Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng: Từ bài học Canada đến gợi mở cho Việt Nam

Canada đang từng bước hoàn thiện khuôn khổ bảo vệ trẻ em trên môi trường số. (Ảnh: Pixabay)

Việc Canada ban hành Bộ Quy tắc bảo vệ quyền riêng tư dành riêng cho trẻ em cho thấy xu hướng chuyển trách nhiệm bảo đảm an toàn trên môi trường số từ gia đình sang các nền tảng cung cấp dịch vụ.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Ottawa, ông Nguyễn Thành Phong, nhà sáng lập nền tảng đào tạo ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) 3Labs, đánh giá cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu bảo vệ trẻ em trong môi trường số. Theo ông, điểm cốt lõi là đặt trách nhiệm lên các nền tảng, buộc doanh nghiệp chủ động nhận diện rủi ro, thiết kế sản phẩm an toàn và chịu sự giám sát của cơ quan chuyên trách.

Tuy nhiên, ông cho rằng xác minh độ tuổi là thách thức lớn về tính khả thi. Nếu chỉ dựa vào lệnh cấm, trẻ em vẫn có thể tìm cách vượt qua các rào cản. Vì vậy, chính sách cần kết hợp công nghệ xác minh độ tuổi tôn trọng quyền riêng tư, năng lực thực thi của cơ quan quản lý và giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em, phụ huynh.

Ông Nguyễn Thành Phong đề xuất áp dụng nguyên tắc rủi ro càng cao, nghĩa vụ bảo vệ càng lớn; đồng thời tăng cường minh bạch thuật toán đề xuất nội dung, gắn nhãn nội dung do AI tạo ra và xây dựng quy trình hỗ trợ người dùng nhỏ tuổi khi gặp khủng hoảng. Công nghệ AI có thể hỗ trợ phát hiện nội dung độc hại, nhưng những quyết định quan trọng vẫn cần sự kiểm duyệt của con người.

Theo ông, việc xác minh độ tuổi cũng không được dẫn đến thu thập và lưu giữ dữ liệu cá nhân quá mức cần thiết. Cơ chế giám sát độc lập, quy trình ra quyết định minh bạch và hệ thống khiếu nại rõ ràng là những điều kiện quan trọng để cân bằng giữa an toàn trực tuyến và quyền riêng tư.

Những nhận định trên được đặt trong bối cảnh Canada đang từng bước hoàn thiện khuôn khổ bảo vệ trẻ em trên môi trường số. Ngày 20/10, nước này công bố Bộ Quy tắc bảo vệ quyền riêng tư dành riêng cho trẻ em đầu tiên, hướng dẫn các tổ chức xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ theo pháp luật hiện hành.

Bộ quy tắc đề cao việc cung cấp thông tin phù hợp với độ tuổi, tạo điều kiện để trẻ yêu cầu sửa hoặc xóa dữ liệu cá nhân, đồng thời mặc định tắt tính năng theo dõi vị trí và chia sẻ dữ liệu với bên thứ ba.

Trước đó, ngày 10/6, Chính phủ Canada trình dự luật C-34, mang tên Đạo luật Mạng xã hội an toàn. Dự luật đề xuất yêu cầu các dịch vụ mạng xã hội thuộc diện điều chỉnh đánh giá nguy cơ, áp dụng biện pháp giảm thiểu, triển khai tính năng bảo vệ người dùng và công khai kế hoạch an toàn số. Một nội dung đáng chú ý là đề xuất quy định độ tuổi tối thiểu 16 đối với tài khoản trên một số dịch vụ mạng xã hội.

(Nguồn: Stock)

Theo ông Nguyễn Thành Phong, kinh nghiệm của Canada có thể gợi mở hướng tiếp cận cho Việt Nam trong quá trình phát triển và tự chủ công nghệ. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định định hướng đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong quá trình triển khai, cần chú trọng bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, song song với thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Để cụ thể hóa định hướng này trong lĩnh vực an toàn số cho trẻ em, ông đề xuất giao một cơ quan chuyên trách đủ thẩm quyền và năng lực giám sát; ràng buộc trách nhiệm của các nền tảng xuyên biên giới trong việc phát hiện, xử lý nội dung độc hại đối với người dùng tại Việt Nam, đi kèm chế tài đủ sức răn đe.

Ông cũng kiến nghị sớm xây dựng khung quản trị AI có trách nhiệm, bao quát các mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn đóng và mã nguồn mở được triển khai tại Việt Nam, đồng thời đưa giáo dục kỹ năng số và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân vào nhà trường trên phạm vi toàn quốc.

Theo ông, pháp luật và công nghệ chỉ phát huy hiệu quả bền vững khi người dùng, đặc biệt là trẻ em, có khả năng nhận diện rủi ro, biết cách bảo vệ thông tin cá nhân và tìm kiếm hỗ trợ khi cần thiết. Vì vậy, nâng cao năng lực tự bảo vệ cần song hành với việc hoàn thiện trách nhiệm của nền tảng và năng lực giám sát của cơ quan quản lý./.

(TTXVN/Vietnam+)