Tổng thống Mỹ tuyên bố áp thuế 25% với ô tô của EU: Nguy cơ căng thẳng thương mại mới

Cảng Antwerp-Bruges (Bỉ) là cảng biển lớn thứ hai châu Âu - một trong những trung tâm vận chuyển ô tô lớn nhất thế giới. Ảnh: Olivier Hoslet

Thông báo được ông Donald Trump đưa ra trên nền tảng Truth Social ngày 1-5, trong đó nhấn mạnh: “Dựa trên thực tế EU không tuân thủ Thỏa thuận thương mại mà chúng tôi đã hoàn toàn nhất trí, tuần tới tôi sẽ tăng thuế quan đối với ô tô và xe tải nhập khẩu vào Mỹ từ Liên minh châu Âu. Thuế quan sẽ được tăng lên 25%”. Động thái này đánh dấu bước leo thang đáng kể trong căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô - một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ kinh tế Mỹ - EU.

Theo thỏa thuận thương mại đạt được vào năm 2025, Mỹ đã đồng ý áp mức trần thuế quan 15% đối với hàng hóa từ EU, trong khi EU cũng đưa ra các nhượng bộ nhằm tránh nguy cơ bùng phát một cuộc chiến thương mại toàn diện. Tuy nhiên, sau phán quyết của Tòa án tối cao Mỹ hồi đầu năm nay cho rằng, Tổng thống không có đủ thẩm quyền pháp lý để đơn phương áp thuế trong tình trạng “khẩn cấp kinh tế”, mức thuế này đã được điều chỉnh xuống còn 10% trong một số trường hợp. Trong bối cảnh đó, việc chính quyền Tổng thống Donald Trump xem xét áp dụng trở lại mức thuế 25% không chỉ đặt dấu hỏi về tính ổn định của khuôn khổ thương mại song phương, mà còn làm gia tăng rủi ro phá vỡ các cam kết trước đó giữa hai bên.

Nhà Trắng chưa đưa ra giải thích chi tiết về việc EU đã vi phạm thỏa thuận như thế nào. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh các doanh nghiệp châu Âu có thể tránh được mức thuế này nếu chuyển hoạt động sản xuất sang Mỹ. Giới quan sát nhận định, động thái trên không chỉ mang tính kinh tế mà còn phản ánh những khác biệt ngày càng sâu sắc trong quan điểm chính sách giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, đặc biệt trong bối cảnh địa chính trị phức tạp liên quan đến xung đột tại khu vực Trung Đông và Ukraine.

Trong lĩnh vực thương mại, ô tô là ngành chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ nhất. Mỹ hiện là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành công nghiệp ô tô châu Âu. Trước đây, EU ước tính thỏa thuận thương mại song phương có thể giúp các hãng xe tiết kiệm từ 500-600 triệu euro mỗi tháng nhờ mức thuế ưu đãi. Việc quay trở lại mức thuế 25% có thể khiến chi phí tăng vọt, kéo theo nguy cơ giảm doanh số, gián đoạn chuỗi cung ứng và buộc các doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược sản xuất. Đức - quốc gia xuất khẩu ô tô lớn nhất châu Âu, được cho là sẽ chịu tác động nặng nề nhất. Hàng trăm nghìn xe sản xuất tại Đức mỗi năm được xuất khẩu sang Mỹ và bất kỳ thay đổi nào về thuế quan cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến ngành công nghiệp chủ lực của nước này.

Phản ứng trước tuyên bố của Washington, EU khẳng định vẫn cam kết thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trong thỏa thuận thương mại đã ký kết, đồng thời cảnh báo sẽ “giữ mọi lựa chọn mở” để bảo vệ lợi ích của mình. Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu Anitta Hipper nhấn mạnh, EU kỳ vọng Mỹ tôn trọng các cam kết đã được thống nhất, đồng thời cho biết khối này đang duy trì liên lạc chặt chẽ với các đối tác Mỹ để làm rõ các vấn đề liên quan.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu Bernd Lange chỉ trích động thái của Mỹ là “không thể chấp nhận được”. Đại diện ngành công nghiệp ô tô châu Âu cũng bày tỏ lo ngại sâu sắc. Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp ô tô Đức (VDA) Hildegard Mueller cảnh báo việc tăng thuế sẽ tạo ra “áp lực nghiêm trọng mới” đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đồng thời gây thiệt hại không chỉ cho các nhà sản xuất châu Âu mà cả người tiêu dùng Mỹ.

Giới chuyên gia cảnh báo, nếu EU đáp trả bằng các biện pháp tương tự, nguy cơ bùng phát một cuộc chiến thương mại mới là hoàn toàn có thể xảy ra, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực ô tô mà còn lan sang các ngành khác như nông nghiệp, công nghệ và hàng tiêu dùng.

Diễn biến tiếp theo của căng thẳng thương mại Mỹ - EU sẽ phụ thuộc lớn vào các cuộc đàm phán sắp tới giữa hai bên. Tuy nhiên, với những tín hiệu hiện tại, triển vọng duy trì một quan hệ thương mại ổn định và dự đoán được giữa hai bờ Đại Tây Dương đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Thùy Dương (Theo DW, Times of India, Euronews)