Trẻ em Mỹ ngày càng bất ổn: Trường học có là một phần của vấn đề?

Rối loạn tăng động giảm chú ý (A.D.H.D.) đang dần trở nên phổ biến ở trẻ em nam. Gần 1/4 bé trai 17 tuổi mắc chứng rối loạn này (2022), nhiều hơn so với năm 2016 khoảng 1 triệu trẻ em. Với tự kỷ, tỷ lệ đã tăng từ 1/2500 trẻ vào đầu thập niên 1980 lên 1/31 hiện
nay.

Mặt khác, khoảng 32% thanh thiếu niên từng được chẩn đoán lo âu, độ tuổi khởi phát trung bình là 6 tuổi; hơn 10% từng trải qua trầm cảm nặng. Các phân loại rối loạn mới tiếp tục xuất hiện.

Trong bối cảnh đó, dù chính trường Mỹ phân cực, vẫn có sự đồng thuận rộng rãi rằng trẻ em nước này đang gặp khủng hoảng lớn về sức khỏe tinh thần.

Ảnh minh họa

Trường học: Nguyên nhân bị bỏ qua?

Chính phủ Mỹ đã đưa ra nhiều sáng kiến cải thiện sức khỏe tinh thần trẻ em, từ điều chỉnh chế độ ăn, giảm thời gian dùng thiết bị số đến mở rộng sàng lọc tâm lý trong trường học. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận chính sách vẫn ít chú ý đến môi trường nơi trẻ
em dành phần lớn thời gian mỗi ngày: nhà trường.

Nhiều bằng chứng cho thấy trường học không chỉ phản ánh mà còn góp phần tạo ra căng thẳng, làm trầm trọng thêm lo âu và trầm cảm. Đây cũng là nơi các biểu hiện “khác chuẩn” thường bị nhận diện như rối loạn, dẫn đến gia tăng chẩn đoán y khoa.

Khi tuổi thơ bị đo lường

Từ thập niên 1980, giáo dục Mỹ chuyển mình mạnh mẽ sang mô hình đánh giá dựa trên chuẩn đầu ra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình. Trường học ngày càng bị đánh giá bằng điểm số, khiến kỳ vọng đặt lên học sinh gia tăng ở mọi cấp học.

Dù xuất phát từ mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hệ thống này để lại nhiều hệ quả. Trình độ Đọc và Toán đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, trong khi các tiêu chí để đánh giá việc “phù hợp” với trường học lại ngày càng thu hẹp. Những trẻ
không đáp ứng được tiêu chuẩn chung dễ bị xem là có vấn đề cần “sửa chữa”.

Không còn thời gian để là trẻ con

Áp lực học tập lan xuống cả bậc mầm non. Trẻ được yêu cầu đọc, viết sớm hơn, trong khi các hoạt động chơi – vốn được giới chuyên gia coi là thiết yếu cho phát triển ở các giai đoạn đầu – bị thu hẹp. Giờ ra chơi giảm, bữa trưa ngắn, lịch học và bài tập ngày càng dày đặc.

Nhiều nghiên cứu cho thấy học sinh phổ thông chịu mức căng thẳng cao, cảm giác chán nản phổ biến. Trường học, trong mắt không ít trẻ, trở thành nghĩa vụ kéo dài hơn là môi trường nuôi dưỡng năng lực và cảm xúc.

Những đứa trẻ “không vừa khuôn”

Khi hệ thống giáo dục trở nên cứng nhắc, ngày càng nhiều gia đình nhận ra con mình “không phù hợp”. Trong bối cảnh thành tích học tập gắn chặt với cơ hội tương lai, chẩn đoán y khoa trở thành con đường để trẻ được điều chỉnh và hỗ trợ.

Số học sinh cần dịch vụ giáo dục đặc biệt tại Mỹ đã tăng kỷ lục, đặt gánh nặng lớn lên hệ thống trường công. Tuy nhiên, nhiều hỗ trợ cần thiết cho trẻ, như được vận động nhiều hơn, thực chất có lợi cho tất cả học sinh, không chỉ những em có chẩn đoán.

Nhìn lại vai trò của người lớn

Các trường học đang đầu tư mạnh cho tư vấn tâm lý, song ít khi tự xem mình là nguồn tạo áp lực. Trong khi đó, giáo viên cũng đối mặt với tình trạng kiệt sức ngày càng nghiêm trọng.

Khi tuổi thơ bị biến thành tập hợp các chỉ số và thước đo, những lo lắng của người lớn về thất bại đã được áp đặt lên trẻ em. Mỗi đứa trẻ lệch khỏi chuẩn mực trở thành “vấn đề” cần chẩn đoán, trong khi bối cảnh xã hội và giáo dục do người lớn tạo ra lại ít được xem xét một cách thỏa đáng.

Ngọc Huyền