Thuốc lá điện tử: Khoảng cách hẹp dẫn dắt giới trẻ đến với ma túy

Lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra, phát hiện thuốc lá điện tử được bán tại một cửa hàng trên phố Trích Sài (Hà Nội). ẢNH: Q.L.

Theo Bộ Công an, từ năm 2020 đến quý I/2024, Công an cả nước phát hiện, xử lý 728 vụ/883 đối tượng liên quan đến thuốc lá điện tử (TLĐT), thuốc lá nung nóng (TLNN). Kể từ khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng TLĐT, TLNN, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người có hiệu lực, số vụ việc bị xử lý giảm rõ rệt. Từ đầu năm 2025 đến nay, lực lượng Công an trên toàn quốc đã phát hiện 5 vụ liên quan đến TLĐT, TLNN, khởi tố 2 vụ, 17 bị can về hành vi sản xuất, buôn bán hàng cấm.

Đại diện Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, trước khi có lệnh cấm TLĐT, TLNN, bình quân trong vòng thời gian 22 tháng, Trung tâm Chống độc tiếp nhận 120 trường hợp cấp cứu liên quan đến sử dụng TLĐT hoặc TLNN, tức là trung bình 5 - 6 trường hợp trong mỗi tháng, với một số trường hợp bị tổn thương não nghiêm trọng sau khi sử dụng TLĐT. Kể từ khi lệnh cấm được thông qua, Trung tâm chỉ điều trị 1 - 2 trường hợp cấp cứu liên quan đến TLĐT, TLNN mỗi tháng.

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, TS.BS Tạ Quang Thành - Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội cho biết, theo số liệu Steps năm 2021, tỷ lệ hút thuốc lá của người trưởng thành ở Việt Nam là 20,8%, trong đó nam giới chiếm 41,1% và nữ giới chỉ 0,6%. Con số này cho thấy số người hút thuốc lá lớn và sự chênh lệch giới tính rất rõ. Số lượng người hút thuốc lá hiện tại ước tính khoảng 15,8 triệu người. Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.

TS.BS Tạ Quang Thành nhấn mạnh, đối với TLĐT, TLNN, cơ quan quản lý cần có những thay đổi về chính sách để tiếp tục giảm mạnh tỷ lệ người hút thuốc lá nhằm đạt được mục tiêu đến năm 2030 như Quyết định 568/QĐ-TTg của Chính phủ đã đề ra: Giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nhóm nam từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 36%; nhóm nữ từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 1%; giảm tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá tại nơi làm việc xuống dưới 25%; tại nhà hàng xuống dưới 65%; tại quán bar, cà phê xuống dưới 70%, tại khách sạn xuống dưới 50%.

Đánh giá chặng đường 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế nhận định, các thành tựu trong kiểm soát thuốc lá điếu truyền thống đang đối mặt với nguy cơ bị suy giảm do sự gia tăng nhanh chóng của các sản phẩm thuốc lá mới, đặc biệt là TLĐT, TLNN, nhất là trong giới trẻ.

Người trưởng thành có tỷ lệ sử dụng TLĐT tăng mạnh từ 0,2% năm 2015 lên 3,6% năm 2020, tập trung chủ yếu ở nhóm tuổi 15 - 24. Ở lứa tuổi thanh thiếu niên, tỷ lệ sử dụng TLĐT tăng nhanh, từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023 (nhóm 13 - 17 tuổi), từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023 (nhóm 13 - 15 tuổi); đáng lưu ý, tỷ lệ sử dụng ở nữ giới từ 11 - 18 tuổi đạt khoảng 4,3% năm 2023. Xu hướng này đặt ra thách thức mới đối với công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, để ngăn chặn tình trạng TLĐT, TLNN ảnh hưởng giới trẻ cũng như toàn thể cộng đồng, Bộ vừa trình Chính phủ Tờ trình Hồ sơ Luật của Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với nhiều giải pháp phù hợp với tình hình hiện tại.

Bộ Y tế kiến nghị, bổ sung một số hành vi bị nghiêm cấm gồm: Sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng TLĐT, TLNN và thuốc lá khác; Sản xuất, mua bán thiết bị điện tử, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất TLĐT, TLNN, thuốc lá mới theo quy định của Chính phủ, trừ trường hợp theo quy định tại khoản 16 Điều 52 Luật Đầu tư.

Ngoài ra, Bộ Y tế còn đề xuất kinh doanh thuốc lá là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Tổ chức, cá nhân mua bán, chế biến, nhập khẩu nguyên liệu thuốc lá; sản xuất, nhập khẩu thuốc lá phải có giấy phép do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp; Chính phủ quy định cụ thể việc cấp giấy phép mua bán, chế biến, nhập khẩu nguyên liệu thuốc lá; sản xuất, nhập khẩu thuốc lá.

Khắc Hạnh