Tổng thống Mỹ Donald Trump phản ứng với đề xuất mới nhất từ Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trao đổi với các cố vấn rằng ông không hài lòng với những nội dung trong đề xuất mới nhất của Iran về việc mở lại Eo biển Hormuz và chấm dứt chiến tranh, NYT dẫn nguồn thạo tin cho biết.

Eo biển Hormuz. Ảnh: MarineTraffic

Đáng chú ý, đề xuất thúc giục Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển đối với Iran, nhưng hoàn toàn vắng bóng các điều khoản liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này. Iran nhiều lần bác bỏ các yêu cầu từ phía Mỹ về việc đình chỉ chương trình hạt nhân và bàn giao kho uranium làm giàu ở mức cao.

Hiện chưa rõ chính xác lý do khiến Tổng thống Trump không hài lòng với đề xuất, nhưng ông nhiều lần khẳng định rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Nhà Trắng từ chối bình luận về quan điểm của ông Trump, nhưng quan chức cho biết các cuộc thảo luận sẽ tiếp tục.

“Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí - chúng tôi đã nêu rõ các lằn ranh đỏ và tổng thống chỉ chấp nhận một thỏa thuận có lợi cho người dân Mỹ và cho thế giới,” bà Olivia Wales, người phát ngôn Nhà Trắng, cho biết trong một tuyên bố.

Đề xuất mở lại Eo biển Hormuz của Iran đã khơi mào cuộc tranh luận gay gắt về việc liệu Washington hay Tehran đang nắm giữ ưu thế lớn hơn, và bên nào có khả năng chống chịu tốt hơn trước những thiệt hại kinh tế do việc đóng cửa tuyến đường biển này gây ra.

Ông Trump đã xem xét đề xuất cùng các cố vấn vào ngày 28-4, sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chuyển đề xuất này tới Pakistan một ngày trước đó. Tuần trước, ông Trump cũng đã gạt bỏ một đề xuất khác của Iran và hủy một vòng đàm phán hòa bình dự kiến diễn ra tại Islamabad vào cuối tuần.

Các quan chức Mỹ cho biết giới lãnh đạo Iran chưa cho phép các nhà đàm phán đưa ra nhượng bộ trong vấn đề hạt nhân, khiến mọi nỗ lực đạt được thỏa hiệp hoặc thỏa thuận hòa bình gặp nhiều khó khăn.

Việc trì hoãn các cuộc đàm phán về hạt nhân có thể là cách để nhanh chóng đạt được một thỏa thuận nhằm giảm áp lực lên thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, bất kỳ quyết định tạm dừng đàm phán hạt nhân nào cũng có thể bị coi là dấu hiệu cho thấy chiến dịch quân sự không đạt được một trong những mục tiêu quan trọng là gây sức ép buộc Tehran nhượng bộ về chương trình làm giàu uranium.

Các cuộc đàm phán tập trung vào việc mở lại Eo biển Hormuz cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Lệnh phong tỏa của Mỹ nhằm cắt đứt khả năng xuất khẩu dầu của Iran. Tuy nhiên, các lời đe dọa từ Iran về việc tấn công những tàu không nộp phí quá cảnh đã khiến lưu lượng tàu chở dầu khác sụt giảm mạnh.

Các quan chức Iran khẳng định rằng bất kỳ thỏa thuận nào về việc mở lại eo biển cũng phải cho phép Tehran tiếp tục thu phí đối với các tàu đi qua. Mỹ thường luôn phản đối các hạn chế như vậy đối với quyền tự do hàng hải tại các tuyến đường biển quốc tế.

Trọng tâm của cuộc tranh luận về việc có nên chấp nhận đề xuất của Iran hay không nằm ở câu hỏi về lợi thế kinh tế và mức độ cần thiết của các chiến dịch quân sự tiếp theo để buộc Tehran nhượng bộ đáng kể, theo các quan chức Mỹ.

Một số quan chức tin rằng việc duy trì lệnh phong tỏa thêm hai tháng nữa có thể gây tổn hại lâu dài cho ngành năng lượng của Iran. Theo đó, Tehran cuối cùng sẽ chấp nhận thỏa thuận để tránh những thiệt hại dài hạn.

Số khác tỏ ra hoài nghi về khả năng Iran sẵn sàng nhượng bộ và cho rằng việc đạt được thỏa thuận mở lại Eo biển Hormuz có thể là lựa chọn khả thi nhất trong thời điểm hiện tại.

Tú Anh