Tôn vinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, phát huy di sản phục vụ phát triển đất nước

Hội thảo có sự tham dự của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Lê Văn Lợi.

Hội thảo được tổ chức nhằm tôn vinh thân thế, sự nghiệp và những cống hiến to lớn của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, người đã được UNESCO vinh danh; đồng thời nhận diện, làm sáng tỏ hệ giá trị trong di sản học thuật, tư tưởng và nhân cách của ông, qua đó khẳng định sức sống và ý nghĩa thời đại của di sản Lê Quý Đôn đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Phát huy giá trị di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn phục vụ phát triển đất nước

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, di sản lớn nhất mà Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại không chỉ là những trước tác đồ sộ, mà còn là tinh thần học tập để hiểu biết, hành động và phụng sự đất nước, nhân dân.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương bày tỏ tin tưởng Hội thảo, với tinh thần khoa học, dân chủ và trách nhiệm của các nhà nghiên cứu, sẽ mang lại nhiều phát hiện, cách tiếp cận và kiến nghị có giá trị, góp phần mở ra những hướng nghiên cứu mới, đồng thời lan tỏa sâu rộng hơn giá trị di sản Lê Quý Đôn trong đời sống đương đại.

Nhấn mạnh yêu cầu phát huy giá trị di sản gắn với thực tiễn phát triển đất nước, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho rằng việc nghiên cứu Lê Quý Đôn không chỉ dừng ở "ôn cố" mà phải hướng tới "tri tân", biến các giá trị lịch sử thành nguồn lực tinh thần và sức mạnh nội sinh phục vụ hiện tại và tương lai.

Từ đó, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị các cấp ủy, chính quyền, bộ, ngành, địa phương cùng đội ngũ trí thức, nhà khoa học tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, cần đưa tinh thần "thực học, thực tài" của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn thấm sâu vào quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; xây dựng cơ chế, chính sách hiệu quả nhằm thu hút, đãi ngộ và phát huy đội ngũ nhân tài.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục bồi đắp lòng yêu nước, ý thức tự chủ, tự lực, tự cường và niềm tự hào dân tộc, nhất là đối với thế hệ trẻ; kế thừa bản lĩnh văn hóa và tinh thần ngoại giao của Lê Quý Đôn để xây dựng nền đối ngoại mang đậm bản sắc "cây tre Việt Nam", chủ động hội nhập quốc tế trên nền tảng văn hóa dân tộc.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết cũng đề nghị phát huy giá trị di sản Lê Quý Đôn phục vụ công tác bảo vệ chủ quyền quốc gia, đặc biệt là chủ quyền biển, đảo; nghiên cứu, thẩm định và khai thác các nguồn tư liệu của danh nhân một cách khoa học, chính xác, đáp ứng yêu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia và giáo dục truyền thống, lịch sử, chủ quyền.

Hội thảo đã thu hút hơn 70 tham luận của các nhà khoa học, trở thành một trong những diễn đàn học thuật quy mô lớn nhất từ trước đến nay về Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Các tham luận đã tiếp cận toàn diện di sản của ông, khẳng định tầm vóc của một nhà bác học lớn với những đóng góp nổi bật trên nhiều lĩnh vực, đồng thời làm rõ giá trị tư tưởng, phương pháp học thuật, tư tưởng trị quốc, tinh thần dân tộc và ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia. Hội thảo cũng mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới, khẳng định sức sống bền vững của di sản Lê Quý Đôn và ý nghĩa của những giá trị đó đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.

Phát huy giá trị di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế

Phát biểu kết luận Hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định, nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp và khối lượng trước tác đồ sộ của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là dịp tôn vinh một nhà bác học kiệt xuất của thế kỷ XVIII, mà còn khẳng định giá trị trường tồn của một di sản trí tuệ, tinh thần có ý nghĩa sâu sắc đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Việc UNESCO vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là sự ghi nhận quốc tế đối với những đóng góp của ông, đồng thời là động lực để tiếp tục phát huy nguồn lực tri thức, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và sức mạnh nội sinh, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.

Theo Bộ trưởng, Hội thảo kiến nghị tiếp tục sưu tầm, giám định, dịch thuật và công bố có hệ thống toàn bộ trước tác của Lê Quý Đôn; đồng thời đẩy mạnh số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản, phát triển các sản phẩm truyền thông và ứng dụng công nghệ để lan tỏa giá trị di sản đến đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, cần đưa cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn vào chương trình giáo dục, xây dựng xã hội học tập; gắn bảo tồn, tôn tạo các di tích với phát triển du lịch văn hóa bền vững, hình thành các tuyến trải nghiệm theo dấu chân Lê Quý Đôn.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh quốc tế hóa nghiên cứu và quảng bá di sản thông qua các chương trình dịch thuật, xuất bản và hợp tác học thuật. Việc UNESCO thông qua Nghị quyết vinh danh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là cơ hội quan trọng để quảng bá trí tuệ và văn hiến Việt Nam ra thế giới.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cũng cho biết, dự kiến vào tháng 10/2026, Bộ Ngoại giao và Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam sẽ phối hợp với tỉnh Hưng Yên tổ chức triển lãm giới thiệu về nhà bác học, danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn tại Trụ sở UNESCO ở Paris (Pháp), qua đó quảng bá trí tuệ và truyền thống văn hiến Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Kết thúc Hội thảo, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết Ban Tổ chức sẽ tiếp thu các ý kiến, hoàn thiện báo cáo tổng hợp và kỷ yếu Hội thảo, góp phần lan tỏa sâu rộng những giá trị khoa học, lịch sử và thực tiễn của di sản Lê Quý Đôn trong nước và quốc tế.

Trước đó, các đồng chí lãnh đạo thực hiện nghi thức ký Bìa công bố phát hành đặc biệt bộ tem bưu chính “Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726-2026)”.

Thành Long