Chủ tịch Fed khiến thị trường đổi cược về lãi suất

Chủ tịch Fed Kevin Warsh ngày 28/8 khiến giới đầu tư bất ngờ khi cho thấy ông lo ngại về lạm phát nhiều hơn dự đoán. Phát biểu này đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn ngắn tăng mạnh, trong khi lợi suất kỳ hạn dài cũng nhích lên và các chỉ số chứng khoán chính đồng loạt giảm, theo WSJ.

Ông Warsh cho rằng tiến triển trong việc kéo lạm phát về mục tiêu 2% vẫn chưa đủ thuyết phục. Nếu lạm phát cơ bản không tiếp tục giảm với tốc độ đủ nhanh, Fed “vẫn còn việc phải làm”, ám chỉ khả năng chính sách tiền tệ cần được thắt chặt hơn.

“Chúng ta phải chắc chắn rằng lạm phát cơ bản đang tiến về mục tiêu, một cách rõ ràng và với tốc độ đủ nhanh. Nếu không, chúng ta vẫn còn việc phải làm”, Warsh nói.

Dù không tuyên bố Fed chắc chắn tăng lãi suất, phát biểu này lập tức làm thay đổi kỳ vọng trên thị trường. Theo Reuters, xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 đã tăng lên khoảng 60%, từ khoảng 40% trước bài phát biểu.

Sau bài phát biểu của ông Warsh, giá vàng giao ngay ngày 28/8 (giờ địa phương) giảm 2,9% xuống 4.567,23 USD/ounce, mức thấp nhất kể từ ngày 20/8. Hợp đồng vàng tương lai của Mỹ giao tháng 12 chốt phiên giảm 2,9% xuống 4.529,9 USD.

Dù giảm tới 4% xuống mức 76.871 USD, giá Bitcoin vẫn cao hơn đáng kể so với đầu tháng và biến động không lớn so với đầu tuần, theo Bloomberg.

Ông Kevin Warsh (bên trái) cùng Thống đốc Ngân hàng Canada Tiff Macklem (bên phải) và Thống đốc Ngân hàng Anh Andrew Bailey (ở giữa) trong hội nghị chuyên đề kinh tế thường niên của Cục Dự trữ Liên bang Kansas City, tại Jackson Hole, Wyoming (Mỹ) ngày 28/8. Ảnh: Reuters.

Lạm phát chưa đủ thấp để Fed yên tâm

Cơ sở cho lập trường cứng rắn của Warsh nằm ở chính các số liệu lạm phát. Trong bài phát biểu, ông cho biết chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát ưa thích của Fed - tăng 3,7% trong 12 tháng qua và 4,1% nếu tính trong 6 tháng. Cả hai đều cao hơn đáng kể mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương.

Warsh thừa nhận lạm phát đã giảm đáng kể so với mức đỉnh năm 2022, nhưng tốc độ cải thiện trong hai năm qua khá khiêm tốn. Ông cũng cho rằng các điều kiện tài chính hiện chưa đủ thắt chặt để tạo sức ép đáng kể lên giá cả, trong khi nền kinh tế vẫn duy trì sức chống chịu tương đối tốt.

Theo bài phát biểu của Warsh, chi tiêu tiêu dùng thực tế của người Mỹ tăng hơn 2% trong bốn quý gần nhất, tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,1% và thị trường lao động nhìn chung ổn định. Trong khi đó, lợi nhuận doanh nghiệp thuộc nhóm S&P 500 tăng hơn 20% trong một năm qua, cho thấy hoạt động kinh tế vẫn tương đối mạnh.

Điều này khiến nhiệm vụ của Fed trở nên khó khăn hơn. Hiện nền kinh tế chưa yếu đến mức buộc ngân hàng trung ương phải nới lỏng chính sách, trong khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu.

Các chuyên gia theo dõi Fed nhìn chung thống nhất rằng thông điệp của ông Warsh đã trở nên cứng rắn hơn, nhưng vẫn có những cách hiểu khác nhau về mức độ thay đổi trong lập trường của Chủ tịch Fed.

“Có vẻ thị trường tiếp nhận bài phát biểu theo hướng khá ‘diều hâu’, và tôi cho rằng cách hiểu đó là hợp lý”, James Clouse, chuyên gia kinh tế tại Andersen Institute và từng là Phó giám đốc bộ phận phụ trách chính sách tiền tệ của Fed, nhận định. “Tuy nhiên, tất cả những gì ông ấy nói là Fed vẫn còn việc phải làm. Ông ấy không thực sự nói gì về thời điểm”.

Chi tiêu của người Mỹ tăng hơn 2% trong bốn quý gần nhất. Ảnh: Reuters.

Warsh muốn một Fed “ít nói” hơn

Bài phát biểu tại Jackson Hole không chỉ xoay quanh lạm phát. Warsh đồng thời trình bày rõ hơn triết lý điều hành của mình, trong đó có quan điểm gây chú ý về cách Fed giao tiếp với thị trường.

Ông tiếp tục phản đối việc ngân hàng trung ương đưa ra quá nhiều “định hướng chính sách” (forward guidance) về các bước đi trong tương lai. Theo Warsh, cách làm này có thể hữu ích trong khủng hoảng nhưng dễ khiến hộ gia đình, doanh nghiệp và nhà đầu tư hiểu sai tín hiệu của Fed trong điều kiện bình thường.

Ông cũng cho rằng thị trường không nên quá phụ thuộc vào phát biểu của Fed để dự đoán bước đi tiếp theo.

“Chúng ta không nên tạo ra một cơ chế trong đó những người tham gia thị trường chủ yếu nhìn vào Fed để quyết định giao dịch tiếp theo”, Warsh nói.

Reuters đánh giá đây là dấu hiệu cho thấy Warsh đang cố xây dựng một Fed kín tiếng hơn nhưng vẫn cung cấp đủ thông tin để thị trường hiểu cách ngân hàng trung ương nhìn nhận nền kinh tế.

Đồng thời, Warsh nhấn mạnh mục tiêu lạm phát 2% của Fed là một mục tiêu cố định, được đo bằng chỉ số PCE. Điều này giúp xoa dịu những lo ngại từng xuất hiện sau phát biểu của ông hồi tháng 7, khi thị trường cho rằng ông có thể muốn thay đổi khuôn khổ mục tiêu lạm phát.

Tháng 9 trở thành phép thử

Giới đầu tư hiện hướng sự chú ý tới cuộc họp chính sách ngày 15-16/9. Báo cáo CPI tháng 8, dự kiến công bố ngày 11/9, có thể trở thành dữ liệu quan trọng cuối cùng trước quyết định của Fed.

Một báo cáo cho thấy áp lực giá hạ nhiệt rõ rệt có thể làm giảm kỳ vọng tăng lãi suất. Ngược lại, nếu CPI tiếp tục nóng, áp lực buộc Fed hành động sẽ gia tăng.

Reuters cho biết sau bài phát biểu, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm - vốn nhạy cảm với kỳ vọng chính sách tiền tệ - tăng lên mức cao nhất trong khoảng một tháng. Thị trường chứng khoán cũng chịu áp lực, trong khi đồng USD mạnh lên.

Một số nhà kinh tế cho rằng Warsh đang nghiêng rõ về phía “diều hâu”. Santander U.S. Capital Markets nhận định Fed có khả năng tăng lãi suất vào tháng 9 nếu các dữ liệu kinh tế từ nay đến cuộc họp không có thay đổi đáng kể.

“Ông ấy đưa ra một số luận điểm rất quan trọng về khuôn khổ chính sách tiền tệ”, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) Andrew Bailey nói với Bloomberg, đánh giá đây là “một bài phát biểu thực sự có chiều sâu”.

Tuy nhiên, không phải tất cả chuyên gia đều cho rằng một đợt tăng lãi suất đã được quyết định. Morningstar nhận định bài phát biểu của Warsh mang màu sắc cứng rắn nhưng vẫn để ngỏ khả năng chờ thêm dữ liệu. Bản thân Warsh cũng tránh đưa ra một lộ trình cụ thể cho lãi suất.

Bên cạnh đó, khả năng Fed tăng lãi suất ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 cũng đặt Warsh vào thế khó.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, người bổ nhiệm Warsh, nhiều lần kêu gọi lãi suất thấp hơn và từng chỉ trích mạnh người tiền nhiệm Jerome Powell vì không hạ lãi suất đủ nhanh. Một đợt tăng lãi suất trong tháng 9 có thể khiến căng thẳng giữa Nhà Trắng và Fed gia tăng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói chuyện với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang mới Kevin Warsh ngày 22/5. Ảnh: Reuters.

Loretta Mester, cựu Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, cho rằng Warsh đã đưa ra lập luận khá thuyết phục cho việc tăng lãi suất. Theo bà, sau bài phát biểu này, “gánh nặng lập luận” đang chuyển sang những người muốn Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất.

Cuộc họp tháng 9 vì thế sẽ là phép thử đầu tiên đối với lập trường của tân Chủ tịch Fed. Nếu lạm phát tiếp tục cao, Warsh sẽ phải cân nhắc hành động để bảo vệ mục tiêu 2%. Nhưng nếu dữ liệu giá cả hạ nhiệt đáng kể, ông vẫn có lý do để trì hoãn.

Điểm chắc chắn duy nhất lúc này là sau bài phát biểu ở Jackson Hole, khả năng Fed tăng lãi suất đã trở lại bàn nghị sự - và lần này thị trường đang chuẩn bị nghiêm túc cho kịch bản đó.

Phương Linh