Thúc đẩy hợp tác công - tư trong phát triển công nghiệp văn hóa: Tạo tiền đề cho hệ sinh thái sáng tạo hiệu quả

Triển lãm “Biên độ tương lai”.

Bước đầu định hình về cơ chế, chính sách

Hợp tác công - tư (PPP) là thỏa thuận hợp tác lâu dài được thiết lập giữa đối tác công - tư nhằm mục đích lập kế hoạch, thiết kế, cấp vốn, xây dựng và quản lý dự án, thường là do khu vực công thực hiện và phân phối. PPP trong công nghiệp văn hóa đang trở thành một xu hướng, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia phải đối mặt với áp lực ngân sách công nhưng cần đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng, bảo tồn di sản và phát triển các ngành sáng tạo. Thay vì để nhà nước gánh toàn bộ chi phí và rủi ro, mô hình PPP cho phép khu vực tư nhân tham gia từ khâu đầu tư, thiết kế, xây dựng cho đến vận hành và khai thác dịch vụ văn hóa.

Tại Hà Nội, chủ trương thúc đẩy hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa đang dần được hoàn thiện cả về định hướng và hành lang pháp lý. Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới nhấn mạnh quan điểm cốt lõi phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh và động lực đột phá cho sự phát triển bền vững của Thủ đô, trong đó, huy động các nguồn lực để phát triển văn hóa, đưa văn hóa thành nguồn lực cạnh tranh.

Đặc biệt, khoản 7 Điều 21 Luật Thủ đô năm 2024 đã mở ra cơ chế pháp lý cho việc triển khai mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa. Cụ thể hóa quy định này, tại Kỳ họp thứ 25, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua hai nghị quyết quan trọng gồm:

Nghị quyết 24/2025/NQ-HĐND quy định về tổ chức và hoạt động của trung tâm công nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện khoản 7 Điều 21 Luật Thủ đô) và Nghị quyết 25/2025/NQ-HĐND về khu phát triển thương mại và văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện khoản 8 Điều 21 Luật Thủ đô).

Tiếp đến, Thành ủy Hà Nội cũng ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo đó, một trong những nhiệm vụ đặt ra là: “Xây dựng cơ chế hợp tác công - tư trong đầu tư và tổ chức hoạt động văn hóa: Thành lập công ty cổ phần để hợp tác, liên kết khai thác nguồn lực từ doanh nghiệp; thành lập Quỹ Văn hóa và Thể thao; sử dụng hiệu quả Quỹ đầu tư mạo hiểm để triển khai thí điểm mô hình kinh tế văn hóa, chuyển đổi số và sáng tạo sản phẩm, dịch vụ văn hóa mới”.

Trung tâm thương mại - những không gian nghệ thuật

Trên thực tế, tại Hà Nội đã xuất hiện một số mô hình hợp tác công - tư mang tính thử nghiệm hoặc mở đường. Một trong những hướng rõ nhất là hợp tác giữa cơ quan quản lý văn hóa với doanh nghiệp trong các không gian thương mại và sáng tạo hiện đại. Cụ thể, Chợ phiên “Kết duyên sáng tạo” do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) và Hanoi Grapevine phối hợp tổ chức đã diễn ra dịp trung tuần tháng 6 vừa qua tại Vincom Mega Mall Royal City, với sự tham gia của Vincom Retail, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, M Complex...

Ông Nguyễn Ánh Dương, Trưởng ban Truyền thông Tạp chí Kiến trúc, đơn vị đồng hành cùng Lễ hội cho biết: Điểm nổi bật của chương trình là sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong vai trò đồng tổ chức, kết nối nguồn lực và mở rộng cơ hội thị trường cho các sản phẩm sáng tạo từ di sản làng nghề. Thông qua việc phối hợp cùng các đơn vị đào tạo và cộng đồng sáng tạo, doanh nghiệp góp phần hình thành những mô hình hợp tác thực chất, gắn kết giữa tri thức nghề truyền thống và tư duy thiết kế đương đại.

Đáng chú ý, tại sự kiện này, Ban Tổ chức đã công bố “Open Call Kết duyên sáng tạo 2026”, kêu gọi sự tham gia của nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và các tổ chức sáng tạo. Từ các đề xuất gửi về, 10 dự án có tính khả thi được lựa chọn hỗ trợ triển khai về kinh phí, đồng hành chuyên môn, hỗ trợ truyền thông và kết nối với doanh nghiệp, nhà mua hàng.

Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội mới đây cũng ký kết với LOTTE Department Store một chương trình thúc đẩy gắn kết giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong phát triển mỹ thuật, mỹ thuật ứng dụng, tổ chức sự kiện văn hóa và xây dựng Hà Nội - Thành phố sáng tạo.

Theo ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, hợp tác nhằm thúc đẩy mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa và nghệ thuật ứng dụng, tối ưu hóa không gian thương mại hiện đại của LOTTE, đưa nơi này trở thành điểm đến văn hóa sáng tạo tiêu biểu của Thủ đô. Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội sẽ định hướng cung cấp thông tin về trình tự, thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền theo đúng quy định của pháp luật; kết nối nguồn lực di sản và nghệ thuật trên cơ sở nhu cầu thực tế và sự đồng thuận của các tổ chức, cá nhân liên quan; truyền thông các dự án văn hóa sáng tạo tiêu biểu….

Mở đầu cho dự án này là triển lãm nghệ thuật “Biên độ tương lai” diễn ra tại LOTTE, trưng bày 48 tác phẩm nghệ thuật xuất sắc nhất của các bạn trẻ. Ông Lee Jae Jin, Tổng Giám đốc LOTTE Department Store nhấn mạnh, triển lãm không chỉ đơn thuần là nơi trưng bày các tác phẩm nghệ thuật, mà còn là một nền tảng ý nghĩa, nơi nghệ thuật, giáo dục và trách nhiệm cộng đồng của doanh nghiệp cùng gặp gỡ, góp phần nuôi dưỡng thế hệ trẻ sáng tạo Việt Nam.

“3 nhà” cùng đồng hành với cộng đồng sáng tạo

Một hướng đi khác của Hà Nội là liên kết “3 nhà” (nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) được thành phố nhanh chóng triển khai để phát triển nguồn nhân lực ở lĩnh vực văn hóa - sáng tạo; hợp tác bảo tồn và phát huy di sản. Cụ thể như, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội và Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã ký kết thỏa thuận hợp tác, mở ra hướng kết nối nguồn lực tri thức của nhà trường với hệ sinh thái văn hóa của Thủ đô, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa trong giai đoạn mới.

“Sản phẩm” hợp tác ngay sau đó là những sinh viên của nhà trường đã góp mặt tại sự kiện của Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2026 với những tác phẩm tạo nhiều dấu ấn. Điều này thể hiện rõ ở Triển lãm “Dòng chảy sáng tạo” 2026 trong khuôn khổ Lễ hội vừa được tổ chức mới đây tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật Hà Nội 22 Hàng Buồm và Trung tâm Giao lưu văn hóa phố cổ Hà Nội (50 Đào Duy Từ, Hoàn Kiếm, Hà Nội). Triển lãm trưng bày các bài tập thực hành thiết kế và sáng tác của sinh viên đến từ 5 chuyên ngành: Đồ họa công nghệ số, Nội thất bền vững, Thời trang và sáng tạo, Nghệ thuật tạo hình đương đại và Nhiếp ảnh nghệ thuật đã cho thấy sức sáng tạo ấn tượng của các bạn trẻ.

Điều đáng chú ý là rất nhiều các tác phẩm trưng bày tại đây có sự đồng hành của doanh nghiệp. Điển hình như sản phẩm đa phương tiện “Hộp ký ức” của học viên Lê Đăng Ninh đã thu hút sự thích thú của người xem. Chia sẻ về tác phẩm của mình, Lê Đăng Ninh cho biết, đây là một dự án nghệ thuật đa phương tiện. Tác phẩm lấy ý tưởng từ hình thức chiếu bóng hè xưa. Bằng cách nhìn qua một lỗ hổng có đường kính khoảng 30cm, dưới công nghệ trình chiếu, khán giả có thể đọc được lịch sử và trầm tích văn hóa của di tích Hàng Buồm hiện lên qua từng con chữ, hình ảnh. Thông qua Đại học Quốc gia, tác giả đã được Công ty TNHH CYMK tài trợ thiết bị công nghệ, giúp hiện thực hóa ý tưởng. “Đây là bản demo. Sắp tới, tôi sẽ nhân rộng thành các mô hình trải nghiệm sáng tạo tại nhiều không gian di tích khác nhau, với mức phí hợp lý. Qua những hoạt động như thế này, tôi thấy rõ vai trò của hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp trong việc hỗ trợ các chủ thể sáng tạo phát triển sản phẩm” - tác giả Lê Đăng Ninh nói.

Có thể nói, sự chủ động của Hà Nội trong phát triển hợp tác công - tư để thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa đã cho thấy nỗ lực, quyết tâm của Thành phố trong việc biến văn hóa thành nguồn lực phát triển. Hy vọng, những bước đi “thể nghiệm chính sách” này sẽ tạo tiền đề để hình thành những mô hình PPP bài bản trong tương lai, tạo nên hệ sinh thái sáng tạo hiệu quả, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, phấn đấu đóng góp khoảng 10% GRDP của Hà Nội vào năm 2030 theo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam do Thành ủy Hà Nội ban hành.

Nguyễn Thủy