Lạm phát Mỹ hạ nhiệt, Fed đối mặt kịch bản 'chôn chân' lãi suất

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh tại một cuộc họp báo ở thủ đô Washington, D.C. (Mỹ) ngày 29/7. Ảnh: Reuters.

Nhậm chức Chủ tịch Fed từ tháng 5, ông Kevin Warsh tiếp quản cơ quan này đúng thời điểm chính sách tiền tệ đứng trước ngã ba đường: nội bộ quan chức chia rẽ về việc có nên tiếp tục siết tiền tệ để kiềm chế lạm phát, trong khi Tổng thống Donald Trump liên tục gây sức ép đòi hạ lãi suất nhằm kích thích kinh tế.

Tuy nhiên, các dữ liệu kinh tế mới nhất có thể đẩy ngân hàng trung ương Mỹ vào thế phải giữ nguyên mặt bằng lãi suất trong một thời gian dài.

Theo số liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 12/8, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 tăng 0,1% so với tháng trước, sau khi đã giảm 0,4% vào tháng 6. Chỉ số CPI lõi (không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng vốn biến động mạnh) tăng 0,2%.

So với cùng kỳ năm ngoái, CPI tổng thể tăng 3,4%, trong khi CPI lõi tăng 2,5% (hạ từ mức 2,9% hồi tháng 5). Các chỉ số này đều khớp với dự báo của giới phân tích, phản ánh áp lực lạm phát cơ bản đang từng bước hạ nhiệt.

Giới phê bình Fed đuối lý

Lạm phát - vốn tăng vọt trong những tháng đầu năm 2026 do ảnh hưởng từ cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran - vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed. Mặc dù vậy, việc chỉ số này hạ nhiệt liên tiếp trong hai tháng qua đã làm suy yếu lập luận cho rằng phải tiếp tục thắt chặt tiền tệ thì giá cả mới đi xuống.

Người bộ hành trên Đại lộ Số 5 ở New York. Ảnh: Bloomberg.

Trước khi báo cáo được công bố, một số ý kiến trong giới tài chính và truyền thông dự báo mức tăng cao hơn. Theo Wall Street Journal (WSJ), những người chỉ trích Chủ tịch Fed Kevin Warsh muốn một con số cao hơn để tiếp tục đặt câu hỏi về mức độ đáng tin cậy trong cam kết chống lạm phát của ông sau 3 tháng nhậm chức.

Khác với các tiền nhiệm, ông Warsh không duy trì thông lệ đưa ra định hướng trước về các bước đi sắp tới của Fed về lộ trình lãi suất. Ông cam kết đưa lạm phát về mức mục tiêu 2% thông qua các quyết định chính sách của ngân hàng trung ương.

Việc Fed liên tiếp giữ nguyên lãi suất trong tháng 6 và tháng 7 đang thổi bùng tranh luận về cách ngân hàng trung ương Mỹ cân bằng giữa bài toán lạm phát và đà tăng trưởng kinh tế.

Ở chiều ngược lại, giới quan sát cảnh báo việc để lạm phát ở mức quá cao trong thời gian quá dài sẽ rủi ro làm dịch chuyển kỳ vọng giá cả của người tiêu dùng và doanh nghiệp theo hướng tăng lên, khiến điều đó trở thành hiện thực.

Tính đến giữa tháng 6, đa số chuyên gia dự báo Chỉ số Giá Tiêu dùng Cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát mong muốn của Fed - sẽ về mức 2,2% - 2,5% vào cuối năm 2027. Chỉ số PCE từng vọt lên 4,1% vào tháng 5 do khủng hoảng năng lượng từ chiến sự Trung Đông, trước khi hạ xuống 3,7% trong tháng 6.

Báo cáo cũng cho thấy thu nhập thực tế bình quân theo giờ của người lao động Mỹ giảm 0,1% trong tháng 7. Trong vòng một năm qua, thu nhập thực tế của phần lớn người lao động không tăng.

Theo Reuters, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ của Fed, sẽ họp vào tháng 9. Từ nay đến thời điểm đó, ngân hàng trung ương Mỹ sẽ có thêm số liệu giá cả tháng 8 để đánh giá cùng với các dữ liệu kinh tế mới nhất.

Rủi ro và kỳ vọng

Ông Christopher Waller và Lisa Cook, đều là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, gần đây tuyên bố sẽ ủng hộ tăng lãi suất nếu lạm phát không sớm hạ nhiệt. Dù vậy, các con số mới nhất cho thấy tiến trình hạ nhiệt đang diễn ra.

Tuy nhiên, những tín hiệu ôn hòa này chưa đủ thuyết phục các quan chức ủng hộ chính sách tiền tệ thắt chặt.. Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, bà Beth Hammack - một trong ba quan chức đã bỏ phiếu đòi tăng lãi suất ngay tại kỳ họp tháng trước - bày tỏ lo ngại về việc lạm phát neo cao quá lâu.

"Chúng ta cần hành động ngay để đưa lạm phát về mục tiêu 2% nhanh hơn so với lộ trình kéo dài nếu chỉ duy trì mặt bằng lãi suất như hiện tại", bà Hammack khẳng định.

Về phía Nhà Trắng, Tổng thống Trump tiếp tục thúc ép cắt giảm lãi suất sâu và chỉ trích các quan chức Fed "thiếu hợp tác". Trong khi đó, tân Chủ tịch Kevin Warsh vẫn giữ thái độ im lặng và không đưa ra bất kỳ tín hiệu định hướng nào.

Dù kinh tế chưa ảnh hưởng đến mức buộc Fed phải giảm lãi suất theo ý Nhà Trắng, việc có tăng lãi suất hay không lúc này lại phụ thuộc lớn vào tâm lý đám đông thay vì chỉ dựa vào số liệu. Nếu lạm phát kéo dài, người dân sẽ mất niềm tin và dần chấp nhận mặt bằng giá cao, từ đó vô tình tiếp tục đẩy bão giá leo thang.

Dù vậy, kịch bản thắt chặt tiền tệ hơn nữa để hạ nhiệt kinh tế cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro đẩy tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, trong bối cảnh lạm phát có thể đang tự đi xuống theo chu kỳ.

"Mọi kỳ họp tới của Fed đều phải tính đến các kịch bản bất ngờ. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng Fed vẫn có thể tránh được một đợt tăng lãi suất nhờ lạm phát đang nhích dần về mục tiêu, sức tiêu dùng hạ nhiệt và thị trường việc làm xuất hiện nhiều yếu tố rủi ro", ông Christopher Hodge, Chuyên gia kinh tế trưởng về Mỹ tại Natixis, kết luận.

Thảo Vy