TPHCM hướng tới hợp tác xã kiểu mới, làm ăn hiệu quả

UBND TPHCM vừa ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn giai đoạn 2026-2030, với định hướng đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và tăng khả năng cạnh tranh của các hợp tác xã.

Tăng cả lượng lẫn chất

Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2030, Thành phố phấn đấu phát triển mới 300 hợp tác xã, 3 liên hiệp hợp tác xã và 410 tổ hợp tác.

Dự kiến đến cuối năm 2030, toàn Thành phố có 1.670 hợp tác xã, 12 liên hiệp hợp tác xã và 1.890 tổ hợp tác đăng ký hoạt động. Tổng số thành viên hợp tác xã đạt khoảng 102.400 người.

Đáng chú ý, bên cạnh mục tiêu tăng số lượng, TPHCM đặt yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động, với ít nhất 60% hợp tác xã được xếp loại tốt, khá; trên 60% cán bộ quản lý hợp tác xã có trình độ đại học, cao đẳng.

Hợp tác xã nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là kỳ vọng của chính quyền TPHCM đối với kinh tế tập thể lĩnh vực nông nghiệp. Ảnh: KNNCNC

Đây là những chỉ tiêu cho thấy định hướng phát triển kinh tế tập thể không chỉ dừng ở việc thành lập thêm các tổ chức mới, mà còn chú trọng khả năng quản trị, hiệu quả kinh doanh và lợi ích thực tế của thành viên.

Kế hoạch cũng xác định phát triển hợp tác xã kiểu mới, hoạt động đúng bản chất kinh tế tập thể, trên cơ sở tự nguyện, hợp tác và cùng hưởng lợi. Các hợp tác xã được khuyến khích tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thích ứng với xu hướng phát triển kinh tế xanh.

Trong đó, liên kết giữa các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp được xem là một hướng đi quan trọng nhằm khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030 có 30-35% hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số hoặc áp dụng phương thức sản xuất xanh, tuần hoàn. Khoảng 50% hợp tác xã nông nghiệp được kỳ vọng có liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

"Áo mới" cho kinh tế tập thể

Thực tế, mô hình hợp tác xã đã cho thấy những lợi ích nhất định trong tổ chức sản xuất nông nghiệp. Theo thông tin từng được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TPHCM công bố vào cuối năm 2022, trên địa bàn Thành phố khi đó có 96 hợp tác xã nông nghiệp đang hoạt động, với gần 2.100 thành viên.

Doanh thu bình quân mỗi hợp tác xã đạt khoảng 3,15 tỷ đồng/năm; thu nhập bình quân từ 5-7 triệu đồng/người/tháng. Khoảng 74% hợp tác xã nông nghiệp được đánh giá hoạt động có hiệu quả.

Các mô hình tập trung vào rau an toàn, hoa, cây kiểng, chăn nuôi, thủy sản và cá cảnh. Đây là những lĩnh vực có khả năng phát huy lợi thế khi các hộ sản xuất cùng tham gia tổ chức sản xuất, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.

Tuy nhiên, những số liệu trên phản ánh tình hình TPHCM trước khi mở rộng địa giới hành chính, không đại diện cho toàn bộ khu vực kinh tế tập thể của Thành phố hiện nay.

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có thêm không gian phát triển công nghiệp, nông nghiệp và kinh tế biển. Điều này cũng mở ra khả năng hình thành các hợp tác xã gắn với dịch vụ, vận tải, thương mại, sản xuất nông nghiệp và thủy sản theo đặc thù từng địa bàn.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, hợp tác xã có thể giúp các hộ sản xuất cùng mua vật tư, áp dụng quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và ký kết hợp đồng tiêu thụ với doanh nghiệp. Việc liên kết còn tạo điều kiện truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trong thương mại và dịch vụ, mô hình hợp tác xã có thể phát huy lợi thế thông qua việc tập hợp nguồn lực, tổ chức cung ứng dịch vụ chung, giảm chi phí vận hành và nâng cao khả năng cạnh tranh của từng thành viên.

Dù vậy, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực quản trị, khả năng huy động vốn, tìm kiếm thị trường và duy trì lợi ích hài hòa giữa các thành viên. Vì thế, phát triển thêm hợp tác xã cần đi đôi với củng cố những đơn vị đang hoạt động.

Để hỗ trợ khu vực này, TPHCM đặt mục tiêu nâng nguồn vốn hoạt động của Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã lên xấp xỉ 2.000 tỷ đồng vào năm 2030.

Thành phố cũng nghiên cứu thành lập thêm các chi nhánh Quỹ tại các phường, xã mới, đặc biệt ở khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây; đồng thời phấn đấu bố trí ít nhất một dự án đầu tư công hỗ trợ hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Bên cạnh hỗ trợ vốn, Thành phố sẽ tăng cường đào tạo nhân lực quản lý, xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi số. Ít nhất 6 mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động hiệu quả sẽ được lựa chọn hỗ trợ, nhân rộng.

Kế hoạch cũng đặt yêu cầu xử lý dứt điểm tình trạng hợp tác xã ngừng hoạt động, chờ giải thể, góp phần làm lành mạnh khu vực kinh tế tập thể.

Với những định hướng này, thước đo thành công không chỉ là số hợp tác xã được thành lập mới, mà còn là khả năng tồn tại bền vững, tạo việc làm, tăng thu nhập và mang lại lợi ích thiết thực cho xã viên.

Thanh Giang