TPHCM chuyển từ cuộc đua thu hút nhà máy sang điều phối chuỗi cung ứng

Các diễn giả, chuyên gia, doanh nghiệp thảo luận tại sự kiện. Ảnh: L.H

Đây là thông điệp nổi bật được các chuyên gia, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp chia sẻ tại Diễn đàn "Công nghiệp 4.0 và Chuỗi cung ứng thông minh - Động lực mới cho TPHCM" diễn ra ngày 17-6.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), mô hình tăng trưởng dựa trên lao động, tài nguyên và đất đai giá rẻ tại các khu công nghiệp đang dần chạm tới giới hạn. Trong khi đó, các tiêu chuẩn ESG, yêu cầu giảm phát thải carbon và những hàng rào xanh tại các thị trường xuất khẩu lớn đang trở thành “luật chơi mới” đối với doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo số liệu được VCCI công bố tại diễn đàn, năm 2025 TPHCM đạt tăng trưởng GRDP 7,53%, quy mô kinh tế gần 2,97 triệu tỉ đồng, đóng góp khoảng 23,1% GDP cả nước. Hệ thống 66 khu chế xuất, khu công nghiệp đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy trung bình 80%, thu hút 5.360 dự án có tổng vốn đăng ký 78,37 tỉ đô la Mỹ và tạo việc làm cho gần 920.000 lao động.

Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh Đình Đại.

Riêng tại các khu chế xuất, khu công nghiệp có 3.202 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 57,4 tỉ đô la, chiếm hơn 40% tổng vốn FDI còn hiệu lực của TPHCM. Khối doanh nghiệp này đóng góp khoảng 44,2% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của thành phố.

Tuy nhiên, theo ông Phòng, vị thế đầu tàu kinh tế của TPHCM đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững, ứng dụng công nghệ số và xây dựng chuỗi cung ứng thông minh không còn là lựa chọn mà là yêu cầu để duy trì năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Mickaël Driol, Tổng giám đốc Mekong Partners, cho rằng chuỗi cung ứng hiện không còn đơn thuần là câu chuyện về chi phí sản xuất mà đã trở thành vấn đề chiến lược đối với các tập đoàn toàn cầu.

Theo ông, nhà đầu tư ngày càng đánh giá cao những địa điểm có khả năng phối hợp hiệu quả giữa hạ tầng logistics, khu công nghiệp, dữ liệu, dịch vụ công và chuỗi cung ứng. “Cuộc cạnh tranh tiếp theo không phải là giành đất công nghiệp mà là trở thành nơi dễ vận hành nhất Đông Nam Á”, ông nói.

Ông Driol cho rằng TPHCM đã đạt đủ quy mô để thu hút công nghiệp. Thách thức hiện nay không còn là thu hút thêm nhà máy mà là nâng cấp vai trò từ trung tâm sản xuất sang trung tâm điều phối các mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng trong khu vực.

Theo ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, thành phố đang xây dựng kế hoạch phát triển logistics giai đoạn 2025-2035 với mục tiêu tăng trưởng ngành từ 13-16% mỗi năm, giảm tỷ trọng chi phí logistics xuống còn 11-14% GRDP và hướng tới 80-100% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số.

Một trong những định hướng trọng tâm là phát triển hệ sinh thái sản xuất thông minh gắn với logistics và Khu thương mại tự do, kết nối hoạt động sản xuất với hệ thống kho bãi, cảng biển và dịch vụ logistics hiện đại nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị từ nguyên liệu đầu vào đến xuất khẩu.

Trong khi đó, ông Nguyễn Trung Tín, Phó Trưởng ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM (Hepza), cho biết thành phố đang thúc đẩy tái cấu trúc các khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng sinh thái, thông minh và tích hợp sâu hơn với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo định hướng phát triển, các khu công nghiệp sẽ ưu tiên thu hút các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, tự động hóa, trung tâm dữ liệu và công nghiệp hỗ trợ có giá trị gia tăng cao. Đồng thời, thành phố đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo các chuyên gia, trong làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng hiện nay, lợi thế cạnh tranh của các trung tâm công nghiệp không còn nằm chủ yếu ở quỹ đất hay ưu đãi đầu tư. Khả năng kết nối hạ tầng, dữ liệu, logistics và năng lực điều phối chuỗi cung ứng sẽ là yếu tố quyết định sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư thế hệ mới cũng như vai trò của TPHCM trong mạng lưới sản xuất khu vực.

Diễn đàn được tổ chức dưới sự chỉ đạo của VCCI; và sự phối hợp đồng tổ chức của: Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp; Sở Công Thương TPHCM; Ban Quản lý Khu chế xuất và khu kinh tế TPHCM (Hepza); Công ty TNHH Quản lý Sự kiện OMG, đơn vị tổ chức chuỗi triển lãm các ngành công nghiệp sản xuất Việt Nam 2026 (VIMF).

Lê Hoàng