Tọa đàm khoa học chia sẻ phát hiện mới về địa điểm thành Nà Lữ, thành Bản Phủ và di tích cự thạch Bản Thảnh

Tọa đàm do Tiến sĩ Hà Văn Cẩn, Viện trưởng Viện Khảo cổ học và đồng chí Tô Vũ Ninh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đồng chủ trì. Tham dự có các nhà khoa học, chuyên gia của Viện Khảo cổ học; lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, Sở Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng, Sở Ngoại vụ; đại diện chính quyền địa phương cùng các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử trong tỉnh.

Giám đốc Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch cùng Viện trưởng Viện Khảo cổ học đồng chủ trì tọa đàm.

Tọa đàm là dịp để các nhà khoa học, cơ quan quản lý và giới nghiên cứu địa phương trao đổi, đánh giá những kết quả mới từ hoạt động khảo cổ; đồng thời thảo luận các vấn đề đặt ra trong công tác bảo tồn, nghiên cứu và phát huy giá trị di tích sau khai quật

Tại tọa đàm, Tiến sĩ Phạm Thanh Sơn, Viện Khảo cổ học, thông tin những kết quả đáng chú ý từ các đợt khai quật. Tại thành Nà Lữ, các nhà khảo cổ làm rõ một phần cấu trúc, kỹ thuật xây dựng cổng Đông Nam; phát hiện dấu tích lòng cổng lát gạch vồ, bó thành, bó nền sân và hệ thống gia cố ủng thành. Hàng nghìn hiện vật gạch, ngói, gốm, sành, kim loại được phát hiện. Đáng chú ý, lần đầu tiên tại khu vực thành Nà Lữ xác định một số đồ gốm thời Trần. Một số hiện vật khai quật được và thông qua phương pháp C14 (cung cấp ước tính tuổi khách quan cho các vật liệu dựa trên carbon có nguồn gốc từ các sinh vật sống) tại khu vực cổng Đông Nam cho niên đại hiệu chỉnh khoảng 1441 - 1481, thuộc thời Lê sơ. Tại khu vực Vườn Đạn, nằm trong quần thể Thành Nà Lữ, phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc, móng trụ, dải ngói đổ và các hiện vật thuộc nhiều giai đoạn, từ cuối Trần - đầu Lê sơ đến Lê Trung Hưng - Mạc. Sự xuất hiện đồng thời của gốm Đại Việt và gốm Trung Quốc thời Minh - Thanh cung cấp thêm tư liệu nghiên cứu hoạt động giao lưu, trao đổi giữa Đại Việt và Trung Quốc trong lịch sử.

Bản đồ vị trí ba địa điểm khai quật khảo cổ nhìn từ trên cao. 

Đối với thành Bản Phủ, qua hố khai quật rộng khoảng 150 m² với 15 lớp địa tầng, các nhà nghiên cứu phát hiện nhiều loại gốm men Việt Nam, gốm sứ Trung Quốc thời Minh - Thanh, đồ sành, đất nung và tiền xu cổ “Sùng Trinh Thông Bảo”. Kết quả bước đầu cho thấy cần tiếp tục mở rộng điều tra, thăm dò, khai quật để làm rõ hơn quy mô, chức năng và quá trình hình thành của thành.

Tại di tích cự thạch Bản Thảnh, các nhà khảo cổ phát hiện nhiều thanh đá lớn, thanh dài nhất khoảng 3,65 m, được gia cố bằng đá cuội, gạch vồ và cọc gỗ. Mẫu C14 lớp trầm tích cho niên đại khoảng 1276 - 1378, tương ứng thời Trần. Từ các dấu tích phát hiện, bước đầu đặt giả thiết đây có thể là dấu tích một cây cầu đá cổ, tuy nhiên cần tiếp tục nghiên cứu để xác định rõ chức năng và niên đại công trình.

Tại toà đàm, các đại biểu đề nghị tiếp tục mở rộng nghiên cứu thành Nà Lữ, thành Bản Phủ và các di tích liên quan; sớm xây dựng quy hoạch khảo cổ học tỉnh Cao Bằng, tăng cường điều tra, khảo sát trên diện rộng và ứng dụng công nghệ hiện đại trong bảo tồn, quản lý di sản. Một số địa điểm như thành Phục Hòa, đền Kỳ Sầm, chùa Đà Quận, chùa Đống Lân cũng được đề xuất tiếp tục nghiên cứu.

Phát biểu tại tọa đàm, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tô Vũ Ninh khẳng định, các kết quả khảo cổ bổ sung những chứng cứ khoa học quan trọng cho nghiên cứu lịch sử Cao Bằng, đồng thời có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Những kết quả khai quật khảo cổ mới tại thành Nà Lữ, thành Bản Phủ và di tích cự thạch Bản Thảnh đã cung cấp thêm nhiều tư liệu quan trọng, góp phần làm sáng tỏ niên đại, cấu trúc, kỹ thuật xây dựng cũng như quá trình hình thành, sử dụng của các di tích. Đây cũng là cơ sở khoa học quan trọng để tỉnh Cao Bằng tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống di sản văn hóa trên địa bàn.

Hạnh Nguyên - Sơn Tùng