Tiến sĩ cảnh báo yếu tố kích hoạt 'sát thủ' tim mạch

Cô đơn không chỉ ảnh hưởng tâm lý

Tiến sĩ, bác sĩ Tạ Quang Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội cho biết, khi xã hội phát triển, tình trạng cô đơn có xu hướng gia tăng nhanh chóng. Hiệp hội Tim mạch Mỹ và Hội Tim mạch châu Âu đều đồng thuận xếp cô đơn và cách ly xã hội vào nhóm nguy cơ tâm lý xã hội ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch.

Một nghiên cứu tại Anh theo dõi hơn 8.200 người trong 8 năm cho thấy, những người rơi vào trạng thái cô đơn kéo dài có nguy cơ mắc bệnh tim mạch gấp 1,13 lần và nguy cơ tử vong do tim mạch tăng tới 1,52 lần so với người bình thường. Ngược lại, những người chỉ trải qua cảm giác cô đơn thoáng qua hầu như không bị ảnh hưởng.

Tiến sĩ, bác sĩ Tạ Quang Thành (bên trái ảnh) thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: Anh Quân

Tương tự, một nghiên cứu tại Trung Quốc đánh giá tình trạng cô đơn ở 3 thời điểm liên tiếp, mỗi lần cách nhau khoảng 2 năm. Kết quả cho thấy nguy cơ tim mạch tăng gấp 1,21 lần khi có tình trạng cô đơn được đánh giá ở lần 1, tăng gấp 1,23 lần ở lần 2 và tăng gấp 1,5 lần ở lần 3.

Hủy hoại sức khỏe trái tim

Lý giải về hiện tượng trên, Tiến sĩ Thành cho biết, khi con người sống trong trạng thái cô đơn, bộ não sẽ rơi vào tình trạng stress kéo dài. Điều này kích hoạt một chuỗi các phản ứng nội tiết tiêu cực trong cơ thể, đưa hệ thống sinh học vào trạng thái chiến đấu liên tục và trở thành nguyên nhân cốt lõi làm khởi phát các biến cố tim mạch cấp tính.

Đầu tiên, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức khiến người cô đơn thường có nhịp tim nhanh hơn, đồng thời làm giảm biến thiên nhịp tim. Sự suy giảm biến thiên nhịp tim này là chỉ dấu lâm sàng có ý nghĩa tiên lượng xấu, đặc biệt ở bệnh nhân suy tim, làm tăng nguy cơ đột tử và thúc đẩy các rối loạn nhịp tim nguy hiểm.

“Song song đó, tình trạng stress mạn tính khiến nồng độ hormone cortisol tăng cao liên tục. Hệ quả là cơ thể tăng tiết glucose máu, tăng insulin và kích thích tích tụ mỡ thừa. Quá trình này diễn ra âm thầm nhưng mạnh mẽ, thúc đẩy sự hình thành của bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa, từ đó gia tăng nghiêm trọng nguy cơ mắc bệnh động mạch vành”, Tiến sĩ Thành nói.

Ngoài ra, sự cô đơn kéo dài còn làm bùng phát phản ứng viêm mạn tính mức độ thấp trong cơ thể thông qua việc gia tăng các chỉ số CRP, IL-6, TNF-alpha và hoạt hóa đại thực bào. Đây chính là chất xúc tác thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch vành, nứt vỡ mảng xơ vữa và hình thành cục máu đông.

Kết hợp với tình trạng rối loạn chức năng nội mạc mạch máu làm sụt giảm nồng độ nitric oxide, các mạch máu sẽ bị co thắt, tăng độ kết dính tiểu cầu và hình thành huyết khối, cuối cùng dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nhất là nhồi máu cơ tim.

Để phòng ngừa, các chuyên gia cho rằng bên cạnh việc kiểm soát huyết áp, đường huyết và lipid máu, người bệnh cần phải duy trì kết nối thông tin thường xuyên với gia đình và bạn bè; tham gia các hoạt động cộng đồng hoặc câu lạc bộ phù hợp; vận động thể lực đều đặn (ít nhất 150 phút/tuần); điều trị sớm lo âu, trầm cảm khi có triệu chứng đồng thời tìm kiếm sự trợ giúp nếu cảm thấy cô đơn kéo dài.

N. Huyền