TP.HCM tính chuyện 100 năm: Xây siêu đô thị toàn cầu với 5 cực tăng trưởng

Sáng 2.6, Thường trực HĐND TP.HCM phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Tài chính tổ chức hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP.HCM - tầm nhìn 100 năm”. Tại Hội thảo nhiều định hướng chiến lược đã được đặt ra, từ mô hình đô thị đa cực, trung tâm tài chính quốc tế đến các cực tăng trưởng mới gắn với cảng biển, logistics, công nghệ cao và kinh tế xanh.

Hội thảo có sự tham dự của ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM; ông Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM; ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch HĐND TP.HCM; ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM; TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM; ông Hoàng Tùng, Trưởng ban Đô thị HĐND TP.HCM cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ quan quản lý.

Đây được xem là diễn đàn khoa học đầu tiên trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể TP.HCM theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19.5.2026 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Quang cảnh hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP.HCM - tầm nhìn 100 năm”.

Định hình không gian phát triển cho siêu đô thị mới

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh cho biết sau hợp nhất, TP.HCM có quy mô hơn 6.700 km² với dân số trên 14 triệu người, trở thành siêu đô thị, trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đồng thời là đầu mối thu hút đầu tư và động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực Đông Nam Á.

Thành phố hiện đóng góp hơn 23% GDP, trên 30% tổng thu ngân sách nhà nước và 20,7% kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước, đồng thời giữ vai trò trung tâm tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo.

Ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM, phát biểu mở đầu Hội thảo. Ảnh: Hoàng Hùng

Theo ông Minh, quy hoạch tổng thể không chỉ là bài toán sắp xếp không gian phát triển mà còn là công cụ chiến lược để tái cấu trúc đô thị, phân bố lại các chức năng kinh tế - xã hội, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng sống của người dân trong dài hạn.

Nghị quyết số 09-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể TP.HCM với tầm nhìn 100 năm, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của thành phố, đồng thời tạo ra không gian và động lực phát triển mới, bảo đảm khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và các thách thức trong tương lai.

“Việc xây dựng quy hoạch tổng thể TP.HCM có vai trò quan trọng nhằm tối ưu hóa nguồn lực, tránh mâu thuẫn, xung đột nội vùng nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, chất lượng sống và vị thế của TP.HCM đối với vùng và cả nước”, Chủ tịch HĐND TP.HCM nhấn mạnh.

Ông cũng đề nghị các chuyên gia tập trung hiến kế về vị thế chiến lược của TP.HCM trong chuỗi giá trị toàn cầu; định hướng phát triển 5 trụ cột kinh tế đột phá gồm công nghiệp công nghệ cao, logistics gắn với cảng biển và hàng không, trung tâm tài chính quốc tế, du lịch - công nghiệp văn hóa, cùng giáo dục, y tế và khoa học - công nghệ.

Bên cạnh đó là các giải pháp tái cấu trúc không gian sau hợp nhất, phát triển hạ tầng giao thông liên vùng, tăng cường kết nối Bắc - Nam, kết nối hệ thống cảng biển, đồng thời xây dựng nền tảng hạ tầng năng lượng, cấp thoát nước, viễn thông và chuyển đổi xanh...

Ông Sầm Minh Tuấn, Phó Giám đốc Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, báo cáo tóm tắt dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm.

Hướng tới siêu đô thị toàn cầu với mô hình 5-5-10

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm tại hội thảo là báo cáo tóm tắt dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm do Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP), Bộ Xây dựng phối hợp với Công ty Tư vấn Boston (BCG) thực hiện.

Trình bày báo cáo, ông Sầm Minh Tuấn, Phó Giám đốc Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, cho rằng thách thức lớn nhất của TP.HCM hiện nay không phải là thiếu tiềm năng phát triển mà là khả năng tổ chức lại nguồn lực và không gian phát triển thành một cấu trúc thống nhất, đa cực và vận hành hiệu quả.

Từ phân tích SWOT về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, nhóm nghiên cứu đề xuất tầm nhìn đưa TP.HCM trở thành siêu đô thị toàn cầu có năng lực cạnh tranh cao, là trung tâm đổi mới sáng tạo, sở hữu chất lượng sống tốt và khả năng thích ứng dài hạn.

Theo ông Tuấn quy hoạch xác lập các mốc phát triển đến năm 2030, 2045 và 2075. Theo đó, đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu đạt quy mô GRDP khoảng 120 tỷ USD, dân số 16 triệu người và duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10%/năm. Đến năm 2050, quy mô kinh tế dự kiến đạt 800 tỷ USD với dân số từ 22 - 25 triệu người.

GRDP bình quân đầu người được kỳ vọng đạt tối thiểu 14.000 USD vào năm 2030, tăng lên 75.000 USD vào năm 2045 và khoảng 100.000 USD vào năm 2075. Kinh tế số được xác định là động lực tăng trưởng chủ đạo, đóng góp khoảng 60% GRDP vào năm 2035.

TP.HCM sẽ phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của bản quy hoạch, theo ông Tuấn, là đề xuất chuyển từ mô hình phát triển tập trung quanh khu vực lõi hiện hữu sang mô hình siêu đô thị đa cực. Theo đó, TP.HCM sẽ vận hành theo mô hình “5-5-10”, gồm 5 cực động lực tăng trưởng, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển.

Năm cực động lực bao gồm: cực lõi trung tâm quốc tế tập trung các hoạt động tài chính, quản trị và dịch vụ toàn cầu tại Sài Gòn, Chợ Lớn và Thủ Thiêm; cực đổi mới sáng tạo phía Đông với trọng tâm AI, bán dẫn, nghiên cứu phát triển và đô thị tri thức; cực công nghiệp và logistics phía Bắc; cực cảng biển, thương mại tự do phía Nam; cùng cực biển và du lịch quốc tế.

Các cực phát triển này được kết nối bằng hệ thống hạ tầng đa tầng gồm metro, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), không gian ngầm và trên cao.

Đáng chú ý, trục “xanh và xanh dương” hình thành từ hệ thống sông Sài Gòn, sông Đồng Nai và rừng Cần Giờ được xem là hạ tầng sinh thái chiến lược, đóng vai trò nền tảng trong ứng phó biến đổi khí hậu.

Chuyên gia giới thiệu về 5 trục chiến lược của TP.HCM.

Để tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, ông Tuấn cho biết quy hoạch cũng đề xuất hình thành 6 khu đặc thù với cơ chế vượt trội, gồm khu công nghệ cao, khu thương mại tự do gắn với cụm cảng Cái Mép - Cần Giờ, trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm công nghệ số và dữ liệu, trung tâm năng lượng quốc gia cùng khu phát triển thương mại - văn hóa.

Không chỉ hướng đến tăng trưởng kinh tế, quy hoạch đặt con người vào vị trí trung tâm. Chỉ số phát triển con người (HDI) được đặt mục tiêu vượt 0,8; hệ thống giáo dục bảo đảm tối thiểu 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học vào năm 2030.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, các vùng sinh thái trọng yếu như rừng ngập mặn Cần Giờ được xác định phải bảo vệ nghiêm ngặt để trở thành “lá chắn” tự nhiên của thành phố. TP.HCM cũng hướng tới mô hình đô thị carbon thấp, ưu tiên xe buýt điện, giao thông đường thủy và các công trình tiết kiệm năng lượng.

Kết thúc phần tham luận, ông Tuấn nhấn mạnh ý nghĩa của mô hình “1 + 2 > 3”, coi việc hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu không đơn thuần là mở rộng địa giới hành chính mà là cơ hội hội tụ nguồn lực, mở rộng dư địa phát triển và tạo nền tảng để hình thành một siêu đô thị có sức cạnh tranh toàn cầu trong tương lai.

Chuyên gia đề xuất TP.HCM cần lấy giao thông công cộng và TOD làm xương sống phát triển đô thị. Ảnh: Minh Hòa

Phối cảnh nhà ga Cung Thiếu Nhi, tuyến đường sắt đô thị số 2 TP.HCM, đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm. Ảnh: CĐT

Bài và ảnh: Trọng Dân