Tín dụng 'chảy' vào bất động sản đầu cơ, người trẻ 'chạy marathon với đôi chân bị trói'

Nêu ý kiến tại phiên thảo luận ở nghị trường Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước, sáng 21/4, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai), bày tỏ sự lo lắng khi phần lớn tín dụng thời gian gần đây đang “chảy” vào bất động sản đầu cơ, khiến giá nhà tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đạt 25-30 lần thu nhập bình quân năm.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai Lê Hoàng Anh phát biểu.

Từ thực tế trên, đại biểu Quốc hội cho rằng Việt Nam đang “chạy marathon với đôi chân bị trói” khi nguồn lực bị "giam" trong tài sản đầu cơ bất động sản, khiến giá nhà tăng cao, người trẻ lao động cật lực trong suốt 3 thập kỷ cũng không mua nổi một căn nhà có giá trị bằng một mảnh đất thừa kế.

Bất động sản đầu cơ "phình to"

Dẫn số liệu về dư nợ tín dụng của toàn bộ các ngân hàng thương mại nước ta do Thư viện Quốc hội cung cấp, đại biểu Lê Hoàng Anh bày tỏ sự lo lắng khi bất động sản tăng 132% trong 4 năm (từ 1.955.000 tỷ đồng năm 2021 lên 4.541.000 tỷ đồng năm 2025, gấp 2,4 lần tốc độ tăng công nghiệp).

Chỉ riêng năm 2025, tín dụng bất động sản lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông lâm thủy sản, trong khi bất động sản không tạo ra giá trị xuất khẩu, không tạo việc làm bền vững. Bất động sản và xây dựng chiếm 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống.

Đặc biệt đáng lo ngại là riêng năm 2024, 2025 tín dụng bất động sản tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%.

“Như vậy, chúng ta đang chạy marathon với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ, thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực,” đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai nêu quan điểm.

Từ thực tế trên, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng công cụ thị trường tránh dùng mệnh lệnh hành chính, dự trữ bắt buộc phân biệt theo lĩnh vực để tín dụng chuyển sang sản xuất và công nghệ; đồng thời cần thực hiện ngay việc thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng.

Tạo không gian cho tăng trưởng thực tế

Trước mắt, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Quốc hội đưa vào Luật Thủ đô nội dung về thí điểm tại Hà Nội, cuối năm tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đất dự án chậm triển khai quá 24 tháng phải chịu phí tăng dần theo thời gian, nhà đất thứ hai trở lên chưa đưa vào sử dụng hoặc cho thuê phải áp dụng mức phí lũy tiến phù hợp. Theo đại biểu, toàn bộ nguồn thu này cần được đưa vào quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và hạ tầng đô thị thiết yếu.

“Đây là giải pháp đánh đúng vào động cơ đầu cơ, buộc đất quay về giá trị sử dụng thật, tạo không gian cho tăng trưởng thực tế,” đại biểu Hoàng Anh nói.

Đại biểu Lê Hoàng Anh cũng bày tỏ sự trăn trở khi hiệu quả đầu tư thấp. Theo đại biểu, có ba nguyên nhân cốt lõi như: Ngân sách dàn trải, nhiều dự án khánh thành kỹ thuật nhưng chưa đưa vào sử dụng, chưa phát huy hiệu quả, dự án kéo dài đồng nghĩa chi phí tăng, ICOR tăng; chuẩn bị đầu tư yếu, đánh giá hiệu quả trước và sau dự án xem nhẹ, chi phí phi chính thức cao.

Nguyên nhân tiếp theo được đại biểu Hoàng Anh chỉ ra là vốn nợ đọng phân bổ không kịp thời. "Ngay như dự án quan trọng quốc gia, cao tốc cũng bị chậm, Quốc hội đã quyết định chủ trương đầu tư, chủ đầu tư đã thi công gần 5 tháng, đã kiến nghị nhiều lần, bố trí 9.100 tỷ đồng năm 2026, nhưng đến nay vẫn chưa được giao vốn," đại biểu Lê Hoàng Anh nói.

Từ thực tế trên, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng ICOR cao không phải vì thiếu vốn mà vì thừa dự án, thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm giải trình, bỏ thêm tiền vào hệ thống quản trị kém chỉ làm ICOR tăng thêm.

Do đó, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ cắt giảm ít nhất 30% số dự án và đi kèm nguyên tắc cắt đúng dự án kém hiệu quả, giữ lại dự án lan tỏa cao, cắt ngẫu nhiên theo số lượng thì ICOR không giảm.

Song song với đó, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ sớm ban hành hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế xã hội theo yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số.” Trong đó, hạch toán phải phù hợp với bản chất từng loại dự án, không thể dùng một bộ tiêu chí cho mọi dự án.

Ngoài ra, đại biểu của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai cũng kiến nghị chuyển đổi số quản trị đầu tư công theo thời gian thực, thiết lập bảng điều khiển số theo dõi tiến độ, giải ngân, cảnh báo vượt dự toán, trách nhiệm từng khâu liên thông với chủ đầu tư, kho bạc và kiểm toán nhà nước.

“Mục tiêu tăng trưởng 2 con số là khả thi, nhưng chỉ khi chúng ta dũng cảm cải cách đúng chỗ, không phải bơm thêm tiền vào hệ thống cũ, không phải ban hành thêm văn bản mà phải thay đổi cơ chế phân bổ vốn, buộc mỗi hoạt động đầu tư phải chứng minh giá trị,” đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh.

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus bên lề Quốc hội, đại biểu Phạm Văn Hòa - Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp), cũng đề xuất Chính phủ tiếp tục có chính sách về cơ chế phân bổ vốn hợp lý, cũng như có chính sách hỗ trợ, giúp người lao động có thu nhập thấp tiếp cận nhà ở thuận lợi hơn.

“Tôi tin rằng với việc tăng lương cơ bản, cũng như tín dụng cho vay nhà hiện nay, từ nay tới cuối năm và trong nhiệm kỳ này, nhiều người có thu nhập thấp sẽ tiếp cận được nhà ở,” đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Theo TTXVN