'Tiếp sức' cho lao động nghề rừng ở Kim Ngân

Trao “cần câu” cho người lao động

Sống ngay cạnh những cánh rừng nguyên sinh bạt ngàn trù phú, một thời gian dài, người Bru-Vân Kiều ở xã Kim Ngân mưu sinh bằng cách săn bắt thú rừng và khai thác rừng một cách tự nhiên, chưa có sự kiểm soát. Một bộ phận người dân địa phương còn tiếp tay cho các đối tượng “lâm tặc” từ nơi khác, đẩy mạnh tình trạng tàn phá rừng và coi đó như “lộc trời”. Hệ quả là “tấm lá chắn xanh” vốn bảo vệ làng bản trước những hiểm họa thiên tai như lũ lụt, sạt lở hay cạn kiệt nguồn nước dần bị suy kiệt, hủy hoại.

Thuộc thế hệ sinh ra và lớn lên tại xã Kim Ngân trong giai đoạn 1990-2000, các chàng trai trẻ người Bru-Vân Kiều như Hồ Mong (bản Rum Ho), Hồ Linh (bản An Bai), Hồ Sữa (bản Mít Cát) cũng từng có quãng thời gian chuyên vào rừng săn bắt, khai thác gỗ làm lán trại, nhà ở.

Cách đây 5 năm, cả 3 chàng trai này may mắn được Ban Quản lý Khu Dự trữ thiên nhiên (DTTN) Động Châu-Khe Nước Trong ký kết hợp đồng tham gia bảo vệ hơn 15 nghìn ha rừng đặc dụng, rừng sản xuất quanh khu vực Cầu Khỉ. Thu nhập hàng tháng đủ lo cho cuộc sống gia đình, ổn định hơn nhiều so với việc mưu sinh tự do trong rừng trước đây. Nhờ thông thuộc địa hình núi rừng, khe suối, họ đã trở thành những thành viên bảo vệ rừng đắc lực. Giờ đây, họ đều nhận thức được rằng, giữ rừng chính là giữ lấy sự ấm no bền vững cho bản làng hôm nay và con cháu mai sau.

Nhiều lao động bản địa được Khu Dự trữ thiên nhiên Động Châu-Khe Nước Trong tiếp nhận vào làm việc tại đơn vị - Ảnh: V.M

Ông Trương Minh Quảng, Phó Giám đốc Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong cho biết: “Nhờ được hưởng lợi từ các chương trình mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững, thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung bộ..., nhiều cộng đồng người Bru-Vân Kiều tại các bản Rum Ho, Mít Cát, Trung Đoàn, An Bai, Hà Lẹc, Bạch Đàn thuộc xã Kim Ngân đã có thêm cơ hội nâng cao chất lượng cuộc sống. Họ đã nhận giao khoán bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng, tham gia bảo vệ động vật hoang dã, bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời phát triển sinh kế từ chăn nuôi, trồng trọt, du lịch cộng đồng và sinh thái...

Đặc biệt, đơn vị đã ký hợp đồng bảo vệ rừng (thời hạn từ 3 tháng đến 1 năm) với 34 người dân bản địa, mức lương bình quân từ 7 đến 10 triệu đồng/lao động/tháng. Việc hỗ trợ “cần câu” này đã giúp công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại lâm phần Động Châu-Khe Nước Trong có sự chuyển biến rất tích cực”.

Bên cạnh Khu DTTN Động Châu-Khe Nước Trong, các chủ rừng lớn khác trên địa bàn như chi nhánh các lâm trường: Khe Giữa, Kiến Giang, Phú Lâm (trực thuộc Công ty TNHH MTV LCN Long Đại); Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 79 (Binh đoàn 15) và UBND xã Kim Ngân cũng tăng cường các hoạt động “tiếp sức” cho cư dân bản địa gắn bó với nghề rừng.

Kinh tế rừng tiếp tục được xem là mũi nhọn chủ lực

Với diện tích đất lâm nghiệp lớn, sau sáp nhập, Đảng bộ xã Kim Ngân đã đưa nhiệm vụ phát triển kinh tế rừng vào nghị quyết nhiệm kỳ 2025 - 2030, xem đây là mũi nhọn chủ lực nhằm tạo ra đột phá phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Theo ông Đặng Văn Dương, Chủ tịch UBND xã Kim Ngân, năm 2025, toàn xã đã thực hiện khai thác hơn 700ha rừng trồng, sản lượng gỗ đạt 42.000 tấn, mang về doanh thu ước tính 42 tỉ đồng. Nhằm phát triển ngành lâm nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và hiệu quả, thời gian tới, xã Kim Ngân sẽ tiếp tục chuyển trọng tâm từ phát triển rừng trồng thông thường sang trồng rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ FSC; phát triển kinh tế rừng gắn với du lịch sinh thái, trải nghiệm và giữ gìn, phát huy văn hóa bản địa dân tộc Bru-Vân Kiều.

Đồng thời, tập trung quản lý, bảo vệ và giữ vững diện tích rừng hiện có; đẩy mạnh công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, tuần tra, kiểm soát lâm sản, ngăn chặn, xử lý kịp thời các trường hợp phá rừng, lấn chiếm đất rừng, khai thác lâm sản trái phép; chú trọng đưa diện tích rừng tự nhiên vào giao khoán bảo vệ cho cộng đồng; tiếp nhận và xây dựng phương án bảo vệ, sử dụng đất hiệu quả đối với những diện tích đất bóc tách từ các đơn vị giao về địa phương quản lý...

Sau sáp nhập, xã miền núi Kim Ngân có tổng diện tích tự nhiên gần 89 nghìn ha, trong đó trên 90% diện tích là đất lâm nghiệp (bao gồm các loại đất rừng đặc dụng, phòng hộ, tự nhiên, sản xuất và rừng trồng chưa thành rừng…); có đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Lào dài 30,821km. Toàn xã hiện có trên 9.700 nhân khẩu, sống phân bố rải rác tại 24 thôn, bản (trong đó có hơn 65% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người dân tộc Bru-Vân Kiều).

Đặc thù nghề rừng thường phải làm việc ngoài trời, phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, giá cả thị trường, thời gian qua, nhiều chủ rừng lớn đang hoạt động tại xã Kim Ngân luôn quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần để người lao động yên tâm bám rừng, hăng say lao động sản xuất. Hầu hết các đơn vị đều thực hiện các giải pháp phù hợp nhằm thu hút, giữ chân người lao động gắn bó lâu dài, như: Quan tâm thực hiện đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách cho người lao động về tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, các chế độ ốm đau, thai sản theo quy định; khám sức khỏe định kỳ, trang cấp bảo hộ lao động đầy đủ...

Ngoài ra, các chủ rừng còn sâu sát nắm bắt hoàn cảnh, tâm tư, nguyện vọng của người lao động để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lao động sản xuất và hỗ trợ kịp thời cho các trường hợp khó khăn, ốm đau, bệnh tật theo đúng quy định của thỏa ước lao động tập thể.

Văn Minh