Tranh cãi đường ống Druzhba khoét sâu rạn nứt Hungary - Ukraine

Thủ tướng Hungary Viktor Orban. Ảnh: THX/TTXVN

Tranh cãi xoay quanh tình trạng hoạt động của tuyến ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu thô thời Liên Xô nối Nga với Trung Âu. Trong thư gửi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen mới đây, Thủ tướng Hungary Viktor Orban kêu gọi Brussels gia tăng sức ép chính trị với Kiev để khôi phục dòng chảy dầu qua tuyến ống này.

Ông Orban cho rằng không tồn tại lý do kỹ thuật hay vận hành nào ngăn cản việc nối lại hoạt động ngay lập tức. Theo ông, việc chưa mở lại Druzhba mang động cơ chính trị và có mục đích can thiệp vào chiến dịch bầu cử tại Hungary. Nhà lãnh đạo Hungary cũng đề nghị Ủy ban châu Âu thực thi các điều khoản trong Hiệp định Liên kết EU - Ukraine mà Budapest cho rằng đang bị vi phạm.

Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu khẳng định đường ống đã không còn hoạt động sau một cuộc tấn công của Nga. Giới chức Ukraine cho biết đoạn ống đi qua Lviv bị máy bay không người lái Nga tập kích và bốc cháy ngày 27/1. Phát ngôn viên Ủy ban nhấn mạnh ưu tiên của EU là đảm bảo an ninh năng lượng cho các quốc gia thành viên, đặc biệt là Slovakia và Hungary, hai nước phụ thuộc vào nguồn cung qua tuyến này.

Đề xuất thành lập một phái đoàn xác minh thực địa do Hungary đưa ra đã không được phía Ukraine chấp thuận, theo ông Orban. Thủ tướng Slovakia Robert Fico cũng ủng hộ ý tưởng này. Ủy ban châu Âu cho biết chưa tham gia bất kỳ sứ mệnh xác minh nào và cũng chưa nhận được yêu cầu chính thức từ Kiev, song để ngỏ khả năng tham gia nếu được phía Ukraine đồng ý.

Trong khi đó, Tổng thống Zelensky phản bác mạnh mẽ. Ông cho rằng việc sửa chữa không thể diễn ra nhanh chóng do nguy cơ pháo kích và tấn công tiếp diễn từ phía Nga, gây rủi ro cho kỹ thuật viên và chuyên gia. Ông đặt câu hỏi về cái giá phải trả nếu Ukraine phải ưu tiên khôi phục tuyến ống trong khi chiến sự vẫn căng thẳng.

Phát biểu trước báo giới, ông Zelensky chỉ trích Budapest và Bratislava không thể hiện sự ghi nhận đối với những tổn thất mà Ukraine đang gánh chịu. Trong một cuộc phỏng vấn với báo Corriere della Sera, ông tiếp tục chỉ trích ông Orban, đồng thời nhấn mạnh quan điểm không nên mua năng lượng từ Nga vì nguồn thu này có thể được Moskva sử dụng để tài trợ cho chiến dịch quân sự.

Bế tắc hiện nay đang tác động trực tiếp tới gói vay 90 tỷ euro mà Liên minh châu Âu dự kiến dành cho Ukraine. Quyền phủ quyết của Hungary đã làm đình trệ tiến trình, buộc Brussels phải xem xét các phương án pháp lý khác nhằm vượt qua rào cản này. Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu Paula Pinho cho biết cơ quan này đang khẩn trương tìm giải pháp trong bối cảnh thời gian không còn nhiều.

Một nội dung được thảo luận là nguyên tắc hợp tác chân thành giữa các quốc gia thành viên. Trước đó, ông Orban từng đồng ý ủng hộ cơ chế hỗ trợ tài chính cho Ukraine với điều kiện Hungary được quyền rút khỏi cơ chế này.

Trong bối cảnh chiến sự chưa hạ nhiệt và chính trường Hungary bước vào giai đoạn nhạy cảm trước bầu cử ngày 12/4, khả năng đạt được đồng thuận nhanh chóng vẫn còn bỏ ngỏ.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc