Tiết kiệm năng lượng: Bài toán vốn và hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp

Hội thảo “Chính sách, công nghệ và tài chính thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp” do Bộ Công Thương tổ chức ngày 28/8. Ảnh: Báo Công Thương.

Tiết kiệm năng lượng phải gắn với hiệu quả đầu tư

Ngày 28/8, Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo “Chính sách, công nghệ và tài chính thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp”, trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030 (VNEEP3).

Theo Bộ Công Thương, công nghiệp là khu vực tiêu thụ năng lượng lớn, đồng thời còn nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Việc áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp giảm tiêu thụ mà còn góp phần tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững.

Tuy nhiên, để khai thác được tiềm năng này, doanh nghiệp cần nguồn lực đầu tư. Việc thay thế thiết bị hiệu suất thấp, cải tiến dây chuyền, áp dụng hệ thống quản lý năng lượng hay các giải pháp công nghệ mới đều đòi hỏi chi phí ban đầu đáng kể.

Đây là một trong những rào cản đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dù nhìn thấy khả năng tiết giảm chi phí trong dài hạn, nhiều doanh nghiệp vẫn khó bố trí ngay nguồn vốn để thay đổi thiết bị, công nghệ.

Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm hơn mà còn cần tạo điều kiện để các dự án hiệu quả năng lượng tiếp cận được nguồn vốn phù hợp.

Tại hội thảo, các chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức tài chính đã trao đổi về những giải pháp kết nối chính sách, công nghệ với nguồn lực tài chính, trong đó có tín dụng xanh, các mô hình tài chính xanh và mô hình công ty dịch vụ năng lượng (ESCO).

Theo chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, Ban Thư ký Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA), Bộ Công Thương đang xây dựng cơ chế liên quan đến quỹ hỗ trợ đầu tư tiết kiệm năng lượng và dự kiến cơ chế này sẽ rõ hơn trong thời gian tới.

Việc hình thành thêm các công cụ tài chính được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn ban đầu cho những dự án có khả năng mang lại hiệu quả tiết kiệm năng lượng.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn còn phụ thuộc vào chất lượng dự án. Doanh nghiệp cần xác định rõ mức tiêu thụ năng lượng hiện tại, giải pháp đầu tư, chi phí, mức tiết kiệm dự kiến và thời gian hoàn vốn. Khi hiệu quả năng lượng được lượng hóa thành hiệu quả kinh tế, dự án sẽ có cơ sở thuận lợi hơn để tiếp cận các nguồn tài chính.

Đầu tư xanh ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh

Áp lực tiết kiệm năng lượng hiện không chỉ đến từ yêu cầu giảm chi phí sản xuất.

Quá trình chuyển đổi xanh cùng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế khiến tiêu thụ năng lượng, phát thải và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường dần trở thành những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đặc biệt, với doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng có thể vừa giúp giảm chi phí vận hành, vừa nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của đối tác và thị trường.

Điều này cũng làm thay đổi cách nhìn về chi phí dành cho tiết kiệm năng lượng. Đầu tư vào thiết bị hiệu suất cao, công nghệ sản xuất và hệ thống quản lý năng lượng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu sử dụng năng lượng hiệu quả mà còn có thể trở thành khoản đầu tư cho năng suất và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Theo Bộ Công Thương, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cần sự tham gia của nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, đơn vị cung cấp công nghệ đến cộng đồng doanh nghiệp.

Trong đó, việc kết nối ba yếu tố chính sách – công nghệ – tài chính có ý nghĩa quan trọng. Công nghệ tạo ra khả năng tiết kiệm; chính sách hình thành hành lang và động lực; còn nguồn vốn quyết định khả năng triển khai dự án trên thực tế.

Đối với doanh nghiệp công nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở rộng khả năng tiếp cận các công cụ tài chính phù hợp có thể giúp chuyển khoản chi phí đầu tư ban đầu cho tiết kiệm năng lượng thành một phương án đầu tư tạo ra lợi ích kinh tế lâu dài.

Mai Thoa