Mạng bay Trung Đông rối loạn, bài toán khôi phục nan giải

Mạng lưới hàng không toàn cầu đứt gãy do không phận nhiều nước Trung Đông đóng cửa. Ảnh: The Guardian.

Cuộc xung đột tại Iran đang khiến ngành hàng không Trung Đông rơi vào tình trạng rối ren chưa từng có, khi hàng loạt trung tâm trung chuyển lớn phải đóng cửa, làm gián đoạn chuỗi vận hành của các hãng bay toàn cầu, theo The Guardian.

Hai đầu mối quan trọng nhất khu vực là sân bay quốc tế Dubai và sân bay quốc tế Hamad (Doha) đã tạm dừng hoạt động nhiều ngày. Đây đều là những trung tâm trung chuyển lớn bậc nhất thế giới, kết nối lưu lượng hành khách khổng lồ giữa châu Âu và châu Á. Riêng Dubai dự kiến phục vụ hơn 95 triệu lượt khách trong năm 2025, còn Hamad đạt hơn 54 triệu lượt.

Hàng nghìn hành khách quá cảnh qua các điểm này bị mắc kẹt hoặc buộc phải thay đổi hành trình. Một số chuyến bay bắt đầu hoạt động trở lại với tần suất hạn chế để giải tỏa áp lực tồn đọng.

Một chuyến bay của Emirates đã rời Dubai đi Sydney, đánh dấu hoạt động đầu tiên trên chặng này kể từ cuối tuần trước. Qantas cũng điều chỉnh đường bay Perth - London, bổ sung điểm dừng kỹ thuật tại Singapore để tăng thêm khoảng 60 chỗ mỗi chuyến, qua đó hỗ trợ xử lý lượng khách dồn ứ.

Trong khi đó, Qatar Airways và Etihad tiếp tục tạm ngưng khai thác ít nhất đến hết tuần.

Theo các chuyên gia, hãng hàng không vốn quen xử lý “khai thác bất thường” (irregular operations) khi xảy ra thiên tai hoặc sự cố kỹ thuật. Tuy nhiên, quy mô gián đoạn lần này phức tạp hơn nhiều do liên quan đến không phận diện rộng và các trung tâm trung chuyển chiến lược.

Ông John Cox, chuyên gia hàng không và cựu phi công với hơn 14.000 giờ bay, cho biết khi xảy ra gián đoạn, các đội ngũ hậu trường sẽ phối hợp điều máy bay, sắp xếp tổ bay, bảo dưỡng kỹ thuật và tái cấu trúc lịch trình để đưa hành khách tiếp tục hành trình. Dù vậy, ông nhấn mạnh: “Điều này không phải chưa từng xảy ra, nhưng quy mô lần này thì khác”.

Thông thường, sau một đợt bão tuyết khiến sân bay lớn tại Mỹ đóng cửa 2-3 ngày, hệ thống có thể cần thêm 4-5 ngày để trở lại bình thường. Tuy nhiên, trong bối cảnh Trung Đông hiện nay, quá trình khôi phục có thể kéo dài hơn do nhu cầu đi lại ở mức cao kỷ lục và nhiều chuyến bay vốn đã gần kín chỗ.

Tiến sĩ Ian Douglas, chuyên gia quản lý hàng không, nhận định ngành hàng không khu vực có thể đối mặt “một tháng đầy rối ren” khi các hãng phải sắp xếp lại vé, phối hợp với đối tác và tìm đường bay thay thế để tránh các khu vực không phận rủi ro.

Ông cho biết thách thức lớn nhất là nguồn lực hạn chế: không có nhiều máy bay và tổ bay dự phòng, trong khi chi phí vẫn phát sinh từng giờ. Máy bay thuê với giá hàng triệu USD mỗi tháng nằm yên dưới mặt đất, tổ bay mắc kẹt tại khách sạn và doanh thu bị gián đoạn có thể khiến các hãng thiệt hại hàng triệu USD mỗi giờ.

Giáo sư Ahmed Abdelghany (Đại học Hàng không Embry-Riddle, Mỹ) nhận định việc đóng cửa diện rộng không phận mà gần như không có tuyến thay thế là tình huống hiếm gặp. Trong bối cảnh chưa thể dự báo thời điểm xung đột kết thúc, mức độ bất định đối với toàn hệ thống hàng không vẫn rất lớn, cả về vận hành lẫn nhu cầu thị trường.

Diệu Thanh