Tìm cách xử lý triệt để nợ xấu

Rủi ro nợ xấu có tính chất tập trung theo ngành, đặc biệt là bất động sản, xây dựng... Ảnh: H.H.

Quy mô nợ xấu rất lớn

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh là rất lớn. Tuy nhiên, một phần không nhỏ nguồn lực lại đang bị đóng băng trong các khoản nợ xấu chưa được xử lý triệt để.

Theo ông Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nợ xấu không chỉ là vấn đề riêng của ngành ngân hàng mà còn tác động trực tiếp đến khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế. Khi nợ xấu gia tăng, ngân hàng buộc phải trích lập dự phòng lớn hơn, qua đó làm giảm dư địa cho vay và đẩy chi phí vốn lên cao.

Đáng chú ý, quy mô nợ xấu nếu tính đầy đủ bao gồm nợ xấu nội bảng, nợ đã xử lý rủi ro nhưng chưa thu hồi và các khoản nợ tiềm ẩn có thể lên tới hàng triệu tỷ đồng. Đây là con số không nhỏ, phản ánh áp lực thực sự đối với hệ thống tài chính.

Theo số liệu sơ bộ, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện khoảng trên 2,8%. Ông Đặng Đình Thích - Quyền Tổng Giám đốc Công ty quản lý tài sản các tổ chức tín dụng (VAMC) cho biết, nợ xấu của hệ thống các tổ chức tín dụng hiện đang đối mặt với nhiều áp lực gia tăng. Mặc dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng vẫn được kiểm soát trong giới hạn cho phép, nhưng nếu nhìn tổng thể, nợ xấu tiềm ẩn và các khoản nợ đã được cơ cấu lại vẫn còn lớn, phản ánh những khó khăn chưa được xử lý triệt để của khu vực doanh nghiệp.

Theo ông Đặng Đình Thích, nhóm nợ có mức độ rủi ro cao vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, trong khi nợ cần chú ý được coi là “vùng đệm cảnh báo sớm” có xu hướng gia tăng. Bên cạnh đó, rủi ro nợ xấu có tính chất tập trung theo ngành, đặc biệt là bất động sản, xây dựng, xuất khẩu và các lĩnh vực phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế.

Ông Đặng Đình Thích cho biết, một phần nợ xấu chưa được phản ánh đầy đủ trong bối cảnh thị trường tài sản biến động, thanh khoản chưa cải thiện rõ rệt và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn hạn chế. Những yếu tố này cho thấy nợ xấu hiện nay không chỉ là vấn đề của quá khứ, mà còn là rủi ro tích tụ cho tương lai. Nếu không có giải pháp xử lý đồng bộ, kịp thời và đủ mạnh, nợ xấu hoàn toàn có thể quay trở lại theo chu kỳ mới.

Cần giải pháp mới trong xử lý nợ xấu

Hiện nay, một trong những khó khăn nổi bật khi xử lý nợ xấu là vướng mắc trong khuôn khổ pháp lý và quá trình thực thi.

Mặc dù Luật các tổ chức tín dụng đã được sửa đổi, bổ sung theo hướng trao thêm quyền cho ngân hàng như quyền thu giữ tài sản bảo đảm, nhưng trên thực tế, việc triển khai vẫn chưa thông suốt.

Quá trình thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm vẫn gặp nhiều trở ngại. Các thủ tục như sang tên tài sản sau đấu giá, hay thi hành án, thường kéo dài và phát sinh tranh chấp. Không ít trường hợp xuất hiện các tranh chấp mang tính trì hoãn, gây khó khăn cho tổ chức tín dụng trong việc thu hồi nợ.

“Ở đây, vấn đề không chỉ nằm ở quy định pháp luật, mà còn ở sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Sự thiếu đồng bộ giữa cơ quan thi hành án, chính quyền địa phương và tổ chức tín dụng đã khiến tiến độ xử lý nợ xấu bị chậm lại” - TS Nguyễn Quốc Hùng chia sẻ đồng thời cho rằng, nếu không giải quyết được nút thắt này, mọi nỗ lực về chính sách sẽ khó phát huy hiệu quả trong thực tế.

Ngoài ra, một điểm yếu khác của hệ thống hiện nay là thị trường mua bán nợ chưa phát triển tương xứng với nhu cầu. Số lượng nhà đầu tư tham gia thị trường còn rất hạn chế, chủ yếu là các ngân hàng, công ty quản lý tài sản và một số tổ chức nhà nước. Sự thiếu vắng các nhà đầu tư tư nhân khiến thị trường kém sôi động, chưa huy động được nguồn lực xã hội.

Trong khi đó, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, một thị trường mua bán nợ phát triển sẽ giúp phân tán rủi ro, tăng thanh khoản và thúc đẩy quá trình xử lý nợ xấu diễn ra nhanh hơn.

Theo TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, cần cho phép mua bán nợ theo giá thị trường, kể cả dưới giá sổ sách, nhằm thúc đẩy giao dịch và luân chuyển dòng vốn. Đồng thời, cần phát triển các công cụ như chứng khoán hóa nợ và xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt.

Bên cạnh đó, việc hoàn thiện thể chế, mở rộng quyền cho các chủ thể tham gia, tăng minh bạch thông tin và phát triển thị trường thứ cấp là những yếu tố then chốt. “Nếu không có cải cách mạnh mẽ, áp lực nợ xấu sẽ tiếp tục gia tăng và ảnh hưởng đến an toàn hệ thống tài chính” - ông Lực cảnh báo.

H.Hương