TP Hồ Chí Minh nâng cao chuẩn hóa dữ liệu cho đô thị thông minh

TP Hồ Chí Minh xác định dữ liệu là nguồn tài nguyên quan trọng, là nền tảng để thay đổi phương thức quản lý từ điều hành theo kinh nghiệm sang điều hành dựa trên thông tin, dữ liệu. Thành phố đang quyết liệt chuẩn hóa các nguồn dữ liệu, kết nối liên thông giữa các cơ quan, đơn vị, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ người dân, doanh nghiệp và công tác chỉ đạo, điều hành.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình chuyển đổi số của TP Hồ Chí Minh là xây dựng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” - điều kiện quyết định để các nền tảng số phát huy hiệu quả, giúp chính quyền các cấp nâng cao năng lực dự báo, ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn.

Người dân quẹt thẻ để di chuyển bằng Metro.

Theo Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh, đến nay, Thành phố đã hoàn thành thu thập 25/39 danh mục cơ sở dữ liệu, đạt khoảng 64% kế hoạch; đồng thời chuẩn hóa 31.768 địa điểm có đầy đủ thông tin định danh, tọa độ địa lý để tích hợp vào Trung tâm giám sát, điều hành thông minh.

Thực tế cho thấy, một đô thị lớn với quy mô dân số đông, tốc độ phát triển nhanh như TP Hồ Chí Minh luôn phải đối mặt với nhiều bài toán phức tạp trong quản lý giao thông, quy hoạch, môi trường, y tế, giáo dục, an sinh xã hội. Vì vậy, xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ chính là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị, hướng đến một đô thị vận hành linh hoạt, minh bạch và phục vụ người dân tốt hơn.

Song song với chuẩn hóa dữ liệu, TP Hồ Chí Minh đang tập trung phát triển công dân số, đưa các tiện ích số đến gần hơn với người dân thông qua ứng dụng Công dân số TP Hồ Chí Minh.

Ứng dụng này đang được nâng cấp với nhiều tính năng thiết thực như phản ánh, kiến nghị qua hệ thống 1022, tra cứu trường học, cơ sở y tế, dịch vụ công, hồ sơ hành chính, bản đồ số, đăng nhập bằng tài khoản VNeID, tiếp nhận thông báo và lấy ý kiến người dân.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, ứng dụng Công dân số TP Hồ Chí Minh ghi nhận 67.813 lượt tải, 37.308 lượt đăng nhập bằng tài khoản VNeID và hơn 749.678 lượt tương tác, sử dụng các dịch vụ trên nền tảng.

Theo ông Nguyễn Thanh Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh, trong 6 tháng đầu năm, Thành phố đã đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số thông qua 40 lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề, thu hút gần 10.000 lượt cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, thanh niên, học sinh, doanh nghiệp và người dân tham gia. Nội dung tập trung vào sử dụng dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm an toàn thông tin, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công việc, chuyển đổi số tại chính quyền địa phương và khai thác hiệu quả ứng dụng Công dân số TP Hồ Chí Minh.

Thời gian tới, ứng dụng Công dân số TP Hồ Chí Minh tiếp tục được bổ sung nhiều tiện ích mới như tra cứu kết quả tuyển sinh đầu cấp, kết quả học tập, hồ sơ sức khỏe điện tử, thông tin quy hoạch xây dựng, điểm sinh hoạt hè cùng nhiều dịch vụ công trực tuyến khác.

Việc phát triển công dân số không chỉ đơn thuần là đưa thêm một ứng dụng công nghệ vào đời sống mà hướng tới thay đổi cách người dân tương tác với chính quyền. Từ phản ánh một vấn đề đô thị, thực hiện thủ tục hành chính, tiếp cận thông tin giáo dục, y tế đến tham gia đóng góp ý kiến xây dựng Thành phố, người dân có thể thực hiện thuận tiện hơn trên môi trường số.

TP Hồ Chí Minh đang từng bước hình thành phương thức quản trị đô thị hiện đại, trong đó mọi quyết định được hỗ trợ bởi dữ liệu, mọi dịch vụ hướng đến người dân.

Một trong những yêu cầu quan trọng của chuyển đổi số là phải tạo ra giá trị cụ thể tại cơ sở, nơi chính quyền trực tiếp giải quyết các vấn đề hằng ngày của người dân.

Từ thực tiễn triển khai tại phường Xuân Hòa, Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh đã chia sẻ kinh nghiệm trong việc tổ chức, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý địa bàn. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, các lớp thông tin như bản đồ số nhà, dữ liệu người cao tuổi, các chỉ số kinh tế - xã hội và những lĩnh vực cần theo dõi thường xuyên được tích hợp thành bức tranh tổng thể về địa phương.

Điều này giúp lãnh đạo phường có thể nhanh chóng nắm bắt tình hình, xác định các vấn đề cần ưu tiên xử lý, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo thủ công hoặc thông tin phân tán từ nhiều nguồn.

Theo Trung tâm Chuyển đổi số, nhiều địa phương hiện nay đã có dữ liệu nhưng chưa khai thác hiệu quả để phục vụ điều hành. Vì vậy, việc xây dựng kho dữ liệu dùng chung không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu báo cáo mà quan trọng hơn là hỗ trợ lãnh đạo theo dõi tình hình địa bàn, phát hiện vấn đề và đưa ra quyết định kịp thời.

Từ mô hình tại cơ sở, Thành phố định hướng các địa phương xây dựng hệ sinh thái dữ liệu phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời kết nối với các nguồn dữ liệu được chia sẻ từ Trung ương và Thành phố, chủ động xây dựng các bộ dữ liệu đặc thù phục vụ yêu cầu quản lý.

Bên cạnh công nghệ và dữ liệu, yếu tố con người được xác định là nhân tố quyết định sự thành công của quá trình chuyển đổi số.

Trong các chương trình hỗ trợ địa phương, Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo cơ sở trong việc trực tiếp chỉ đạo, sử dụng dữ liệu và các nền tảng số để nâng cao hiệu quả quản lý.

Đây cũng là lý do Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố tổ chức các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức. Trong năm qua, Trung tâm đã tổ chức 118 khóa đào tạo ngắn hạn, tiếp cận hơn 30.000 học viên thuộc các khối cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn Thành phố.

Dữ liệu và chuyển đổi số đang từng bước góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Trong giai đoạn mới, TP Hồ Chí Minh tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, mở rộng kết nối dữ liệu giữa các sở, ngành, địa phương; phát triển các nền tảng phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo phục vụ công tác quản lý đô thị.

Thành phố cũng đang nghiên cứu, triển khai các giải pháp như bản sao số (Digital Twin), bản đồ số dùng chung, các nền tảng cảnh báo, dự báo dựa trên dữ liệu thời gian thực nhằm nâng cao năng lực điều hành đô thị.

Mục tiêu lớn hơn là chuyển dữ liệu từ trạng thái “lưu trữ” sang “dịch vụ”, tạo ra giá trị mới cho xã hội, doanh nghiệp và người dân. Theo định hướng của Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh, dữ liệu có thể trở thành động lực mới cho kinh tế số đô thị nếu được tổ chức, khai thác và chia sẻ hiệu quả. Thành phố đang hướng tới xây dựng kho dữ liệu dùng chung, phát triển sàn dữ liệu, ứng dụng điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo để xử lý dữ liệu quy mô lớn.

Nguyễn Cảnh