Một doanh nghiệp Việt vừa bị xử thua trong vụ kiện 840 triệu USD với Amazon

Gilimex chính thức thua kiện Amazon sau phán quyết của Tòa án Quận Nam New York. Ảnh: Reuters.

Theo phán quyết của Thẩm phán Lorna G. Schofield, Tòa án Quận Nam New York đã chính thức bác bỏ vĩnh viễn vụ kiện đòi bồi thường 840 triệu USD của Công ty CP Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh - Gilimex (HoSE: GIL) với đối tác Amazon.

Đây là vụ kiện đã được doanh nghiệp phía Việt Nam theo đuổi từ cuối năm 2022 đến nay, liên quan cáo buộc đối tác Amazon vi phạm thỏa thuận cung ứng giữa 2 bên.

Nhiều điểm bất thường

Trong quá trình xem xét đơn đề nghị áp dụng chế tài của Amazon, Tòa án xác định Gilimex đã nộp các tài liệu bị làm giả nhằm chứng minh khoản thiệt hại khoảng 68 triệu USD liên quan đến nguyên vật liệu.

Sau khi tiến hành thu thập chứng cứ bổ sung, xem xét các bản lập luận của 2 bên và tổ chức phiên điều trần, Tòa án chấp nhận đề nghị áp dụng chế tài của Amazon và bác bỏ toàn bộ vụ kiện với hiệu lực vĩnh viễn. Điều này đồng nghĩa Gilimex không thể khởi kiện lại với cùng nội dung yêu cầu bồi thường.

Phán quyết cũng cho phép Amazon nộp đơn yêu cầu Gilimex thanh toán các khoản phí luật sư và chi phí tố tụng phát sinh trong quá trình điều tra và xử lý hành vi gian lận, trước ngày 10/8. Đồng thời, Tòa cũng bác bỏ yêu cầu của Gilimex về việc áp dụng chế tài đối với Amazon và chỉ đạo Thư ký Tòa án hoàn tất các thủ tục đóng hồ sơ vụ án.

Trong đơn khởi kiện ban đầu nộp tháng 12/2022, Gilimex cáo buộc Amazon vi phạm thỏa thuận cung ứng giữa 2 bên, khiến doanh nghiệp phải gánh khoản chi phí nguyên vật liệu và linh kiện trị giá hơn 68 triệu USD không thể trả lại cho các nhà cung cấp. Yêu cầu này tiếp tục được giữ nguyên trong đơn kiện sửa đổi lần thứ nhất, văn bản khởi kiện chính thức được Tòa án xem xét.

Trong giai đoạn thu thập chứng cứ, Amazon yêu cầu Gilimex cung cấp toàn bộ tài liệu làm căn cứ cho yêu cầu bồi thường. Tháng 7/2023, doanh nghiệp này nộp các email, bảng tính theo dõi việc mua nguyên vật liệu từ nhiều nhà cung cấp, một bản trình chiếu PowerPoint cho biết công ty có hơn 50 nhà cung cấp nguyên vật liệu, cùng các báo cáo tồn kho hàng tuần từ ngày 28/8/2021 đến 22/10/2022.

Đến tháng 8/2023, Gilimex tiếp tục cung cấp 66 đơn đặt hàng và thư yêu cầu thanh toán từ các nhà cung cấp với tổng giá trị khoảng 69 triệu USD. Tuy nhiên, chuyên gia giám định dữ liệu số kết luận các tài liệu này được tạo bằng cách xuất từ các tệp Excel sang PDF, trong khi Gilimex không cung cấp các tệp Excel gốc cùng metadata liên quan. Theo phán quyết, chỉ đến khi phiên điều trần về đề nghị áp dụng chế tài đã được lên lịch, Gilimex mới thừa nhận một số đơn đặt hàng trị giá hàng chục triệu USD là tài liệu giả.

Đến ngày 20/11/2023, sau khi giai đoạn thu thập chứng cứ thực tế kết thúc, Gilimex lần đầu nộp đơn đặt hàng tháng 11, trị giá khoảng 69,04 triệu USD, được cho là giữa doanh nghiệp và Blaze Max Hong Kong Limited (Blazemax), kèm theo các tệp Excel được cho là biên bản của 7 cuộc họp liên quan đến đơn hàng.

Tuy nhiên, đây là lần đầu các tài liệu này xuất hiện và được sử dụng trong báo cáo của chuyên gia định giá thiệt hại do Gilimex thuê. Trước đó, Gilimex đã giao nộp hơn 68.000 tài liệu điện tử, nhưng không có tài liệu nào đề cập đến đơn đặt hàng này. Các báo cáo tồn kho cũng không ghi nhận đơn hàng trị giá 69 triệu USD.

Đáng chú ý, chuyên gia định giá của Gilimex đã sử dụng đơn đặt hàng tháng 11 làm căn cứ để xác định Amazon phải bồi thường khoảng 69 triệu USD, thay vì dựa trên các đơn đặt hàng và thư yêu cầu thanh toán đã được nộp trước đó.

Amazon nghi ngờ tính xác thực của chứng cứ

Ngày 2/5/2025, Amazon nộp đơn đề nghị loại trừ chứng cứ, cho rằng đơn đặt hàng tháng 11 và các biên bản họp dạng Excel không xác thực. Theo chuyên gia giám định dữ liệu số của Amazon, đơn đặt hàng tháng 11 này không có dữ liệu thể hiện nguồn gốc lưu trữ, trong khi tệp điện tử của tài liệu chỉ được tạo vào ngày 23/10/2023.

Phía Gilimex cho rằng đơn đặt hàng tháng 11 là bản quét từ tài liệu giấy gốc có chữ ký và con dấu thật, đồng thời khẳng định không tồn tại bản điện tử. Doanh nghiệp cũng nộp thêm một phiên bản biên bản họp dưới dạng bản quét giấy có chữ ký và con dấu, cho rằng đây mới là bản gốc được lưu giữ theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Ngày 27/5/2025, Amazon yêu cầu được kiểm tra bản gốc của đơn đặt hàng tháng 11, các biên bản họp và nhiều chứng từ liên quan nhưng bị Gilimex từ chối.

Sau đó một tháng, Amazon gửi thư đề nghị trước khi nộp đơn, cáo buộc Gilimex gian lận và đề nghị Tòa án áp dụng chế tài. Amazon cho rằng đơn đặt hàng tháng 11, các biên bản họp và một số đơn đặt hàng, thư yêu cầu thanh toán đều bị làm giả. Để chứng minh, Amazon nộp bản tuyên thệ của đại diện 2 nhà cung cấp của Gilimex xác nhận không lập một số chứng từ mà Gilimex sử dụng, đồng thời đưa ra các chứng cứ cho thấy đơn đặt hàng tháng 11 nhiều khả năng là tài liệu giả mạo.

Đến nay, Tòa án Quận Nam New York đã chính thức ra phán quyết bác bỏ vĩnh viễn vụ kiện của Gilimex.

Anh Nguyễn