Chuyển đổi kép tạo động lực cho ngành tiêu dùng nhanh

Chuyển đổi kép trở thành yêu cầu tất yếu

Tại Hội thảo "Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trước làn sóng tiêu dùng xanh và chuyển đổi số" diễn ra ngày 29/7/2026 do Báo Công Thương tổ chức tại Hà Nội, các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp nhận định ngành FMCG đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ khi xu hướng tiêu dùng xanh và chuyển đổi số diễn ra đồng thời, tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương cho biết, ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng thương mại và tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng cùng sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi toàn diện chuỗi giá trị của ngành.

Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh bằng quy mô sản xuất và giá cả thì hiện nay người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, yếu tố sức khỏe, môi trường và trách nhiệm xã hội. Các sản phẩm xanh, thân thiện môi trường, có khả năng truy xuất nguồn gốc đang trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều nhóm khách hàng.

Khách mời tham dự hội thảo

Theo Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm thân thiện môi trường tại Việt Nam tăng bình quân khoảng 15% mỗi năm. Tại nhiều hệ thống bán lẻ hiện đại, doanh số nhóm hàng gắn nhãn "xanh" và "tiêu dùng bền vững" tăng từ 40-60% trong các chương trình truyền thông.

Các đại biểu cho rằng doanh nghiệp đang đứng trước nguy cơ "tụt hậu kép" nếu không thích ứng kịp thời. Một mặt, doanh nghiệp có thể mất lợi thế cạnh tranh nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững; mặt khác sẽ bị bỏ lại phía sau nếu chậm ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, kinh doanh và phân phối.

Theo bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại Nestlé Việt Nam, thị trường đang chuyển từ giai đoạn "khuyến khích xanh" sang "yêu cầu xanh". Lợi thế cạnh tranh ngày càng thuộc về những doanh nghiệp có khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Từ thực tiễn triển khai chương trình NESCAFÉ Plan, Nestlé Việt Nam đã đồng hành cùng hơn 23.000 nông hộ áp dụng mô hình nông nghiệp tái sinh, giúp giảm khoảng 20% lượng phân bón, tiết kiệm 40-60% lượng nước tưới, đồng thời bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định.

Ông Phạm Trung Thành - Giám đốc Đối ngoại Công ty CP Acecook Việt Nam cho biết, chuyển đổi xanh không chỉ là định hướng phát triển mà đã được doanh nghiệp hiện thực hóa bằng nhiều giải pháp cụ thể

Ông Phạm Trung Thành - Giám đốc Đối ngoại Công ty CP Acecook Việt Nam cho biết, chuyển đổi xanh không chỉ là định hướng phát triển mà đã được doanh nghiệp hiện thực hóa bằng nhiều giải pháp cụ thể. Acecook đang triển khai đồng bộ hệ thống điện năng lượng mặt trời tại các nhà máy, từng bước thay thế lò hơi đốt than bằng lò hơi sinh khối và sử dụng LPG nhằm giảm đáng kể phát thải khí nhà kính.

Hệ thống điện mặt trời của Acecook đã góp phần cắt giảm gần 5.000 tấn CO₂. Doanh nghiệp đặt mục tiêu giảm khoảng 75.000 tấn CO₂ mỗi năm từ việc thay thế lò hơi đốt than bằng lò hơi sinh khối vào năm 2026. Bên cạnh đó, Acecook cũng đẩy mạnh chuyển đổi xanh trên bao bì, đến cuối năm 2025 đã thay thế hơn 90% vật liệu nhựa bằng giấy đối với các dòng mì ly, mì tô, góp phần giảm hơn 6.830 tấn nhựa ra môi trường và tăng cường tái chế chất thải, hướng tới mô hình sản xuất tuần hoàn, phát triển bền vững.

Thương mại điện tử tạo động lực tăng trưởng mới

Cùng với xu hướng tiêu dùng xanh, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong hoạt động phân phối của ngành hàng tiêu dùng nhanh.

Bà Lê Thị Việt Hà, Phó Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phát biểu tại hội thảo

Theo bà Lê Thị Việt Hà, Phó Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), thương mại điện tử và bán lẻ đa kênh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành động lực tăng trưởng tất yếu của ngành FMCG.

Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử cao nhất thế giới.

Người tiêu dùng hiện nay mua sắm linh hoạt trên nhiều kênh như cửa hàng truyền thống, website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream và ứng dụng di động. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải phát triển mô hình bán lẻ đa kênh, quản trị dữ liệu tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), thanh toán điện tử và logistics thông minh để nâng cao trải nghiệm khách hàng và tối ưu hiệu quả kinh doanh.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường với chi phí thấp hơn mà còn tạo điều kiện tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, nâng cao hiệu quả marketing, quản trị chuỗi cung ứng và khả năng dự báo nhu cầu thị trường.

Ông Lê Sỹ Hiển, Giám đốc vận hành miền Bắc MM Mega Market Việt Nam cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là hai chiến lược tách biệt mà là một thể thống nhất, trong đó công nghệ số trở thành công cụ để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Tại MM Mega Market, doanh nghiệp đang triển khai nhiều nền tảng số phục vụ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời ứng dụng AI trong mô hình "Chat-to-Buy". Mô hình Digital Farming cũng kết nối dữ liệu sản xuất với hơn 10.000 hộ nông dân, giúp khoảng 90% sản lượng đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và 100% sản phẩm được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao trách nhiệm của người bán

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo bà Lê Thị Việt Hà, Luật Thương mại điện tử năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cùng Nghị định số 248/2026/NĐ-CP đã tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ cho nền kinh tế số.

Luật mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các mô hình kinh doanh mới như nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội có hoạt động thương mại, livestream bán hàng và thương mại điện tử xuyên biên giới; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Theo đó, các nền tảng thương mại điện tử phải công khai quy chế hoạt động, kiểm soát thông tin người bán, tiếp nhận và xử lý phản ánh, ngăn chặn hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý trong việc cung cấp dữ liệu và xử lý vi phạm.

Đáng chú ý, từ ngày 1/1/2027, các nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực điện tử người bán trên cơ sở kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Người bán cũng phải công khai đầy đủ thông tin về hàng hóa, giá bán, chính sách bảo hành, đổi trả và giải quyết khiếu nại nhằm nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Nhà nước tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử, phát triển bán lẻ đa kênh, chuyển đổi số, kết nối logistics và xúc tiến thương mại điện tử xuyên biên giới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các chuyên gia nhận định, tiêu dùng xanh và chuyển đổi số không còn là những xu hướng riêng lẻ mà đang tạo thành "chuyển đổi kép", trở thành nền tảng quan trọng để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Muốn tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư công nghệ, xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, minh bạch nguồn gốc sản phẩm và tuân thủ các quy định pháp luật, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế số ngày càng phát triển.

Lê Minh