Tiêu dùng xanh và số hóa đang định hình lại ngành FMCG

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Sức ép từ tiêu dùng xanh và chuyển đổi số

Phát biểu tại Hội thảo "Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trước làn sóng tiêu dùng xanh và chuyển đổi số" do Báo Công Thương tổ chức ngày 29-7, ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương, cho biết ngành FMCG không chỉ đáp ứng nhu cầu thiết yếu hằng ngày của người dân mà còn phản ánh rõ nét sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và xu hướng phát triển của thị trường.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: P.V

Theo Bộ Công Thương, với quy mô hơn 100 triệu dân, Việt Nam tiếp tục là thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng. Năm 2025, GDP tăng 8,02%, trong đó tiêu dùng nội địa vẫn là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp FMCG đang thay đổi nhanh chóng. Nếu trước đây quy mô sản xuất, hệ thống phân phối và chi phí quyết định vị thế doanh nghiệp thì hiện nay người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng, thân thiện môi trường và được sản xuất theo quy trình bền vững. Những yêu cầu này cũng gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và các tiêu chuẩn ESG mà doanh nghiệp buộc phải đáp ứng nếu muốn duy trì sức cạnh tranh.

Song song với xu hướng xanh hóa là quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Năm 2025, doanh thu bán lẻ trực tuyến của Việt Nam ước đạt 31-32 tỷ USD, tăng khoảng 25-26% so với năm trước. Thương mại điện tử, bán lẻ đa kênh, dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), logistics thông minh và thanh toán điện tử đang làm thay đổi toàn bộ chuỗi giá trị của ngành FMCG.

Theo bà Lê Thị Việt Hà, Phó Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), thương mại điện tử đã chuyển từ kênh bán hàng bổ sung thành động lực tăng trưởng mới của ngành FMCG. Người tiêu dùng hiện linh hoạt mua sắm qua cửa hàng, website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream, buộc doanh nghiệp phải tích hợp các kênh bán hàng, khai thác dữ liệu khách hàng và nâng cao trải nghiệm mua sắm.

Cùng với sự phát triển của thị trường, Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP đang tạo hành lang pháp lý đồng bộ nhằm tăng cường minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững.

Rõ ràng, doanh nghiệp FMCG sẽ đối mặt với nguy cơ "tụt hậu kép" nếu không kịp thích ứng với hai xu hướng lớn là tiêu dùng xanh và chuyển đổi số.

Tăng tốc chuyển đổi, tạo lợi thế cạnh tranh

Những tham luận tại hội thảo cho thấy doanh nghiệp FMCG đang triển khai đồng thời chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trên toàn chuỗi giá trị nhằm thích ứng với yêu cầu mới của thị trường.

Người tiêu dùng ngày càng lựa chọn kênh bán lẻ hiện đại để mua sắm. Ảnh: P.V

Ở lĩnh vực bán lẻ hiện đại, bà Lê Thị Hường - Giám đốc Khối An ninh Nội bộ chuỗi bán lẻ WinMart/WinMart+/Win WinCommerce cho biết, doanh nghiệp coi dữ liệu và AI là nền tảng nâng cao năng suất. WinCommerce ứng dụng mô hình Location Intelligence để lựa chọn vị trí mở cửa hàng, sử dụng AI tối ưu danh mục hàng hóa theo từng khu vực. Đại diện WinCommerce đánh giá, nếu chọn sai địa điểm làm mất cơ hội tăng trưởng thì quản trị tồn kho quyết định trực tiếp đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp đã áp dụng Machine Learning trong dự báo nhu cầu và tự động hóa đặt hàng. “Khoảng 74% giá trị hàng hóa trong hệ thống đã được đặt hàng theo mô hình này và doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lên 90% vào cuối năm 2026”, bà Hường nói. Theo doanh nghiệp, chuyển đổi số giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu nguồn lực và mang lại trải nghiệm mua sắm cá nhân hóa cho khách hàng.

Ông Lê Sỹ Hiển, Giám đốc vận hành miền Bắc, MM Mega Market Việt Nam cho biết: “Nếu trước đây doanh nghiệp cạnh tranh chủ yếu bằng quy mô hay giá cả, thì ngày nay, năng lực cạnh tranh còn được quyết định bởi khả năng ứng dụng công nghệ và mức độ thực thi các tiêu chuẩn phát triển bền vững”. MM Mega Market Việt Nam đã triển khai chiến lược "chuyển đổi kép" thông qua hệ sinh thái số với Chương trình thành viên MCard kết nối hơn 2 triệu thành viên cá nhân và khoảng 20.000 khách hàng doanh nghiệp, trong khi khoảng 10.000 khách hàng chuyên nghiệp sử dụng các nền tảng MM Pro và MM Mall để quản lý giao dịch. Cùng đó là giải pháp Chat-to-Buy tích hợp AI góp phần tối ưu vận hành và nâng cao trải nghiệm mua sắm. Doanh nghiệp đồng thời phát triển nền tảng Digital Farming kết nối hơn 10.000 hộ nông dân, chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Cùng với đó là các giải pháp xanh như điện mặt trời áp mái, công trình xanh EDGE, tối ưu logistics, giảm túi nilon và hạn chế lãng phí thực phẩm… nhằm hướng tới mục tiêu Net Zero.

Các diễn giả tham gia hội thảo. Ảnh: P.V

Ở lĩnh vực sản xuất, ông Phạm Trung Thành, Giám Đốc Đối ngoại Công ty CP Acecook Việt Namcho biết, Acecook Việt Nam triển khai chương trình "Hành tinh xanh" với hàng loạt giải pháp giảm phát thải như đầu tư điện mặt trời, chuyển đổi lò hơi sang nhiên liệu sinh khối và LPG, thay thế bao bì nhựa bằng vật liệu giấy, thúc đẩy tái chế và kinh tế tuần hoàn. Đến cuối năm 2025, hơn 90% bao bì giấy đối với sản phẩm mì ly, mì tô đã được chuyển đổi, giúp cắt giảm trên 6.830 tấn nhựa, đồng thời doanh nghiệp tái chế hơn 1.500 tấn nhựa và 8.000 tấn giấy.

Các đại biểu thống nhất rằng chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không còn là hai chiến lược riêng biệt mà đang trở thành hai trụ cột định hình lại ngành FMCG. Để quá trình này đạt hiệu quả, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ và các nền tảng số nhằm xây dựng hệ sinh thái sản xuất, phân phối và tiêu dùng bền vững. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, khai thác hiệu quả thị trường trong nước và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Vĩnh Hà