Khí LNG Nga 'lên ngôi' khi eo biển Hormuz bị phong tỏa

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa trong bối cảnh xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang có thể làm thay đổi cán cân thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó khí LNG Nga được dự báo sẽ hưởng lợi tại châu Á.

Ngày 4-3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đã kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz. Ảnh RT

Ngày 4-3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã "kiểm soát hoàn toàn" eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu khí chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Ấn Độ Dương, nơi trung chuyển hơn 20% nguồn cung dầu mỏ và LNG toàn cầu.

Trước đó, ngày 2-3, Chỉ huy IRGC cho biết, eo biển Hormuz đã bị phong tỏa và bất kỳ tàu thuyền nào tìm cách đi qua đều có thể bị thiêu rụi.

Các chuyên gia Nga nhận định, nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài và hoạt động xuất khẩu LNG từ Qatar tiếp tục bị đình trệ do bất ổn an ninh, nhu cầu đối với LNG của Nga tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ tăng đáng kể. Chuyên gia Maria Belova, Giám đốc nghiên cứu của công ty tư vấn Implementa nói rằng, trong trường hợp hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài, không chỉ các nước châu Á mà cả châu Âu cũng có thể gia tăng nhu cầu đối với nguồn cung LNG từ Moscow.

Chia sẻ quan điểm tương tự, chuyên gia Sergey Kaufman tại Finam Financial Group nhận định sự gián đoạn nguồn cung LNG từ Qatar có thể thúc đẩy quá trình tái định hướng dần LNG Nga sang thị trường châu Á.

Eo biển Hormuz, nằm giữa Iran và Oman, là một điểm nghẽn chiến lược đối với thị trường năng lượng thế giới. Giới chuyên gia cảnh báo, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với giá năng lượng và vận tải biển quốc tế.

Theo ước tính của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs, nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn trong 1 tháng, giá khí đốt tại châu Âu có thể tăng thêm tới 130% so với mức hiện tại, tạo áp lực lớn trở lại đối với hộ gia đình và khu vực công nghiệp.

Trong khi đó, ngày 2-3, tập đoàn dầu khí quốc doanh QatarEnergy của Qatar thông báo tạm ngừng sản xuất LNG và các sản phẩm liên quan LNG tại tổ hợp Ras Laffan do các cuộc không kích của Iran. Qatar hiện là nhà xuất khẩu LNG lớn thứ ba thế giới, sau Mỹ và Australia, với công suất khoảng 77 triệu tấn mỗi năm và kế hoạch nâng lên 142 triệu tấn trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, xung đột leo thang tại Trung Đông cũng có thể buộc Liên minh châu Âu (EU) phải tính đến khả năng điều chỉnh kế hoạch chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu khí đốt tự nhiên từ Nga vào năm tới. Nhận định này được Bộ trưởng Năng lượng Na Uy Terje Aasland đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh do chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông.

Giá khí đốt tại châu Âu đã nhảy vọt tới 75% kể từ đầu tuần và tăng lên mức cao nhất trong 3 năm. Đà tăng diễn ra sau chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cũng như các cuộc tấn công đáp trả của Tehran trên khắp Trung Đông.

Na Uy hiện là nhà cung cấp khí đốt qua đường ống lớn nhất cho EU. Tuy nhiên, theo ông Aasland, nước này đã “sản xuất ở mức tối đa” và không còn dư địa để tăng thêm sản lượng. Hồi tháng 1 vừa qua, EU đã nhất trí cấm toàn bộ nhập khẩu khí đốt từ Nga vào cuối năm 2027

Về phần mình, Nga nhiều lần khẳng định vẫn là nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy bất chấp các lệnh trừng phạt của phương Tây. Trong năm 2025, Nga sản xuất 32,9 triệu tấn LNG, giảm 3,6% so với cùng kỳ năm 2024. Trong số này, 9,79 triệu tấn được cung cấp cho Trung Quốc (tăng 18,2%).

Nga hiện vận hành 2 dự án LNG quy mô lớn là Yamal LNG và Sakhalin-2. Dự án Arctic LNG 2 (giai đoạn 1) chưa chính thức đi vào hoạt động hoàn toàn, dù đã có thông tin về một số lô hàng xuất sang Trung Quốc. Ngoài ra, Nga còn sở hữu 2 nhà máy LNG cỡ trung tại vùng Baltic là Gazprom LNG Portovaya và Cryogas-Vysotsk, song các cơ sở này đã bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt.

Căng thẳng tại Trung Đông bùng phát sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran từ ngày 28-2, với nhiều thành phố lớn của Iran, trong đó có thủ đô Tehran, bị không kích. Nhà Trắng tuyên bố hành động này nhằm đối phó với các mối đe dọa tên lửa và hạt nhân từ Tehran.

Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, lực lượng IRGC tuyên bố tiến hành chiến dịch đáp trả, nhắm vào các mục tiêu tại Israel. Một số căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain, Jordan, Qatar, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và Ả Rập Saudi cũng đã hứng chịu các đợt tấn công.

{Phương Dung}