Chưa xác định thời gian vận hành chính thức sàn giao dịch tài sản mã hóa

Xu hướng mã hóa tài sản trên nền tảng blockchain, được kỳ vọng mở rộng cơ hội đầu tư, nâng cao tính thanh khoản và thúc đẩy phát triển thị trường tài chính số. Ảnh minh họa: AI tạo

Tuy nhiên, thời điểm vận hành chính thức hiện vẫn còn bỏ ngỏ, do các doanh nghiệp còn phải hoàn thiện hệ thống công nghệ, vốn, quy trình nghiệp vụ và hồ sơ theo yêu cầu.

* Tài sản mã hóa có thể trở thành kênh vốn mới

Tại tọa đàm trong khuôn khổ Ngày hội Công nghệ TP. Hồ Chí Minh mới đây, Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, bối cảnh trong nước và quốc tế đang thay đổi nhanh chóng, đặt ra yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất dựa trên khoa học - công nghệ, thay vì phụ thuộc nhiều vào đất đai, vốn và lao động giá rẻ.

Theo ông Nam, cùng với việc thúc đẩy công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và đổi mới sáng tạo, Việt Nam cần tiếp tục phát triển các cấu trúc thị trường mới; trong đó có thị trường tài sản số.

Mặt khác, nền kinh tế đang cần một lượng vốn rất lớn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Vì vậy, Việt Nam phải tái cấu trúc các kênh dẫn vốn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và phát triển đồng bộ các thị trường vốn như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư dài hạn, tài chính xanh và tài sản số.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, các kênh vốn mới có thể góp phần giải quyết những khoảng trống về huy động vốn, khả năng hấp thụ vốn và chia sẻ rủi ro thông qua các mô hình hợp tác công - tư (PPP), qua đó tạo thêm cơ hội và niềm tin cho khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Đáng chú ý, Việt Nam được đánh giá có quy mô người dùng tài sản số lớn. Theo số liệu của Chainalysis, Việt Nam có khoảng 17 triệu tài khoản và dòng tài sản liên quan khoảng 220 tỷ USD. Cùng với đó là lực lượng nhân sự công nghệ đông đảo và có năng lực, tạo nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị tài sản số toàn cầu.

Với lợi thế về thị trường, Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam cho rằng, Việt Nam cần tính đến khả năng đưa tài sản số vào một cấu trúc thị trường minh bạch, có kiểm soát, thay vì chỉ nhìn nhận đây là một kênh đầu tư.

Mã hóa tài sản thực (RWA) được xem là một hướng có thể kết nối tài sản trong nền kinh tế với thị trường vốn và nguồn lực quốc tế. Theo vị chuyên gia này, Việt Nam cần từng bước hình thành các thị trường giao dịch tài sản số tập trung, an toàn, minh bạch, đồng thời xây dựng cơ chế thuế rõ ràng để vừa quản lý nguồn thu, vừa khuyến khích dòng vốn hợp pháp.

Về định hướng, có thể hình thành các không gian thí điểm, không gian phát triển tài sản số tại các trung tâm tài chính quốc tế như Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh, từ đó từng bước thử nghiệm các mô hình tài sản mã hóa. Cơ chế thí điểm cần xác định rõ phạm vi, thời gian, đối tượng tham gia, tiêu chí đầu vào, cơ chế giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Khi mô hình chứng minh được hiệu quả, có thể xây dựng lộ trình đưa vào vận hành chính thức.

Luật sư Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông - Điện tử TP. Hồ Chí Minh (EIC), Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam cũng cho biết, Việt Nam nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm các quốc gia có mức độ chấp nhận tài sản số cao trên thế giới.

Theo Luật sư Phan Vũ Tuấn, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở nguồn cầu mà còn ở năng lực công nghệ. Nhiều doanh nghiệp do người Việt sáng lập hoặc quản lý đang tham gia phát triển các sản phẩm blockchain, tài sản số trên thị trường quốc tế. Đây là cơ sở để Việt Nam không chỉ trở thành thị trường tiêu thụ mà còn có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành tài sản số.

* Thị trường chờ hoàn thiện điều kiện vận hành

Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý Thị trường Giao dịch Tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, đã có 5 doanh nghiệp được chấp thuận về nguyên tắc để chuẩn bị thành lập sàn giao dịch tài sản mã hóa.

Theo ông Tô Trần Hoà, sau khi được chấp thuận về nguyên tắc, các doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống thông tin đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4; hoàn thiện quy trình nghiệp vụ liên quan đến giao dịch, thanh toán, báo cáo, môi giới và đáp ứng yêu cầu về vốn.

Một điều kiện quan trọng là doanh nghiệp phải góp vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, nhằm bảo đảm năng lực tài chính và mức độ cam kết của các tổ chức tham gia thị trường trong giai đoạn đầu.

ETF bitcoin giao ngay – yếu tố thay đổi cuộc chơi trên thị trường tiền số. Ảnh: AFP/TTXVN

Sau khi hoàn tất các điều kiện, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ đầy đủ để cơ quan quản lý xem xét trước khi cấp phép chính thức. Vì vậy, hiện chưa có mốc thời gian cụ thể cho thời điểm thị trường tài sản mã hóa Việt Nam chính thức vận hành.

Theo ông Tô Trần Hòa, tiến độ thành lập sàn phụ thuộc vào khả năng hoàn thiện hệ thống, vốn, quy trình và hồ sơ của các doanh nghiệp. Khi được cấp phép, doanh nghiệp có thể thực hiện các nghiệp vụ như tổ chức giao dịch, tự doanh, lưu ký tài sản mã hóa và xây dựng đề án phát hành.

Trong khi đó, từ phía doanh nghiệp, điểm cần thiết hiện nay là có hướng dẫn đủ cụ thể để xác định ranh giới hoạt động. Luật sư Phan Vũ Tuấn cho rằng, cần phân tách rõ không gian kỹ thuật và không gian pháp lý. Doanh nghiệp cung cấp công nghệ để ghi nhận, xác thực hoặc hỗ trợ quản lý tài sản không nhất thiết đồng nghĩa với việc cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Việc phân định này sẽ giúp các doanh nghiệp công nghệ trong nước tiếp tục cung cấp hạ tầng, công cụ kỹ thuật cho thị trường mà không bị đánh đồng với các chủ thể trực tiếp thực hiện hoạt động tài chính.

Đại diện EIC cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế mở đường cho các token do người Việt phát triển, tài sản mã hóa nước ngoài đáp ứng tiêu chuẩn phù hợp; đồng thời thúc đẩy mã hóa tài sản thực, trong đó ưu tiên số hóa tài sản văn hóa và tài sản trí tuệ. Theo Luật sư Phan Vũ Tuấn, đây có thể là những nhóm tài sản phù hợp để mở đường cho quá trình mã hóa, bởi giá trị tương đối dễ nhận diện và có thể ứng dụng blockchain để xác thực, quản lý và giao dịch.

Ở góc độ chính sách, Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam cho rằng, phát triển tài sản số phải đi cùng các quy định về phân loại tài sản, thuế, cấp phép và cơ quan quản lý. Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm quốc tế nhưng cần thiết kế cơ chế phù hợp với điều kiện trong nước.

Đặc biệt, vấn đề an ninh mạng, dữ liệu và kiểm soát rủi ro phải được đặt song song với yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, tài sản số là mô hình mới và tiềm ẩn nhiều rủi ro, do đó cần cơ chế kiểm soát tương ứng để bảo vệ nhà đầu tư và bảo đảm an toàn hệ thống.

Về dài hạn, Việt Nam không chỉ hướng tới hình thành thêm một thị trường giao dịch, mà quan trọng hơn là xây dựng một khung pháp lý minh bạch, an toàn. Nếu được thiết kế phù hợp, thị trường tài sản mã hóa có thể mở thêm kênh huy động vốn, thúc đẩy kinh tế số và khai thác hiệu quả hơn giá trị của các loại tài sản trong nền kinh tế.

Hứa Chung/vnanet.vn