Thuế, AI và đa kênh định hình kinh doanh năm 2026

Thuế và hóa đơn điện tử trở thành nền tảng bắt buộc

Cuộc khảo sát “15.000 nhà bán hàng Việt Nam năm 2025” do Công ty CP Công nghệ Sapo thực hiện trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ ăn uống phản ánh môi trường kinh doanh đang bước vào giai đoạn chuẩn hóa mạnh mẽ. Trong bối cảnh đó, tuân thủ thuế, hóa đơn điện tử, vận hành đa kênh và ứng dụng AI đang trở thành những yêu cầu cốt lõi, thay vì chỉ là lựa chọn mang tính xu hướng.

Khảo sát cho thấy, dù 57,3% nhà bán hàng đã tiếp cận các thông tin cơ bản liên quan đến thuế và hóa đơn điện tử, vẫn còn 42,7% chưa thực sự hiểu rõ nghĩa vụ thuế, các loại thuế cũng như phương pháp tính và kê khai. Việc bổ sung các quy trình liên quan đến xuất hóa đơn điện tử khiến nhiều nhà bán hàng gặp khó khăn trong vận hành, đồng thời phát sinh thêm chi phí tuân thủ.

Nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử hiện tập trung mạnh ở nhóm nhà bán hàng có quy mô lớn. Trong đó, 47,05% phát hành trên 10.000 hóa đơn mỗi năm, phản ánh mức độ phổ biến và vai trò ngày càng quan trọng của hóa đơn điện tử trong hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, khoảng 45% nhà bán hàng đang ở giai đoạn bắt đầu triển khai, với số lượng từ 1.000 đến dưới 10.000 hóa đơn mỗi năm, cho thấy xu hướng mở rộng quy mô gắn liền với yêu cầu chuẩn hóa quản lý.

Khi lựa chọn nhà cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử, chi phí tiếp tục là yếu tố được ưu tiên hàng đầu với 73% lựa chọn, tiếp theo là tính dễ sử dụng và khả năng tích hợp với phần mềm quản lý bán hàng, đạt 61,9%. Điều này cho thấy trong bối cảnh áp lực tuân thủ gia tăng, nhà bán hàng ưu tiên các giải pháp đơn giản, dễ triển khai nhằm hạn chế xáo trộn hoạt động và giảm gánh nặng vận hành.

AI và bán hàng đa kênh dần trở thành năng lực cốt lõi

Cùng với yêu cầu tuân thủ, khảo sát phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của AI và bán hàng đa kênh trong chiến lược kinh doanh. AI hiện được nhà bán hàng kỳ vọng hỗ trợ trực tiếp cho doanh thu, tập trung nhiều nhất ở các hoạt động marketing và quảng cáo với 59,9%, phân tích dữ liệu và báo cáo với 52%, và chăm sóc khách hàng với 47,1%.

Tuy đánh giá tích cực về tiềm năng, đa số nhà bán hàng vẫn chưa sẵn sàng triển khai AI rộng rãi. Những rào cản chính bao gồm thiếu kiến thức hoặc nhân sự phù hợp chiếm 55,9%, chi phí đầu tư chiếm 53,3% và việc chưa nhìn thấy hiệu quả rõ ràng chiếm 34,6%. Ở các nghiệp vụ vận hành sâu hơn như tối ưu bán hàng đa kênh hay dự báo nhu cầu và tồn kho, mức độ quan tâm vẫn còn hạn chế.

Ở góc độ kênh bán hàng, các nền tảng trực tuyến tiếp tục được đánh giá cao về khả năng tạo đơn nhanh và mở rộng tệp khách hàng. Có 44% nhà bán hàng cho rằng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử là những kênh hiệu quả nhất, trong đó sàn thương mại điện tử chiếm 28,5% và mạng xã hội chiếm 15,5%.

Kế hoạch năm 2026 cho thấy xu hướng này sẽ còn tiếp diễn. Mạng xã hội là kênh được ưu tiên mở rộng nhiều nhất với 58,23%, tiếp theo là sàn thương mại điện tử với 41,46%. Website riêng và cửa hàng offline có mức độ ưu tiên thấp hơn.

Đáng chú ý, tâm lý thận trọng bao trùm cộng đồng nhà bán hàng khi bước sang năm 2026. Gần một nửa số nhà bán hàng có cái nhìn tiêu cực về triển vọng kinh doanh, trong đó 28,4% dự báo suy thoái nhẹ và 19,7% lo ngại suy thoái nghiêm trọng. Chỉ 11,6% kỳ vọng thị trường tăng trưởng mạnh, trong khi phần lớn cho rằng thị trường đi ngang hoặc chỉ tăng trưởng nhẹ.

Trong bối cảnh đó, phần lớn nhà bán hàng lựa chọn duy trì quy mô hiện tại hoặc mở rộng theo chiều sâu, ưu tiên tối ưu hiệu quả vận hành hơn là đầu tư mở rộng mạnh. Khảo sát nhìn nhận thị trường bán lẻ Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn mở rộng sang giai đoạn sàng lọc và chuẩn hóa, nơi năng lực vận hành đa kênh hiệu quả, kiểm soát dòng tiền, tuân thủ thuế và từng bước ứng dụng AI trở thành các yếu tố quyết định khả năng trụ vững và phát triển bền vững.

Nhận định từ doanh nghiệp cũng cho thấy kỳ vọng công nghệ sẽ đi vào “lõi” vận hành. Ông Đỗ Duy Ngọc - Trưởng phòng CNTT Công ty Cổ phần Elmich, cho rằng năm 2026 bán lẻ sẽ được dẫn dắt bởi sự kết nối dữ liệu giữa sản xuất, bán lẻ và hậu mãi, cùng với vai trò ngày càng lớn của AI trong vận hành. Với các doanh nghiệp lớn, việc chuẩn hóa và tự động hóa hậu mãi có thể biến trải nghiệm sau mua thành lợi thế cạnh tranh, giúp tăng giá trị vòng đời khách hàng và hỗ trợ cải tiến sản phẩm.

Nhìn lại năm 2025, bức tranh bán lẻ Việt Nam cho thấy sự dịch chuyển rõ nét từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chú trọng hiệu quả, tuân thủ và tổ chức vận hành bài bản. Bước sang năm 2026, bán hàng đa kênh, ứng dụng AI cùng việc chuẩn hóa thuế và hóa đơn điện tử đang dần trở thành nền tảng giúp nhà bán hàng duy trì năng lực cạnh tranh và hướng tới tăng trưởng bền vững.

Văn Tùng