Trách nhiệm được lượng hóa bằng nhiệm vụ cụ thể

Người dân đến nộp hồ sơ trong ngày vận hành thử nghiệm chính quyền hai cấp cấp xã, phường tại phường Pleiku, Gia Lai. (Ảnh: Hồng Điệp/TTXVN)

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bộ máy và hình thành những không gian phát triển mới, mô hình chính quyền địa phương hai cấp bước sang giai đoạn vận hành bộ máy mới để đáp ứng yêu cầu phát triển.

Bài toán đang đặt ra hiện nay là năng lực thực thi của chính quyền cơ sở, nơi trực tiếp giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp và triển khai các mục tiêu phát triển ở địa phương.

Cấp xã trở thành trung tâm vận hành

Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền hoặc thông qua cấp huyện nay được chuyển trực tiếp về cơ sở, đồng nghĩa với việc cấp xã trở thành trung tâm vận hành của bộ máy chính quyền địa phương, gần dân nhất.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc cấp xã được giao thêm thẩm quyền, kéo theo áp lực đối với chính quyền cơ sở cũng gia tăng. Ngoài giải quyết thủ tục hành chính, cấp xã hiện tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực như đất đai, đầu tư công, an sinh xã hội, chuyển đổi số và tổ chức thực hiện các chương trình phát triển kinh tế-xã hội.

Trong mô hình mới, cấp xã không còn là "cánh tay nối dài" thụ động mà đã trở thành "nhà ga chính" trong vận hành bộ máy.

Ngày 15/6/2026, Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai ban hành quyết định số 2574/QĐ-UBND ủy quyền cho Chủ tịch Ủy ban Nhân dân 65 xã, phường trên địa bàn tỉnh “thí điểm thực hiện một số nội dung liên quan đến cấp phép hoạt động khoáng sản cát xây dựng và đất san lấp phục vụ các dự án đầu tư công, phát triển kinh tế-xã hội, năng lượng và công nghiệp.”

Đây là những phần việc quan trọng của cấp tỉnh trước đây - cho thấy một bước ngoặt về ủy quyền thực chất. Cấp cơ sở nay phải đảm đương vai trò của một "nhà quản trị" thực thụ thay vì chỉ làm nhiệm vụ hành chính thuần túy.

Thực tế tại các địa phương cho thấy bộ máy cơ sở đã nhanh chóng thích ứng với yêu cầu mới. Tại các phường trung tâm của tỉnh Gia Lai, trung tâm phục vụ hành chính công hoạt động ổn định, góp phần bảo đảm quá trình chuyển đổi mô hình không làm gián đoạn việc phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Theo ông Lê Quốc Cường, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Bình Định (tỉnh Gia Lai), cấp phường chủ động hơn trong điều hành, nhiều quy trình được rút ngắn, việc giải quyết công việc cho người dân thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, đi cùng với đó là khối lượng công việc lớn hơn và yêu cầu cao hơn đối với năng lực đội ngũ cán bộ, công chức. Ông cho rằng việc phân cấp mạnh hơn đã giúp giản lược các thủ tục trung gian, đồng thời khơi dậy tinh thần trách nhiệm của đội ngũ công chức trực tiếp làm việc với người dân.

Quá trình chuyển đổi cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục kiện toàn đội ngũ và hoàn thiện quy trình vận hành ở nhiều địa phương. Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đắk Lắk Cao Thị Hòa An cho rằng bộ máy mới trong 1 năm qua cơ bản đã được kiện toàn, hoạt động ổn định và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Yêu cầu đặt ra hiện nay không còn dừng ở việc hoàn thiện tổ chức mà là nâng cao chất lượng hoạt động, năng lực thực thi công vụ và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Công dân tra cứu dịch vụ công trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: Xuân Triệu/TTXVN)

Tại Khánh Hòa, ngay sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính và kiện toàn bộ máy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời giao 270 nhiệm vụ đột phá và 242 nhiệm vụ trọng tâm cho các cơ quan, đơn vị, địa phương trên toàn tỉnh.

Các nhiệm vụ được phân công cụ thể tới từng cấp ủy, cơ quan và chính quyền cơ sở. Trong 102 đơn vị nhận nhiệm vụ có 64 xã, phường, cho thấy cấp xã không còn chỉ thực hiện các nhiệm vụ hành chính thường xuyên như hộ tịch, chứng thực hay an sinh xã hội mà đang tham gia trực tiếp vào việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, chuyển đổi số, cải cách hành chính, giải ngân đầu tư công và phát triển kinh tế-xã hội.

Điểm đáng chú ý là các nhiệm vụ không chỉ được giao cho các sở, ngành mà còn được xác định rõ tới từng địa phương, từng cấp chính quyền. Khi trách nhiệm được lượng hóa bằng các nhiệm vụ cụ thể và gắn với từng đơn vị, chính quyền cũng chuyển mạnh từ quản lý theo quy trình sang quản trị theo mục tiêu và kết quả.

Để giải bài toán này, Khánh Hòa đã tiên phong đưa thước đo KPI lên nền tảng số. Việc lượng hóa 270 nhiệm vụ đột phá đến từng xã, phường giúp chính quyền chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản trị theo kết quả.

Đây chính là chìa khóa để đảm bảo rằng, dù bộ máy ít người hơn, nhưng hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp vẫn được nâng cao thông qua các chỉ số có thể kiểm chứng.

Yêu cầu quản trị cao hơn

Tinh gọn bộ máy giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm tầng nấc trung gian và nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở nhưng việc yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức ngày càng cao hơn. Họ không chỉ nắm vững chuyên môn mà còn phải có kỹ năng quản lý, khả năng phối hợp, năng lực ứng dụng công nghệ số và tư duy phát triển.

Với Khánh Hòa, cùng với việc phân công nhiệm vụ cụ thể, để giải quyết tình trạng “điểm nghẽn” của bộ máy, địa phương đã điều động, luân chuyển 364 cán bộ để đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy mới, tăng cường 162 nhân sự hỗ trợ chuyển đổi số cho cấp xã nhằm tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Tập huấn công tác chuyển đổi số nhằm nâng cao kỹ năng số và giải quyết thành thạo công tác số cho cán bộ, công viên chức xã Diên Lạc, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: Phan Sáu/TTXVN)

Tuy nhiên, "chiếc áo" mới đang gây áp lực lớn lên đội ngũ cán bộ. Tình trạng "thừa người quen việc cũ, thiếu người làm việc mới" đang là điểm nghẽn thực tế tại nhiều nơi như Khánh Hòa.

Một bộ máy gọn hơn đòi hỏi những con người tinh nhuệ hơn; nếu năng lực cán bộ không chuyển mình kịp với tư duy quản trị số, sự tinh gọn về tổ chức sẽ vô tình tạo ra những "nút thắt cổ chai" mới trong giải quyết công việc

Đây không phải là câu chuyện riêng của Khánh Hòa. Trong quá trình chuyển đổi mô hình quản lý, nhiều địa phương đều phải đối mặt với thách thức tương tự. Khi cơ cấu tổ chức thay đổi, yêu cầu công việc thay đổi thì năng lực của đội ngũ cũng phải thay đổi tương ứng.

Những kinh nghiệm quản lý phù hợp với mô hình cũ chưa chắc còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mô hình mới. Chính vì vậy, nhiều địa phương đang chuyển trọng tâm từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức quản trị công, chuyển đổi số, kỹ năng điều hành và xử lý tình huống thực tiễn được triển khai đồng thời với quá trình hoàn thiện bộ máy.

Tỉnh ủy Khánh Hòa đã ban hành Nghị quyết số 12 về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ, năng lực, tinh thần trách nhiệm và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tỉnh từng bước hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm, xây dựng tiêu chí phân bổ biên chế phù hợp với quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tính chất đặc thù của từng địa bàn và yêu cầu nhiệm vụ mới. Đây là những bước đi quan trọng nhằm bảo đảm bộ máy tinh gọn nhưng vẫn đủ năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển.

Từ thực tiễn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều địa phương cho rằng đã đến lúc cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp theo yêu cầu của Trung ương.

Những thước đo của giai đoạn sắp xếp như số lượng đầu mối được tinh gọn hay biên chế được cơ cấu lại không còn phản ánh đầy đủ chất lượng hoạt động của bộ máy.

Các tiêu chí cần hướng tới chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp; tiến độ và hiệu quả giải quyết công việc; mức độ hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội; hiệu quả chuyển đổi số và năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức.

Khi quyền hạn được phân cấp mạnh hơn, hiệu quả hoạt động của bộ máy cũng cần được lượng hóa bằng những chỉ số cụ thể, minh bạch và có thể kiểm chứng. Một bộ máy gọn hơn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi những con người đủ năng lực, đủ trách nhiệm và đủ khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển mới./.

Mời độc giả đón đọc:

(TTXVN/Vietnam+)