Trả giá vì lạm thu dạy thêm: Bài học đắt giá từ một phiên tòa

Toàn cảnh phiên tòa xét xử sơ thẩm.

Bản án nghiêm minh cho hành vi “lách luật” trong dạy thêm

Sau thời gian xét xử và nghị án, vừa qua, TAND khu vực 1 - Hà Nội đã tuyên án đối với các bị cáo trong vụ án thu tiền dạy thêm trái quy định tại Trường THCS Ba Đình (TP. Hà Nội).

Theo đó, bị cáo Nguyễn Thị Bình, cựu Hiệu trưởng nhà trường bị tuyên phạt 3 năm tù; bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt, cựu Kế toán trưởng bị tuyên phạt 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, cùng về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Hồ sơ vụ án cho thấy, trong năm học 2013 - 2014, mặc dù được phép tổ chức dạy thêm theo quy định của UBND thành phố Hà Nội, song bị cáo Bình đã chỉ đạo thu mức 15.000 đồng/tiết/học sinh đối với các khối lớp 7, 8, 9 - cao hơn mức trần cho phép đối với nhiều lớp có sĩ số lớn.

Không dừng lại ở việc thu vượt quy định, để che giấu sai phạm, bị cáo Bình đã chỉ đạo lập hai hệ thống sổ sách kế toán, “biến” một lớp học thành nhiều “nhóm lớp” trên giấy tờ nhằm hợp thức hóa khoản thu. Trong khi đó, thực tế cơ sở vật chất của nhà trường không đủ điều kiện để tổ chức tách lớp như báo cáo.

Kết quả điều tra xác định, từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, tổng số tiền thu vượt quy định lên tới hơn 1,09 tỷ đồng.

Hội đồng xét xử nhận định, hành vi của các bị cáo đã xâm phạm trật tự quản lý hành chính nhà nước, làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan quản lý giáo dục, đồng thời tạo ra tiền lệ xấu trong việc tổ chức dạy thêm, học thêm.

Tại phiên tòa, bị cáo Nguyễn Thị Bình cho rằng việc thu tiền có sự “đồng thuận” của phụ huynh và nhằm cải thiện thu nhập cho giáo viên. Tuy nhiên, lập luận này không đủ sức thuyết phục trước các chứng cứ rõ ràng về hành vi cố ý làm trái quy định.

Thông điệp từ Thẩm phán: Dạy thêm phải đúng bản chất, đúng pháp luật

Từ thực tiễn xét xử vụ án, Thẩm phán Vũ Thị Nguyệt đã chia sẻ những thông điệp thẳng thắn và sâu sắc, mang tính định hướng đối với hoạt động dạy thêm, học thêm hiện nay.

Thẩm phán Vũ Thị Nguyệt chia sẻ với PV.

Theo Thẩm phán Vũ Thị Nguyệt, trước hết, việc dạy thêm phải xuất phát từ nguyên tắc tự nguyện thực sự của học sinh và phụ huynh. Đây là yếu tố cốt lõi để đảm bảo tính nhân văn và đúng đắn của hoạt động này.

Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục cần nghiêm túc tuân thủ quy định của cơ quan có thẩm quyền. Việc “linh hoạt” hay “vận dụng” chủ trương chỉ có ý nghĩa khi vẫn nằm trong khuôn khổ pháp luật.

Đáng chú ý, Thẩm phán Vũ Thị Nguyệt nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch trong các khoản thu chi liên quan đến dạy thêm. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin với phụ huynh và xã hội.

“Việc nâng cao đời sống giáo viên hay cải thiện cơ sở vật chất là cần thiết, nhưng phải được thực hiện bằng những cách thức hợp pháp, phù hợp với quyết sách của địa phương”, Thẩm phán Vũ Thị Nguyệt chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở góc độ quản lý, Thẩm phán Vũ Thị Nguyệt cũng gửi gắm những khuyến nghị trực tiếp tới phụ huynh và học sinh.

Theo đó, điều quan trọng nhất là cần xác định rõ mục tiêu của việc học thêm. Học thêm không phải là “cuộc đua”, càng không phải là giải pháp duy nhất để nâng cao thành tích học tập.

Việc chạy theo tâm lý số đông, đăng ký học thêm tràn lan không chỉ gây áp lực cho học sinh, mà còn tạo điều kiện cho những hành vi lạm thu phát sinh.

Thay vào đó, phụ huynh cần lựa chọn những chương trình học phù hợp, cần thiết, giúp con phát triển toàn diện, giảm áp lực và tránh những chi phí không đáng có.

Đối với học sinh, việc học cần hướng tới sự chủ động, sáng tạo, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các lớp học thêm. Một môi trường giáo dục lành mạnh phải là nơi học sinh được phát triển tự nhiên, không bị quá tải bởi áp lực điểm số.

Đừng để những “bài học đắt giá” lặp lại

Vụ án tại Trường THCS Ba Đình đã khép lại, nhưng dư âm của nó vẫn còn đó như một lời nhắc nhở.

Trong bối cảnh ngành giáo dục đang nỗ lực đổi mới, xây dựng môi trường học tập lành mạnh, minh bạch, thì mỗi cán bộ quản lý, giáo viên và cả phụ huynh, học sinh đều cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Chỉ khi hoạt động dạy thêm, học thêm được đặt đúng vị trí - là sự hỗ trợ, không phải gánh nặng; là nhu cầu tự nguyện, không phải áp lực - thì những câu chuyện đáng tiếc như trên mới không còn tái diễn.

Bản án đã tuyên là hồi chuông cảnh tỉnh. Nhưng quan trọng hơn, đó phải là điểm khởi đầu cho những thay đổi tích cực, để giáo dục thực sự trở về với giá trị cốt lõi của nó: vì học sinh, vì tương lai.

Mạnh Hùng