Tổng thống Mỹ Trump kích thích xu hướng 'xoay trục' sang Trung Quốc

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Anh Keir Starmer trong dịp dự thượng đỉnh G20 tại Brazil, năm 2024. (Ảnh: Reuters)

Trong khi chính sách của Tổng thống Trump gây căng thẳng với các đồng minh truyền thống của Mỹ, Trung Quốc chuyển trọng tâm sang củng cố quan hệ với các đối tác then chốt, trong đó có Canada, Ấn Độ và Anh.

Kết quả là thặng dư thương mại của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đạt kỷ lục 1.200 tỷ USD trong năm 2025; dòng vốn ngoại tệ hằng tháng chạm mốc 100 tỷ USD - cao nhất từ trước tới nay, trong khi phạm vi sử dụng đồng nhân dân tệ (NDT) tiếp tục mở rộng trên toàn cầu.

Thủ tướng Anh Keir Starmer sẽ tới Trung Quốc vào tối 28/1, với kỳ vọng khôi phục mối quan hệ căng thẳng sau nhiều năm. Giới phân tích và chuyên gia cho rằng Bắc Kinh sẽ tiếp tục mở rộng ảnh hưởng chính trị và kinh tế toàn cầu.

Với nền kinh tế trị giá 20.000 tỷ USD và thị trường cổ phiếu, trái phiếu trị giá khoảng 45.000 tỷ USD hậu thuẫn, Trung Quốc đang nổi lên như một “đối tác ổn định” với nhiều quốc gia, ông Aleksandar Tomic, giáo sư kinh tế tại Đại học Boston, nhận định.

“Tôi cho rằng Trung Quốc đã làm tốt và hoàn toàn đúng đắn khi định vị mình là một đối tác thương mại đáng tin cậy và ổn định. Về cơ bản họ muốn gửi đi thông điệp: các bạn đang có một đối tác thương mại khổng lồ là Mỹ nhưng ngày càng thiếu chắc chắn. Chúng tôi có thể mang lại sự ổn định và dễ đoán”, ông Derrick Irwin, trưởng bộ phận cổ phiếu thị trường mới nổi tại Allspring Global Investments, đánh giá.

Lần này, Thủ tướng Starmer thăm Trung Quốc trong 4 ngày, trở thành thủ tướng Anh đầu tiên đến Trung Quốc kể từ năm 2018. Đầu tháng này, Thủ tướng Canada Mark Carney thực hiện chuyến thăm đầu tiên của một thủ tướng Canada tới Bắc Kinh kể từ năm 2017.

Trong chuyến thăm của Thủ tướng Carney, Trung Quốc và Canada đã ký thỏa thuận nhằm tháo gỡ các rào cản thương mại và xây dựng mối quan hệ chiến lược mới. Ông Carney gọi Trung Quốc là “đối tác dễ dự đoán và đáng tin cậy hơn”.

Trong khi đó, Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU) vừa ký thỏa thuận thương mại mà họ trì hoãn từ lâu, để cắt giảm mạnh thuế quan với phần lớn hàng hóa, thúc đẩy thương mại hai chiều và có thể giúp xuất khẩu của châu Âu sang quốc gia Nam Á này tăng gấp đôi vào năm 2032.

Dù hai nền kinh tế lớn nhất thế giới mắc kẹt trong tranh chấp địa - chính trị trong mấy năm qua, việc ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025 đã làm leo thang căng thẳng trên nhiều mặt trận, bao gồm thương mại và công nghệ.

Ông Trump nâng thuế với hàng hóa Trung Quốc lên trên 100% vào tháng 4/2025, trước khi đảo ngược một phần và chấp nhận thỏa thuận “đình chiến” tạm thời. Trong khi đó, Bắc Kinh tăng cường xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ và triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng như thị trường tài chính.

Nhiều chỉ số tốt, vai trò của nhân dân tệ mở rộng

Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 20% trong năm 2025, nhưng tăng 25,8% sang châu Phi, 7,4% sang Mỹ Latin, 13,4% sang Đông Nam Á và 8,4% sang EU trong năm qua.

“Nhiều quốc gia trước đây không thân thiện với Trung Quốc nay đang dần xoay trục sang Trung Quốc… bởi vì Mỹ đang trở nên khó dự đoán hơn rất nhiều. Mỹ càng khó làm việc thì càng mở ra cơ hội cho Trung Quốc”, ông Tomic nói.

Bất chấp căng thẳng thương mại với Mỹ, nền kinh tế Trung Quốc vẫn đạt mục tiêu tăng trưởng 5% trong năm 2025 mà chính phủ nước này đề ra, dù gặp phải những khó khăn khác như áp lực giảm phát trong nước khi tiêu dùng yếu và suy thoái kéo dài trong lĩnh vực bất động sản.

Trong những tháng gần đây, Trung Quốc triển khai hàng loạt biện pháp nhằm thu hút đầu tư nước ngoài, bao gồm các chương trình thí điểm tại Bắc Kinh, Thượng Hải và nhiều khu vực khác, để mở rộng tiếp cận thị trường trong các lĩnh vực dịch vụ như viễn thông, y tế và giáo dục.

Theo dữ liệu thanh toán ngân hàng của cơ quan quản lý ngoại hối Trung Quốc, nước này ghi nhận dòng vốn ngoại tệ hằng tháng lớn nhất từ trước tới nay, đạt 100,1 tỷ USD vào tháng 12/2025. Dự trữ ngoại hối chính thức cũng chạm mức cao nhất trong 10 năm, đạt 3.360 tỷ USD.

Thị trường tài chính Trung Quốc cho thấy khả năng chống chịu tốt trước các mâu thuẫn thương mại, với chỉ số chứng khoán Thượng Hải tăng 27% trong 1 năm qua, vượt trội so với chứng khoán Mỹ; giá trị giao dịch đạt mức kỷ lục và phạm vi thanh toán bằng nhân dân tệ tiếp tục mở rộng trên toàn cầu.

Khi đồng USD trở nên kém hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư vì chính sách thất thường của ông Trump, Bắc Kinh đang thúc đẩy mạnh mẽ vai trò của nhân dân tệ.

Một số ngân hàng toàn cầu đang nỗ lực tăng thanh khoản đồng nhân dân tệ và thiết lập các khuôn khổ để đẩy nhanh thanh toán bằng nhân dân tệ trong các hành lang thương mại giữa Trung Quốc với Đông Nam Á, Trung Đông và châu Âu.

“Chúng ta đã chứng kiến khá nhiều chu kỳ Trung Quốc cố gắng quốc tế hóa đồng nhân dân tệ rồi lại chùn bước. Lần này thì khác… các chính sách của ông Trump rất thuận lợi cho việc thúc đẩy sử dụng đồng nhân dân tệ”, một chuyên gia ngân hàng tại một ngân hàng toàn cầu có hiện diện tại Trung Quốc cho biết.

Bình Giang