Tin giả do AI - chia sẻ thiếu kiểm chứng có thể bị công bố danh tính

Không thể chỉ nhìn hình ảnh để xác định thật, giả

Hình ảnh, video, giọng nói giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng khó nhận diện, tiềm ẩn nguy cơ gây hiểu nhầm và phát tán thông tin sai lệch trên mạng xã hội. Nghị định 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật có hiệu lực từ ngày 5/10/2026, đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm của người dùng trong tiếp nhận và chia sẻ thông tin trên không gian mạng.

Sự phát triển của AI mang lại nhiều tiện ích, nhưng đồng thời đặt ra thách thức trong nhận diện và kiểm chứng thông tin trên không gian mạng.

Đáng chú ý, nội dung do AI tạo ra có thể mô phỏng thiên tai, sự kiện xã hội hoặc thông tin liên quan đến cơ quan nhà nước. Khi được đăng tải, chia sẻ rộng rãi mà không có thông tin kiểm chứng, những nội dung này có thể gây hiểu nhầm, làm nhiễu loạn thông tin và ảnh hưởng đến nhận thức của cộng đồng.

Anh Lý Hữu Quân, người dân phường Thủ Dầu Một, TP Hồ Chí Minh, cho biết anh thường gặp các video do AI tạo ra trên những nền tảng mạng xã hội. Theo anh, việc đối chiếu thông tin với các nguồn tin chính thống là cần thiết trước khi quyết định chia sẻ, nhất là với những nội dung gây chú ý hoặc có khả năng tạo ra phản ứng mạnh từ người xem.

Thực tế này cho thấy, người dùng không nên đánh giá độ tin cậy của thông tin chỉ dựa vào hình ảnh, âm thanh hoặc mức độ chân thực của video. Việc xác minh nguồn đăng tải, thời điểm xuất hiện, bối cảnh của sự việc và đối chiếu với các nguồn đáng tin cậy là những bước quan trọng trước khi tiếp nhận hoặc chia sẻ nội dung.

Chủ động kiểm chứng, không tiếp tay lan truyền tin giả

Để hạn chế nguy cơ tiếp nhận và phát tán thông tin sai lệch do AI tạo ra, người dùng cần ưu tiên kiểm tra nguồn đăng tải, đối chiếu thời gian và bối cảnh của hình ảnh, video với thông tin từ các cơ quan báo chí, cơ quan chức năng và nguồn chính thống.

Bên cạnh đó, các công cụ công nghệ có thể hỗ trợ nhận diện nội dung do AI tạo ra, phát hiện dấu hiệu bất thường trong hình ảnh, âm thanh hoặc video. Tuy nhiên, kết quả từ những công cụ này không nên được xem là căn cứ duy nhất để kết luận một nội dung là thật hay giả, bởi khả năng nhận diện có thể khác nhau tùy công nghệ và loại dữ liệu.

Chuyên gia an ninh mạng Nguyễn Hữu Nguyên, Phó Giám đốc Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp không gian mạng Việt Nam, cho biết người dùng cần kiểm tra thời điểm xuất hiện của thông tin, xác định nội dung có phản ánh sự kiện đang diễn ra hay sử dụng lại tư liệu cũ. Đồng thời, có thể sử dụng các công cụ công nghệ để hỗ trợ kiểm tra hình ảnh, âm thanh và video nhằm phát hiện dấu hiệu giả mạo.

Theo đó, việc kiểm chứng cần được thực hiện trên cơ sở kết hợp nhiều yếu tố, từ nguồn gốc, thời điểm đăng tải đến bối cảnh và các thông tin đối chiếu. Khi chưa có đủ căn cứ xác minh, người dùng nên tiếp tục kiểm tra từ những nguồn đáng tin cậy, tránh vội vàng kết luận hoặc chia sẻ theo tâm lý đám đông.

Người dùng cũng không nên phát tán nội dung chưa được kiểm chứng chỉ vì tò mò hoặc muốn tăng lượt xem, lượt tương tác. Khi phát hiện tài khoản, trang hoặc nhóm mạng xã hội có dấu hiệu tạo dựng, phát tán tin giả, cần kịp thời phản ánh đến cơ quan chức năng để xác minh, xử lý.

Trước sự phát triển nhanh chóng của AI, kiểm chứng thông tin không chỉ giúp mỗi người hạn chế nguy cơ bị lừa mà còn góp phần ngăn chặn sự lan truyền của nội dung sai sự thật. Ưu tiên nguồn tin chính thống, thận trọng trước những nội dung gây sốc và có trách nhiệm với mỗi lượt chia sẻ là những nguyên tắc cần thiết để xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh và đáng tin cậy hơn.

Đặc biệt, từ ngày 5/10/2026, Nghị định 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật chính thức có hiệu lực. Theo quy định được nêu, cá nhân, tổ chức đăng tải, phát tán, chia sẻ hoặc bình luận tin giả, tin sai sự thật có thể bị công bố danh tính tại nơi cư trú, nơi làm việc sau khi thông tin được kiểm chứng, xác minh và kết luận là giả, sai sự thật.

Uyên Na