TP Hồ Chí Minh khơi dậy nguồn lực con người trong kỷ nguyên mới

Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô kinh tế vượt GDP của nhiều nước. Ảnh: Nguyễn Lê

Nhận diện 4 điểm nghẽn

Theo Viện Nghiên cứu Phát triển thành phố Hồ Chí Minh, bốn lĩnh vực then chốt vốn là thế mạnh của thành phố nhưng đang bộc lộ các điểm nghẽn mang tính cấu trúc đối với tăng trưởng của thành phố, được xác định là: Quy hoạch; hạ tầng giao thông; đầu tư toàn xã hội; chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nhiều năm qua, công tác quy hoạch của thành phố vẫn mang tính chắp vá, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Chất lượng một số quy hoạch còn thấp, thiếu đồng bộ, thiếu tầm nhìn dài hạn, dẫn đến việc điều chỉnh quy hoạch nhiều lần; có trường hợp điều chỉnh còn tùy tiện, ảnh hưởng đến lợi ích chung và chất lượng sống của người dân.

Điểm nghẽn về hạ tầng giao thông đã được lãnh đạo thành phố nhiều lần chỉ ra, xác định đây là yếu tố kìm hãm năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư, làm gia tăng chi phí logistics của doanh nghiệp, đồng thời khiến chất lượng cuộc sống của người dân giảm sút.

Hạ tầng giao thông thành phố Hồ Chí Minh dù có bước phát triển mạnh mẽ nhưng vẫn còn là điểm nghẽn. Ảnh: Nguyễn Lê

Về đầu tư toàn xã hội, hiện tổng vốn đầu tư xã hội của thành phố chỉ chiếm 17,4% cả nước, chưa tương xứng với quy mô kinh tế. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư công giai đoạn 2026-2030 lên đến 3,2 triệu tỷ đồng, nhưng ngân sách thành phố chỉ đáp ứng được khoảng 30%.

Đối với lĩnh vực chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, lĩnh vực này hiện đang gặp phải nhiều thách thức cả về thể chế, công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực.

Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển thành phố Hồ Chí Minh, cho biết các điểm nghẽn trên đã kìm hãm động lực tăng trưởng của thành phố trong thời gian qua. Thành phố đang rất nỗ lực và quyết tâm tháo gỡ những khó khăn, bất cập này để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn sắp tới.

Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hồ Chí Minh chính thức ra mắt ngày 31-12-2025 là bước chuyển mới về năng lực quản trị của thành phố. Ảnh: Nguyễn Lê

Khơi dậy mạnh mẽ nguồn lực con người

Sau hợp nhất, thành phố Hồ Chí Minh có dân số trên 14 triệu người, lực lượng lao động đang làm việc đạt khoảng 7,3 triệu người, tương ứng 14% tổng số lao động toàn quốc. Có thể thấy, nguồn lực con người chính là lợi thế lớn nhất của thành phố Hồ Chí Minh, được xem là ưu thế nội sinh, nhưng chưa được khơi dậy đúng mức.

Ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia dự báo nhân lực, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cho biết, có 5 yếu tố khiến thành phố Hồ Chí Minh có lợi thế về nguồn lực con người mà không địa phương nào có được đầy đủ. Cụ thể gồm: Trung tâm đào tạo lớn nhất cả nước (tập trung nhiều trường đại học có thương hiệu trong và ngoài nước); khả năng thu hút nhân tài từ khắp nơi (bao gồm cả người Việt Nam ở nước ngoài); tính năng động, khả năng thích ứng nhanh với thị trường (người lao động có tư duy mở, khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ mới, mô hình kinh doanh đạt chuẩn mực quốc tế); nguồn nhân lực có kỹ năng thực tiễn và tinh thần khởi nghiệp cao (là cái nôi của phong trào start-up, thúc đẩy sáng tạo và đổi mới); môi trường làm việc mang tính quốc tế (nhờ sự hiện diện của nhiều tập đoàn toàn cầu, đa quốc gia).

Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Hồ Chí Minh Phạm Phương Thảo nhìn nhận, truyền thống năng động, sáng tạo của người dân thành phố không phải là cách nói suông, mà đã được chứng minh qua thực tiễn các chặng đường phát triển. Người dân thành phố nói chung, lực lượng lao động nói riêng luôn chủ động tiếp nhận cái mới, đồng thời biết sáng tạo cho phù hợp với điều kiện thực tế, nhằm đạt hiệu suất cao nhất và tạo ra giá trị lớn nhất.

Vai trò dẫn dắt về kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới càng được củng cố. Ảnh: Nguyễn Lê

Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển thành phố Hồ Chí Minh cho biết, công tác quy hoạch và tổ chức triển khai quy hoạch trong giai đoạn trước đây trên địa bàn thành phố còn thiếu chiến lược phát triển lấy con người làm trung tâm.

Trong giai đoạn phát triển mới, thành phố Hồ Chí Minh xác định nguồn lực con người mang tính bao trùm, quyết định các nguồn lực khác, trong đó lấy nguồn nhân lực chất lượng cao làm trục phát triển cốt lõi.

Đối với nguồn lực con người, thành phố nhấn mạnh hai yếu tố. Thứ nhất, đối với nguồn nhân lực trong khu vực công, đội ngũ cán bộ, công chức phải bảo đảm phẩm chất - năng lực - uy tín - liêm chính - hiệu quả; đề cao nêu gương người đứng đầu; trọng dụng thực tài; bố trí đúng người, đúng việc, đúng lúc. Theo đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ; áp dụng mô hình quản trị hiện đại gắn với KPI nhằm nâng cao hiệu quả quản trị; thông qua các mục tiêu đầu ra, lượng hóa các chỉ số đánh giá và tăng cường trách nhiệm giải trình

Đặc biệt, triển khai thực hiện hiệu quả cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung theo tinh thần Nghị định số 73/2023/NĐ-CP; bảo đảm việc khuyến khích và bảo vệ cán bộ được thực hiện kịp thời, dân chủ, công khai, minh bạch; đúng đối tượng, trình tự, thủ tục theo quy định và pháp luật có liên quan.

Thứ hai, tiếp tục thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đào tạo, thu hút, đãi ngộ và giữ chân nhân tài trong các ngành mũi nhọn (như công nghệ cao, bán dẫn, logistics, công nghệ sinh học, kinh tế số…); đồng thời hoàn thiện cơ chế thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài về nước tham gia các chương trình, dự án cụ thể, với các chính sách đặc thù về thu nhập, hỗ trợ nhà ở, môi trường làm việc và ưu tiên tiếp cận các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Nguyễn Lê