Cảnh báo nguy cơ hình thành thế hệ nghiện nicotine mới tại Việt Nam

Hút thuốc lá khiến 100.000 người Việt tử vong mỗi năm. Ảnh: Shutterstock.

Thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và tử vong sớm tại Việt Nam. Theo Bộ Y tế, mỗi năm có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có cả những người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc.

Thông tin được Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn đưa ra tại Hội nghị tham vấn chính sách lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá khu vực phía Nam, ngày 3/7.

Theo ông Thuấn, sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine thế hệ mới đòi hỏi pháp luật phải được cập nhật để không tạo khoảng trống trong quản lý. Chính phủ đã thống nhất hai chính sách lớn trong dự thảo luật, gồm thể chế hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời cấm trưng bày thuốc lá tại các cơ sở bán buôn, bán lẻ.

GS.TS Trần Văn Thuấn phát biểu tại hội thảo. Ảnh: P.T.

Lãnh đạo Bộ Y tế đề nghị dự thảo luật phải bảo đảm quy định rõ ràng, có tính khả thi trong quản lý cả thị trường truyền thống, thương mại điện tử và quảng cáo trên môi trường số. Cùng với đó là tăng cường truyền thông, giáo dục sức khỏe và hỗ trợ cai nghiện thuốc lá.

Tại hội nghị, TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Xã hội học y tế và Dân số, Viện Chiến lược và Chính sách y tế, cho biết Việt Nam vẫn nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc lá cao nhất thế giới, với 41,1% nam giới hút thuốc vào năm 2021.

Theo bà Hạnh, trước khi Quốc hội ban hành Nghị quyết 173 về cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở học sinh 13-17 tuổi đã tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023.

"Đáng chú ý, khoảng 45% trẻ sử dụng thuốc lá điện tử chưa từng hút thuốc lá truyền thống, cho thấy các sản phẩm này đang trở thành "cửa ngõ" dẫn đến nghiện nicotine", bà Hạnh nói.

Bộ Y tế cũng cảnh báo thị trường đang xuất hiện thêm túi ngậm nicotine với nhiều hương vị như bạc hà, trái cây, trà sữa... Những sản phẩm này có thể gây nghiện, ảnh hưởng đến sức khỏe và đặc biệt hấp dẫn thanh thiếu niên. Nếu không được quản lý kịp thời, nguy cơ hình thành một thế hệ người dùng nicotine mới là rất lớn.

Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá dự kiến sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10.

Theo ông Đức, sau 13 năm thi hành, nhiều quy định cần được cập nhật để phù hợp với thực tiễn. Bộ Y tế từng nghiên cứu chính sách cấm mua, sử dụng thuốc lá theo thế hệ, song nội dung này chưa được đưa vào dự thảo do cần thêm thời gian đánh giá và hoàn thiện.

Nguyễn Thuận