Tòa án Mỹ bác vụ kiện 840 triệu USD của Gilimex với Amazon vĩnh viễn, xác định nhiều chứng cứ bị làm giả

Hơn 90 tài liệu giả trong hồ sơ tố tụng

Một trong những nội dung trọng tâm của vụ kiện là yêu cầu bồi thường liên quan đến khoảng 68 triệu USD nguyên vật liệu mà Gilimex cho rằng đã mua để phục vụ các đơn hàng của Amazon.

Để chứng minh thiệt hại, doanh nghiệp đã nộp hàng chục đơn đặt hàng cùng thư yêu cầu thanh toán từ các nhà cung cấp. Tuy nhiên, kết quả giám định dữ liệu điện tử cho thấy nhiều tài liệu chỉ được tạo ra vài ngày trước khi giao nộp cho Amazon, thay vì tồn tại từ thời điểm phát sinh giao dịch như doanh nghiệp trình bày.

Đến giữa năm 2025, Gilimex cho biết quá trình điều tra nội bộ xác định một nhân viên phòng xuất nhập khẩu tên Tiến Lương đã tự ý làm giả hơn 100 chứng từ, trong đó hơn 90 tài liệu đã được sử dụng trong hồ sơ tố tụng. Doanh nghiệp cho rằng người này tạo lập chứng từ giả nhằm chiếm đoạt tiền thanh toán từ công ty.

Tại phiên điều trần, ông Lương khai đã chỉnh sửa các đơn đặt hàng bằng máy tính cá nhân sau khi chụp lại tài liệu gốc, sử dụng Google Translate để lập các chứng từ tiếng Anh vì không biết đọc, viết ngôn ngữ này. Ông cho biết động cơ xuất phát từ khó khăn tài chính của gia đình và mục tiêu là lấy tiền từ Gilimex.

Tuy nhiên, tòa không chấp nhận lời giải thích này.

Theo nhận định của thẩm phán, lời khai của nhân viên trên thiếu tính hợp lý khi một người chỉ hưởng mức lương khoảng 373 USD/tháng lại bị cho là tự thực hiện kế hoạch làm giả chứng từ trị giá hàng chục triệu USD mà không có máy tính, email công ty hay bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy đã tìm cách chuyển tiền về tài khoản cá nhân.

Đáng chú ý, đến thời điểm diễn ra phiên điều trần, người này vẫn làm việc tại Gilimex và chưa bị doanh nghiệp xử lý kỷ luật theo cáo buộc đã nêu.

Chứng cứ quan trọng nhất cũng bị đánh giá thiếu tin cậy

Không chỉ dừng ở nhóm hơn 90 tài liệu bị phát hiện có dấu hiệu giả mạo, tòa còn xem xét đơn đặt hàng trị giá khoảng 69,04 triệu USD giữa Gilimex và Blaze Max Hong Kong Limited (Blazemax) - chứng cứ quan trọng nhất mà doanh nghiệp sử dụng để chứng minh đã mua nguyên vật liệu phục vụ Amazon.

Theo hồ sơ vụ án, tài liệu này không xuất hiện trong hơn 68.000 tệp dữ liệu điện tử mà Gilimex đã giao nộp trước đó, cũng không được tìm thấy trong email, sổ sách kế toán hay hồ sơ tồn kho được lập cùng thời điểm. Chỉ sau khi nhóm hơn 90 chứng từ bị phát hiện có vấn đề, tài liệu mới được đưa vào hồ sơ để thay thế.

Tòa cũng chỉ ra nhiều điểm bất thường giữa các phiên bản tài liệu như sự khác nhau về màu sắc, con dấu, chữ ký và lời giải thích về nguồn gốc tài liệu liên tục thay đổi.

Bên cạnh đó, báo cáo tài chính kiểm toán năm 2022 của Gilimex cũng không phản ánh giao dịch có quy mô gần 69 triệu USD với Blazemax. Thay vào đó, doanh nghiệp chỉ ghi nhận khoảng 3 triệu USD phải trả thương mại và khoảng 1,1 triệu USD phải trả khác đối với đối tác này.

Sau khi đánh giá toàn bộ hồ sơ, tòa kết luận tài liệu trên không có giá trị chứng minh và cũng mang dấu hiệu bị làm giả.

Theo thẩm phán, vụ việc không còn là sai sót ở một vài chứng cứ riêng lẻ mà phản ánh một chuỗi hành vi gồm làm giả tài liệu, đưa ra lời khai không trung thực và nhiều lần thay đổi cách giải thích nhằm che giấu hành vi gian lận. Trong bối cảnh đó, việc chỉ loại bỏ các tài liệu giả hoặc bác một phần yêu cầu bồi thường sẽ không đủ để bảo vệ tính liêm chính của hoạt động tố tụng.

Vì vậy, tòa quyết định bác toàn bộ vụ kiện với hiệu lực vĩnh viễn (dismissed with prejudice), đồng nghĩa Gilimex không thể tiếp tục khởi kiện Amazon với cùng nội dung.

Amazon có thể yêu cầu Gilimex thanh toán chi phí tố tụng

Vụ kiện được Gilimex khởi xướng vào cuối năm 2022, khi doanh nghiệp cáo buộc Amazon thay đổi chiến lược sau đại dịch COVID-19 và cắt giảm mạnh đơn hàng, khiến công ty phải gánh lượng lớn nguyên vật liệu tồn kho, công suất sản xuất dư thừa cùng nhiều chi phí phát sinh.

Ban đầu, Gilimex yêu cầu bồi thường khoảng 280 triệu USD, sau đó nhiều lần sửa đổi đơn kiện và nâng tổng giá trị yêu cầu lên khoảng 840 triệu USD. Doanh nghiệp cho rằng Amazon vi phạm hợp đồng, vi phạm nghĩa vụ ủy thác, cung cấp thông tin sai lệch và thực hiện các hành vi thương mại không công bằng. Trong khi đó, Amazon luôn phủ nhận các cáo buộc và liên tục đặt nghi vấn về tính xác thực của các chứng cứ do nguyên đơn cung cấp.

Sau khi phát hiện dấu hiệu bất thường trong hồ sơ vào năm 2025, Amazon đề nghị tòa áp dụng chế tài đối với Gilimex. Phán quyết mới đây đã chấp nhận yêu cầu này và cho phép Amazon tiếp tục nộp đơn yêu cầu Gilimex bồi hoàn phí luật sư cùng các chi phí phát sinh trong quá trình điều tra hành vi gian lận.

Theo quyết định của tòa, Amazon có thời hạn đến ngày 10/8/2026 để gửi yêu cầu về các khoản chi phí nói trên.

Về hoạt động kinh doanh, Gilimex hiện hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hàng may mặc, dệt gia dụng, đồng thời mở rộng sang phát triển khu công nghiệp và bất động sản. Quý I/2026, doanh nghiệp đạt doanh thu thuần 197 tỷ đồng, tăng gần 57% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế hơn 11 tỷ đồng, gấp hơn 5 lần cùng kỳ năm trước. Năm 2026, công ty đặt mục tiêu doanh thu 1.600 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 150 tỷ đồng.

Trang Mai