Đảm bảo dữ liệu thông suốt cho hoạt động kiểm toán sau sắp xếp đơn vị

Đảm bảo dữ liệu thông suốt cho hoạt động kiểm toán sau sắp xếp đơn vị. Ảnh ST

Thời cơ “vàng” để chuẩn hóa nguồn dữ liệu số

Năm 2025 là cột mốc quan trọng trong việc triển khai Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030, đồng thời là thời điểm toàn hệ thống chính trị thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy và hình thành hệ thống dữ liệu mới từ ngày 01/7/2025. Trong bối cảnh tình hình có nhiều biến động, KTNN đã thể hiện rõ sự linh hoạt, chủ động thích ứng trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm toán theo kế hoạch. Kết quả là các nhiệm vụ được giao đều hoàn thành toàn diện, chất lượng hoạt động kiểm toán tiếp tục được nâng lên.

Xác định nhiệm vụ đặt ra cho năm 2026 là rất nặng nề, với yêu cầu ngày càng cao, Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu các đơn vị kiểm toán phải nhanh chóng nhập cuộc với tinh thần quyết tâm, tập trung ngay từ đầu năm để thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm toán năm và Kế hoạch kiểm toán trung hạn giai đoạn 2026-2028. Trong đó, việc nắm bắt đầy đủ thông tin, dữ liệu của các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp được xác định là yêu cầu cấp bách, cần triển khai song song với hoạt động kiểm toán. Đặc biệt, trong bối cảnh “số hóa” diễn ra mạnh mẽ, phương thức thu thập dữ liệu điện tử được lãnh đạo KTNN xác định là ưu tiên hàng đầu nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của Ngành.

Hiện nay, KTNN đã xây dựng được cơ sở dữ liệu lớn về các cơ quan, đơn vị được kiểm toán, cùng với cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin hữu ích thông qua Cổng trao đổi thông tin của KTNN. Đây là nền tảng quan trọng để Ngành tiếp tục mở rộng, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ hoạt động kiểm toán trong giai đoạn mới.

Năm 2025, Cổng trao đổi thông tin giữa KTNN và đơn vị được kiểm toán tiếp tục phát huy hiệu quả, đã cấp gần 7.000 tài khoản và tiếp nhận hơn 11.000 báo cáo. Cùng với đó, hệ thống Công khai báo cáo kiểm toán đã cung cấp hơn 900 báo cáo cho Quốc hội và Ủy ban Kiểm tra Trung ương, góp phần tăng cường tính minh bạch trong hoạt động. KTNN cũng đã phối hợp với Bộ Công an thực hiện kế hoạch tạo lập dữ liệu phục vụ kiểm toán; duy trì kết nối với Ngân hàng Nhà nước, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Bộ Tài chính, tạo nguồn dữ liệu quan trọng cho hoạt động kiểm toán, tiến tới đẩy mạnh kiểm toán trên môi trường số.

Theo lãnh đạo Vụ Tổng hợp, sau sắp xếp, nhiều Bộ, ngành, địa phương có sự thay đổi về cơ cấu tổ chức, đầu mối và nhân sự, dẫn đến ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống dữ liệu kiểm toán đã được thu thập trước đây. Đây là thách thức không nhỏ đối với hoạt động kiểm toán trong giai đoạn đầu sau sắp xếp. “Nhiều đầu mối trước đây bị giải thể, trong khi nhiều đơn vị mới được thành lập, đòi hỏi phải nhanh chóng nắm bắt, kết nối lại thông tin, dữ liệu để bảo đảm phục vụ kịp thời cho hoạt động kiểm toán” - lãnh đạo Vụ cho biết.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhận định, bên cạnh những khó khăn ban đầu, việc sắp xếp các đơn vị lại chính là cơ hội để KTNN xây dựng hệ thống dữ liệu số về các Bộ, ngành, địa phương một cách bài bản và hiệu quả hơn. Trong bối cảnh Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phủ sóng toàn diện các mặt của đời sống kinh tế - xã hội; các ngành, lĩnh vực đồng loạt thực hiện tổng kiểm kê tài sản công; phong trào “làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai” được triển khai mạnh mẽ trên nền tảng số…, KTNN có thêm điều kiện thuận lợi để tiếp cận, khai thác các nguồn dữ liệu đã được chuẩn hóa phục vụ hoạt động kiểm toán.

“Việt Nam đang hướng tới phát triển nền kinh tế dữ liệu. Việc KTNN thu thập, kết nối và ứng dụng hiệu quả các nguồn dữ liệu này vào hoạt động kiểm toán sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy định hướng phát triển đó của đất nước” - chuyên gia lĩnh vực kiểm toán, PGS, TS. Đinh Thế Hùng nhận định.

Nhiệm vụ khó đòi hỏi quyết tâm, cách làm mới

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, ngay sau khi hoàn thành Kế hoạch kiểm toán năm 2025, các đơn vị kiểm toán đã khẩn trương triển khai công tác chuẩn bị cho năm 2026. Trong đó, việc thu thập thông tin, dữ liệu về đơn vị được kiểm toán được đặc biệt chú trọng nhằm chủ động xây dựng kế hoạch kiểm toán chi tiết cho từng cuộc kiểm toán.

Từ thực tiễn tại đơn vị, lãnh đạo KTNN khu vực V cho biết, sau sắp xếp, các địa phương phải xử lý khối lượng công việc rất lớn; nhiều đơn vị được sáp nhập, giải thể, trong khi hồ sơ, tài liệu liên quan có nguy cơ bị thất lạc, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác thu thập thông tin và xác định đầu mối tại các đơn vị mới. Trước tình hình đó, đơn vị đã chỉ đạo các phòng chức năng tổ chức thành từng nhóm, bám sát các địa phương, đơn vị đầu mối chung để kịp thời cập nhật thông tin, dữ liệu phục vụ công tác kiểm toán. Đồng thời, đơn vị cũng phối hợp rà soát, cập nhật, làm sạch dữ liệu kiểm toán và chuẩn hóa lại các đầu mối sau sáp nhập.

Kết quả đạt được cho thấy hiệu quả rõ nét của cách làm này: Tổng số kiến nghị xử lý tài chính tại các Báo cáo kiểm toán đã phát hành năm 2024 đạt tỷ lệ thực hiện 99,89%; năm 2025 có 2 đoàn kiểm toán được xếp loại xuất sắc (vượt chỉ tiêu), 100% đoàn kiểm toán không phát sinh điều chỉnh kiến nghị. Đây là minh chứng cho việc đơn vị đã bám sát các đầu mối sau sắp xếp, nắm chắc thông tin, dữ liệu để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Tinh thần chủ động, quyết liệt này cũng đang được các đơn vị kiểm toán trong toàn Ngành tập trung triển khai, song song với công tác tập huấn, đào tạo phục vụ các cuộc kiểm toán. “Đơn vị đã đôn đốc các Đoàn kiểm toán tăng cường thu thập tài liệu số hóa, tạo lập hồ sơ kiểm toán điện tử đối với các hồ sơ thực hiện kiến nghị kiểm toán; đồng thời bổ sung các dữ liệu mới phục vụ hoạt động kiểm toán, đặc biệt là các cuộc kiểm toán quy mô toàn Ngành” - lãnh đạo KTNN chuyên ngành III cho biết.

Theo đại diện Cục Công nghệ thông tin, trong thời gian tới, KTNN sẽ tiếp tục đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu và ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu quả công tác lưu trữ, xử lý và khai thác dữ liệu kiểm toán. Mục tiêu là bảo đảm kết quả kiểm toán được sử dụng hiệu quả, phục vụ tốt hơn hoạt động giám sát của Quốc hội, đồng thời hỗ trợ kịp thời cho các cơ quan chức năng trong công tác quản lý, điều hành.

Có thể khẳng định, khi hệ thống dữ liệu số của KTNN được kết nối đồng bộ với các ngành, lĩnh vực, đây sẽ là nền tảng quan trọng để từng bước chuyển đổi phương pháp kiểm toán truyền thống sang kiểm toán hiện đại dựa trên dữ liệu số, phù hợp với định hướng Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030. Quan trọng hơn, trong bối cảnh đất nước bước vào “kỷ nguyên mới”, lấy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm đột phá, việc xây dựng hệ thống dữ liệu số, tiến tới kiểm toán số của KTNN sẽ đóng góp thiết thực vào quá trình chuyển mình chung của đất nước.

Dù vẫn còn những khó khăn, thách thức trong việc thu thập và chuẩn hóa dữ liệu về đơn vị được kiểm toán sau sắp xếp, song các đơn vị trong toàn Ngành đều khẳng định quyết tâm bảo đảm dữ liệu được cập nhật “đúng, đủ, sạch, sống”, từng bước xây dựng nguồn dữ liệu chung, thống nhất và tin cậy của KTNN phục vụ hoạt động kiểm toán trong giai đoạn mới./.

N.LỘC