệ thống pháp luật (bao gồm cả pháp luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp, tổ chức bổ trợ tư pháp) chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước.

Đồng thời bảo đảm dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, bao quát đầy đủ các lĩnh vực đời sống xã hội, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân; bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế, thúc đẩy kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, với tầm nhìn đến năm 2045. Qua đó, bảo đảm chuyển từ đúng về chủ trương, quy định pháp luật sang đúng và hiệu quả trong hành động, thực thi với các biện pháp đo lường được.

Đại diện các Bộ, ngành, cơ quan đã thảo luận về các yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới; về nhiệm vụ và giải pháp hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong từng nhóm lĩnh vực; đề xuất về cách thức triển khai xây dựng đề án, gắn với đặc thù và các nội dung cụ thể...

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành đánh giá cao đề cương tổng thể của Đề án. Ảnh: PV

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành đánh giá cao đề cương tổng thể của đề án do Bộ Tư pháp xây dựng và đề nghị các Bộ, ngành, cơ quan khẩn trương xây dựng các báo cáo của cơ quan mình; dành ưu tiên cao cho việc triển khai xây dựng đề án đảm bảo chất lượng, tiến độ.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khẳng định, hoàn thiện thể chế, pháp luật là chủ trương lớn của Đảng ta. Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán, bảo đảm cơ sở pháp lý cho hoạt động bình thường, liên tục, thông suốt của các cơ quan sau sắp xếp tổ chức bộ máy, tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, mở đường cho kiến tạo phát triển.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước, được thực hiện nghiêm minh, nhất quán, tôn trọng, bào đám, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, thượng tôn Hiến pháp…

Vì vậy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị các Bộ, ngành, cơ quan kế thừa cách thức triển khai các công việc thời gian qua, xây dựng được định hướng trong từng ngành, lĩnh vực để làm cơ sở xác định lộ trình thực hiện đảm bảo hiệu quả, tránh sa đà vào những nội dung cụ thể.

Phương Thảo