Thực hiện kiến nghị kiểm toán: Hiệu quả từ sự chủ động đôn đốc

Kiểm toán trưởng KTNN khu vực XII Nguyễn Đức Tín

Thưa ông, tỷ lệ thực hiện kiến nghị đối với 7 cuộc kiểm toán năm 2024 của KTNN khu vực XII đạt 89%, vượt mục tiêu tối thiểu 85%. Những giải pháp trọng tâm nào đã được đơn vị triển khai để đạt kết quả này?

Để hoàn thành nhiệm vụ trọng tâm năm 2025 về đôn đốc, kiểm tra thực hiện kiến nghị kiểm toán với tỷ lệ thực hiện năm 2024 tối thiểu 85%, KTNN khu vực XII đã thực hiện các giải pháp sau:

Một là, giao nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ trách nhiệm trong theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kiến nghị kiểm toán của từng bộ phận, công chức trong đơn vị. Trách nhiệm này không chỉ của Phòng Tổng hợp mà của tất cả công chức, bộ phận có liên quan, nhất là Tổ trực tiếp kiểm toán.

Hai là, chú trọng nắm bắt sớm tình hình thực hiện kiến nghị của đơn vị được kiểm toán. Thay vì chờ đến cuối năm hoặc khi thành lập đoàn kiểm tra mới tổng hợp tình hình, các bộ phận chuyên môn phải thường xuyên theo dõi tiến độ gửi báo cáo thực hiện kiến nghị, kịp thời báo cáo lãnh đạo để có biện pháp đôn đốc, xử lý sớm.

Ba là, chuyển từ thụ động “nhận chứng từ và ghi nhận tình hình thực hiện” sang chủ động “đôn đốc thực hiện kiến nghị”. KTNN khu vực XII đã chú trọng đôn đốc trực tiếp các đơn vị còn nhiều kiến nghị chưa thực hiện, kiến nghị tồn đọng nhiều năm, kiến nghị liên quan đến xử lý trách nhiệm, thanh tra, kiểm tra làm rõ sai phạm với nhiều hình thức như gửi văn bản, trao đổi qua điện thoại với lãnh đạo đơn vị, làm việc trực tiếp để tháo gỡ vướng mắc.

Bốn là, xử lý kịp thời khi nhận báo cáo thực hiện kiến nghị. KTNN khu vực XII thành lập sớm các tổ để tiếp nhận, rà soát chứng từ, cập nhật kết quả và phản hồi kịp thời những nội dung chưa đầy đủ, đồng thời ghi nhận kết quả thực hiện thêm và tiếp tục đôn đốc.

Sự quyết liệt, hỗ trợ, phối hợp của KTNN khu vực XII tạo động lực để các đơn vị được kiểm toán tăng cường trách nhiệm, thực hiện dứt điểm các kiến nghị kiểm toán mới và các kiến nghị kiểm toán tồn đọng nhiều năm.

Dù tỷ lệ thực hiện chung đạt gần 90% nhưng vẫn còn hơn 681 tỷ đồng chưa được thực hiện trong năm 2024 và nhiều kiến nghị tồn đọng từ giai đoạn 2005-2023. Theo ông, những giải pháp căn cơ nào để giải quyết vấn đề này?

Thực tiễn cho thấy có những kiến nghị tài chính khó thực hiện, do doanh nghiệp, nhà thầu bỏ địa chỉ kinh doanh, giải thể, phá sản, mất khả năng chi trả, chây ỳ không thực hiện... Bên cạnh đó, một số kiến nghị xem xét trách nhiệm cũng khó thực hiện khi cán bộ, công chức, viên chức liên quan đã nghỉ hưu, nghỉ việc, chuyển công tác, nhất là sau khi sáp nhập tỉnh và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Để xử lý dứt điểm các kiến nghị tồn đọng, trước hết, đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán cần thường xuyên, chủ động rà soát, nắm bắt tình hình, nguyên nhân tồn đọng, từ đó làm việc với các đơn vị được kiểm toán nhằm nắm bắt khó khăn, vướng mắc của đơn vị, cùng tìm giải pháp để đơn vị thực hiện được kiến nghị, yêu cầu đơn vị cam kết thời hạn hoàn thành việc thực hiện kiến nghị để nâng cao trách nhiệm.

Bên cạnh đó, đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán cần trực tiếp đôn đốc đơn vị có trách nhiệm thực hiện kiến nghị, chứ không chỉ đôn đốc Sở Tài chính. Ngoài ra, cần tuyên truyền và thực hiện nghiêm túc Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KTNN. Mặt khác, cần kiến nghị xem xét trách nhiệm đối với các đơn vị còn tồn đọng nhiều kiến nghị kiểm toán do nguyên nhân chủ quan.

Về phía KTNN, cần báo cáo, đề xuất Quốc hội, phối hợp với Bộ Tài chính ban hành quy định, cơ chế giải quyết các kiến nghị không có khả năng thực hiện (doanh nghiệp đã giải thể, bỏ trốn, phá sản...); duy trì thường xuyên việc công khai danh sách các tổ chức, cá nhân chưa thực hiện kiến nghị kiểm toán.

Để nâng cao hiệu lực kiểm toán một cách bền vững, theo ông cần có một cơ chế phối hợp tổng thể như thế nào giữa KTNN, chính quyền địa phương và các đơn vị được kiểm toán?

Để tiếp tục nâng cao tỷ lệ và chất lượng thực hiện kiến nghị kiểm toán, gia tăng hiệu lực, hiệu quả hoạt động của KTNN, cần triển khai một số giải pháp tổng thể:

Thứ nhất, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp, cơ quan chủ quản cần quyết liệt hơn nữa trong chỉ đạo, điều hành việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán. Thường xuyên theo dõi, đánh giá, đưa nội dung thực hiện kiến nghị kiểm toán vào các chương trình giám sát chuyên đề, thảo luận tại các kỳ họp. Khi lãnh đạo cấp ủy, chính quyền quan tâm đúng mức các đơn vị sẽ thực hiện kiến nghị kiểm toán đầy đủ và kịp thời.

Thứ hai, các đơn vị được kiểm toán cần chủ động, kịp thời triển khai thực hiện kiến nghị; xác định rõ đây là yêu cầu bắt buộc và gắn trực tiếp với nhiệm vụ quản lý tài chính, sử dụng ngân sách và tài sản công. Đặc biệt, cần tăng trách nhiệm của người đứng đầu, coi kết quả thực hiện kiến nghị kiểm toán là một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, năng lực quản trị, điều hành. Cần thường xuyên cập nhật, bố trí nguồn lực phù hợp, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện, tránh kéo dài hoặc kiến nghị lại nhiều lần.

Thứ ba, các đơn vị được kiểm toán cần rà soát, xác định các kiến nghị không còn khả năng thực hiện hoặc liên quan đến các trường hợp đặc biệt như giải thể, phá sản, bỏ trốn; các kiến nghị khó thực hiện phát sinh từ việc sắp xếp đơn vị hành chính; các kiến nghị về kiểm điểm trách nhiệm nhưng đối tượng đã nghỉ hưu, chuyển công tác; các kiến nghị thiếu cơ sở pháp lý và bằng chứng; gửi văn bản để KTNN xem xét, xử lý hoặc đề xuất cơ quan có thẩm quyền xử lý hay ban hành cơ chế xử lý phù hợp.

Thứ tư, tăng cường cơ chế phối hợp ba bên gồm KTNN - UBND tỉnh - cơ quan chức năng về tài chính, thuế, kho bạc, tài nguyên nhằm chia sẻ thông tin, dữ liệu và thống nhất phương thức xử lý kiến nghị. Đối với các kiến nghị liên quan thu hồi nghĩa vụ tài chính, cần giao rõ đầu mối theo dõi, xác định thời hạn hoàn thành và định kỳ báo cáo kết quả tới KTNN.

Thứ năm, cần nghiên cứu ứng dụng chuyển đổi số trong theo dõi, cập nhật và quản lý cơ sở dữ liệu về việc thực hiện kiến nghị kiểm toán, tiến tới kết nối với hệ thống giám sát của Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước, cơ quan thuế và hệ thống chính quyền địa phương. Việc xây dựng dữ liệu tập trung cho phép theo dõi, minh bạch số liệu, cảnh báo sớm rủi ro, đôn đốc kịp thời và giảm tình trạng “đứt đoạn hồ sơ” khi sắp xếp bộ máy hoặc thay đổi nhân sự.

Thứ sáu, tiếp tục tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán để các đơn vị được kiểm toán hiểu rõ nghĩa vụ, trách nhiệm và hậu quả pháp lý khi không thực hiện. Đồng thời, xử lý trách nhiệm của tập thể, cá nhân để tồn đọng, kéo dài việc thực hiện kiến nghị do nguyên nhân chủ quan.

Với việc thực hiện các giải pháp trên, chất lượng thực hiện kiến nghị kiểm toán sẽ tiếp tục được nâng cao, qua đó góp phần củng cố kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phòng ngừa thất thoát, lãng phí nguồn lực công.

Xin trân trọng cảm ơn ông!./.

Năm 2025, KTNN khu vực XIII (cũ) đổi tên thành KTNN khu vực XII, kiểm toán tỉnh Lâm Đồng mới (gồm các tỉnh: Đắk Nông, Bình Thuận, Lâm Đồng cũ) và tỉnh Đồng Nai mới (gồm tỉnh Bình Phước và Đồng Nai cũ). KTNN khu vực XII đã chủ động tiếp nhận theo dõi tình hình thực hiện kiến nghị của tỉnh Lâm Đồng (cũ) từ KTNN khu vực VIII và tỉnh Đắk Nông (cũ) từ KTNN khu vực XII (cũ). Sau khi tiếp nhận, KTNN khu vực XII chủ động rà soát để nắm bắt các kiến nghị còn tồn đọng của tỉnh Đắk Nông (cũ) và tỉnh Lâm Đồng (cũ).

THÙY ANH (thực hiện)