Vụ điểm Toán cao bất thường ở Tuyên Quang: Các bị can có thể đối diện với mức án nào?

Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang. Ảnh: FBNT

Liên quan đến vụ điểm Toán cao bất thường tại Điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 4 bị can về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" theo Điều 356 Bộ luật Hình sự và áp dụng các biện pháp ngăn chặn theo quy định của pháp luật.

Trong số các bị can đã được công bố danh tính có bà Trần Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Nguyễn Văn Huyên, được phân công làm Trưởng điểm thi Trường trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang và ông Nguyễn Hà Duy, giáo viên Trường trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang, đồng thời là Thư ký điểm thi; hai trường hợp còn lại hiện chưa công khai danh tính do đang phục vụ công tác điều tra.

Vụ việc hiện thu hút sự quan tâm của dư luận, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến trách nhiệm của những người được giao thực hiện nhiệm vụ trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.

Luật sư Phan Đình Hoàn (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội). Ảnh: NVCC

Các bị can có thể đối diện với mức án nào?

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Công dân và Khuyến học, Luật sư Phan Đình Hoàn (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho rằng, việc cơ quan điều tra khởi tố vụ án và khởi tố các bị can về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" là bước đi tố tụng quan trọng nhằm làm rõ bản chất vụ việc.

Theo Luật sư Phan Đình Hoàn, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông là hoạt động do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức và quản lý. Trưởng điểm thi, thư ký điểm thi, cán bộ coi thi, giám sát thi hay các thành viên ban chỉ đạo kỳ thi đều là những cá nhân được giao thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong quá trình tổ chức kỳ thi và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật cũng như quy chế thi.

"Nếu cơ quan điều tra chứng minh được các cá nhân có thẩm quyền đã lợi dụng chức vụ, nhiệm vụ được giao để tác động trái quy định vào quá trình tổ chức thi, tạo điều kiện cho một số thí sinh được hưởng lợi hoặc làm sai lệch kết quả thi thì đây không còn là vi phạm hành chính hay vi phạm quy chế đơn thuần mà đã có dấu hiệu của hành vi phạm tội", Luật sư Phan Đình Hoàn phân tích.

Theo Luật sư Phan Đình Hoàn, căn cứ Điều 356 Bộ luật Hình sự, người phạm tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ có thể phải đối mặt với nhiều khung hình phạt khác nhau tùy thuộc vào tính chất, mức độ hành vi và hậu quả xảy ra.

Khung cơ bản của tội danh này quy định hình phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ một năm đến 5 năm đối với trường hợp gây thiệt hại về tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại khác đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Trường hợp phạm tội có tổ chức hoặc phạm tội hai lần trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng thì mức hình phạt có thể tăng lên từ 5 năm đến 10 năm tù.

Đặc biệt, phạm tội gây thiệt hại về tài sản 1.000.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm.

"Về mặt pháp lý, mức hình phạt cao nhất của Điều 356 Bộ luật Hình sự có thể lên tới 15 năm tù. Tuy nhiên, việc các bị can trong vụ án này bị áp dụng khung hình phạt như thế còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, chứng cứ thu thập được cũng như đánh giá của cơ quan tiến hành tố tụng về mức độ hậu quả thực tế của hành vi", Luật sư cho biết.

Theo Luật sư Phan Đình Hoàn, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ một năm đến 5 năm, có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng.

Vai trò của từng bị can sẽ quyết định mức độ trách nhiệm

Theo Luật sư Phan Đình Hoàn, một trong những vấn đề quan trọng nhất trong vụ án này là xác định vai trò cụ thể của từng bị can. Trong các vụ án đồng phạm, pháp luật không mặc định tất cả các bị can đều phải chịu mức trách nhiệm như nhau. Cơ quan tố tụng sẽ phải làm rõ ai là người khởi xướng, ai là người chỉ đạo, ai là người tổ chức thực hiện và ai là người trực tiếp thực hiện hành vi vi phạm.

"Nếu kết quả điều tra xác định có người giữ vai trò chủ mưu hoặc tổ chức thì trách nhiệm pháp lý thường sẽ nặng hơn những người chỉ thực hiện theo sự phân công hoặc chỉ tham gia với vai trò thứ yếu", Luật sư Phan Đình Hoàn cho biết.

Theo Luật sư Phan Đình Hoàn, nếu cơ quan điều tra xác định trưởng điểm thi là người đưa ra chỉ đạo hoặc phân công cấp dưới thực hiện các hành vi vi phạm quy chế thi thì người này có thể bị xem xét với vai trò chủ mưu, tổ chức trong vụ án.

Trong khi đó, những người trực tiếp vào phòng thi để hướng dẫn, nhắc bài hoặc hỗ trợ thí sinh làm bài trái quy định có thể bị xác định là người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội.

Đối với các giám thị hoặc cán bộ khác nếu biết hành vi sai phạm nhưng vẫn tham gia hoặc tạo điều kiện để hành vi đó diễn ra thì cũng có thể bị xem xét trách nhiệm với vai trò đồng phạm.

Theo đánh giá của Luật sư Phan Đình Hoàn, ở thời điểm hiện tại rất khó đưa ra dự báo chính xác về mức án đối với từng bị can bởi vụ án vẫn đang trong giai đoạn điều tra.

Tuy nhiên, xét trên tội danh đang bị khởi tố, các bị can có thể đối diện mức hình phạt từ một năm đến 15 năm tù tùy thuộc vào các yếu tố như: Vai trò trong vụ án, mức độ tham gia; số lượng thí sinh được hưởng lợi; hậu quả thực tế gây ra; các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

"Nếu cơ quan điều tra chứng minh được việc can thiệp vào kỳ thi diễn ra có tổ chức, ảnh hưởng đến số lượng lớn thí sinh và làm sai lệch đáng kể kết quả thi thì khả năng áp dụng các khung hình phạt nặng hơn là hoàn toàn có thể xảy ra", Luật sư Phan Đình Hoàn nhận định. Tuy nhiên, Luật sư Phan Đình Hoàn cũng nhấn mạnh rằng việc xác định khung hình phạt cụ thể phải căn cứ trên hồ sơ vụ án, kết quả điều tra và tranh tụng tại phiên tòa.

Từ góc độ pháp lý, Luật sư Phan Đình Hoàn cho rằng, vụ việc tại Tuyên Quang là hồi chuông cảnh báo về việc siết chặt kỷ cương, bảo đảm tính nghiêm minh trong các kỳ thi mang tầm cỡ quốc gia.

Theo Luật sư Phan Đình Hoàn, việc xử lý nghiêm minh, công khai và minh bạch vụ án sẽ góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với công tác tổ chức thi cũng như bảo đảm tính công bằng trong giáo dục.

Ngọc Ánh