Định hình 'luật chơi' mới cho Quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung

PV: Sau 10 năm triển khai chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện theo quy định tại Nghị định số 88/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016, xin bà cho biết hiệu quả đạt được ra sao?

Bà Phạm Thị Thanh Tâm

Bà Phạm Thị Thanh Tâm: Chính phủ đã ban hành Nghị định số 88/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016 về chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện (Nghị định 88), trong đó, chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện được triển khai với cơ chế hình thành quỹ từ sự đóng góp tự nguyện của người tham gia và người sử dụng lao động dưới hình thức tài khoản hưu trí cá nhân. Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện do các doanh nghiệp bảo hiểm, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán được cấp phép quản lý.

Trải qua hơn 10 năm triển khai thực hiện, đến nay có 4 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện và đang quản lý 7 quỹ, đó là: (i) Công ty Quản lý quỹ đầu tư Dragon Capital Việt Nam (DC); (ii) Công ty Quản lý quỹ đầu tư MB (MBC); (iii) Công ty Quản lý quỹ đầu tư Vietcombank (VCBF); (iv) Công ty Quản lý quỹ đầu tư SSI (SSIAM). Tổng trị giá tài sản ròng tính đến hết năm 2025 gần 2.210 tỷ đồng, tăng 53% so với cuối năm 2024, gấp 26 lần so với năm 2021.

Trên cơ sở tổng kết tình hình triển khai chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện, để cụ thể hóa Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/8/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, trong đó, chủ trương phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng. Bộ Nội vụ và các bộ, ngành cùng phối hợp để xây dựng Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025, trong đó có một chương về bảo hiểm hưu trí bổ sung và giao Chính phủ hướng dẫn.

Triển khai Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, ngày 25/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung (Nghị định 85). Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 10/5/2026, vừa tạo khuôn khổ pháp lý giúp cải tiến và tiếp tục hoàn thiện hệ thống quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, vừa góp phần đa dạng hóa các chương trình an sinh xã hội, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong công tác an sinh xã hội, lại góp phần phát triển thị trường vốn và thị trường trái phiếu theo đúng thông lệ quốc tế.

Hưu trí bổ sung là một loại hình bảo hiểm tự nguyện bổ sung. Ảnh: Đức Thanh

PV: Nghị định 85 về bảo hiểm hưu trí bổ sung sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 10/5/2026, đâu là những điểm mới nổi bật, thưa bà?

Bà Phạm Thị Thanh Tâm: Nghị định ban hành một số các quy định mới so với các Nghị định 88, tập trung vào ba điểm nổi bật.

Thứ nhất, về cơ chế đóng góp và chi trả, Nghị định 85 được hoàn thiện theo hướng quy định rõ ràng về cách thức và nguyên tắc để người sử dụng lao động và người lao động tham gia đóng góp vào quỹ. Đồng thời, Nghị định yêu cầu các bên tham gia phải được tiếp cận đầy đủ thông tin, nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ trước khi quyết định tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Thứ hai, về cơ chế đầu tư của quỹ, trên cơ sở đánh giá hơn 10 năm triển khai Nghị định 88, Nghị định 85 đã hoàn thiện cơ chế đầu tư của quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng đa dạng hóa nhằm đảm bảo hai mục tiêu. Thứ nhất, tạo điều kiện để người tham gia tích lũy và hưởng lợi từ kết quả đầu tư khi đến tuổi nghỉ hưu. Thứ hai, đảm bảo quỹ được vận hành an toàn, bền vững, công khai và minh bạch.

Theo đó, danh mục đầu tư được mở rộng và đa dạng hơn, cho phép quỹ đầu tư vào Trái phiếu chính phủ, chứng khoán niêm yết và chứng chỉ quỹ đầu tư.

Thứ ba, song song với việc mở rộng kênh đầu tư, cơ chế vận hành và giám sát quỹ cũng được tiếp tục hoàn thiện nhằm kiểm soát rủi ro, đảm bảo hoạt động của quỹ minh bạch, an toàn và phù hợp với tính chất của một quỹ an sinh xã hội.

Theo đó, cơ chế quản lý, giám sát được hoàn thiện. Các quy định về quản lý, giám sát đều hướng tới mục tiêu đảm bảo hệ thống quỹ hưu trí bổ sung vận hành công khai, minh bạch và bền vững.

Đối với hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các bộ, ngành kiểm tra định kỳ 2 năm một lần hoặc kiểm tra đột xuất để đánh giá về việc tuân thủ quy định và việc duy trì đáp ứng các điều kiện cung cấp dịch vụ.

Về chế tài xử lý vi phạm, ngoài việc thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ, trong vòng 3 năm sau khi bị thu hồi Giấy chứng nhận, doanh nghiệp quản lý quỹ không được nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận; hoặc phải tạm dừng thành lập quỹ mới trong 2 năm và công bố thông tin công khai khi có vi phạm trong triển khai quỹ hưu trí theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

PV: Bảo hiểm hưu trí bổ sung mang lại những lợi ích gì cho người lao động trong việc đảm bảo an sinh và tích lũy tài chính dài hạn, thưa bà?

Bà Phạm Thị Thanh Tâm: Đối với người lao động, việc tham gia quỹ không chỉ thể hiện cam kết đồng hành của doanh nghiệp, mà còn góp phần "giữ chân" nhân tài, đặc biệt trong khu vực FDI.

Toàn hệ thống có hơn 28.000 người tham gia, trong đó 99,7% người tham gia quỹ là người lao động tham gia thông qua người sử dụng lao động. Hiện nay, có tổng cộng 39 doanh nghiệp từ đa dạng các ngành nghề, lĩnh vực đang triển khai đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung cho người lao động. Đây được coi là công cụ gia tăng phúc lợi cho người lao động cho đến tuổi về hưu, giúp người lao động yên tâm hơn về tương lai dài hạn với doanh nghiệp.

Khi cùng doanh nghiệp đóng góp vào quỹ, người lao động có thêm một khoản tích lũy dài hạn bên cạnh lương hưu, qua đó, đảm bảo nguồn thu nhập ổn định hơn khi nghỉ hưu. Khoản tích lũy này còn được gia tăng thông qua hoạt động đầu tư của quỹ, với lợi tức đến từ các danh mục đầu tư tương đối an toàn, nhưng vẫn có khả năng sinh lời.

Đồng thời, đây cũng là một kênh đầu tư chuyên nghiệp, trong đó, người lao động không cần trực tiếp đầu tư mà được các tổ chức quản lý quỹ thực hiện thay.

Các chương trình đầu tư được thiết kế đa dạng theo độ tuổi và khẩu vị rủi ro, người trẻ có thể lựa chọn danh mục có mức sinh lời cao hơn đi kèm rủi ro lớn hơn, trong khi người lớn tuổi hướng tới các danh mục an toàn hơn.

Quy định về chính sách đầu tư tại Nghị định đã được cơ quan quản lý cân nhắc kỹ lưỡng về danh mục, tỷ trọng đầu tư, đồng thời tham vấn thị trường và nghiên cứu thông lệ quốc tế để vừa đảm bảo sinh lời, vừa kiểm soát rủi ro.

PV: Xin cảm ơn bà!

Ánh Tuyết