Doanh nghiệp xuất khẩu 'cắn răng' vì phí logistics ngốn một nửa lãi gộp

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT CTCP Phúc Sinh, cho biết thông thường doanh nghiệp chỉ chi khoảng 7-8 tỷ đồng cho cước tàu vận chuyển. Tuy nhiên, tháng 6 vừa qua, chi phí này nhảy vọt lên 17 tỷ đồng, cộng thêm khoảng 5 tỷ đồng cho các phí logistics, cảng biển và các loại phụ phí khác, tổng lên tới 22 tỷ, chiếm hơn một nửa lợi nhuận gộp của tháng (41 tỷ đồng). Theo ông Thông, tăng trưởng của doanh nghiệp đang bị bào mòn bởi chi phí logistics.

“Đó là con số không thể tưởng tượng được. Tại sao mình lại phải trả nhiều tiền cho chi phí logistics như vậy” ông Thông đặt câu hỏi tại chương trình Cafe Doanh nhân HUBA lần thứ 90 với chủ đề "Chi phí logistics tăng cao: Doanh nghiệp cần làm gì?" ngày 4/7.

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT CTCP Phúc Sinh (thứ 2 bên trái qua) cho biết trong vòng một tháng, chi phí cước tàu của doanh nghiệp đã nhảy vọt từ 7 tỷ lên 17 tỷ đồng. Ảnh: Thảo Liên.

"Cảng và đường sắt vẫn như hai thế giới không bao giờ gặp nhau"

Nhìn lại toàn bộ quá trình đưa nông sản từ nông trại ra thị trường, ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng giám đốc Công ty Vina T&T, cho biết chi phí logistics đội lên cao do luồng vận chuyển hàng hóa và chứng từ của mỗi lô hàng phải trải qua nhiều khâu "vòng vèo". Sau thu hoạch, hàng hóa phải vận chuyển về nhà máy, sơ chế, đóng gói, kiểm dịch, chiếu xạ, hoàn tất thủ tục hải quan rồi mới được đưa ra cảng.

Chưa kể, ông Tùng cho hay chỉ trong thời gian ngắn, giá cước vận chuyển container cũng đã tăng mạnh. "Cước tàu đầu tháng 5 khoảng 2.800 USD/container, nhưng hiện tôi phải chi trả khoảng 7.800 USD, tức tăng hơn 200%", ông Tùng nói.

Còn ông Vũ Hải Hà, Giám đốc Công ty TNHH Hàng hải dầu khí và phát triển bất động sản S.O.P.A.S - nhìn nhận một thực tế cả nước hiện có hơn 300 cảng lớn nhỏ, nếu tính trung bình, mỗi tỉnh thành có gần 10 cảng. Tuy nhiên, chi phí logistics vẫn đắt đỏ.

"Hiện ở nước ta, cảng và đường sắt vẫn như hai thế giới không bao giờ gặp nhau. Hàng hóa Việt Nam vẫn phải bò trên đường bộ - phương thức đắt nhất, ô nhiễm nhất, chậm nhất. Container xuống cảng rồi lại phải leo lên xe tải, chen vào quốc lộ, kẹt ở cửa ngõ thành phố. Ở Việt Nam, riêng vận tải đã ngốn tới 60% chi phí logistics, ở các nước khác con số ấy chỉ khoảng 30%", ông Hà cho hay.

Không chỉ Vina T&T hay Phúc Sinh, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cũng đang đối mặt với áp lực tương tự. Tại buổi gặp mặt, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), cho biết hiệp hội đã nhận được nhiều phản ánh từ doanh nghiệp về sự cần thiết phải có giải pháp giảm chi phí logistics.

“Đây tiếp tục là một cảnh báo cho thấy logistics thực sự đã trở thành điểm nghẽn, làm hạn chế năng lực cạnh tranh, khả năng phát triển, đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp”, ông Hòa nói.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TP.HCM (HUBA). Ảnh: Thảo Liên.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp hiện được yêu cầu phải trả mức phí lên tới 30% khi bán trên các sàn thương mại điện tử. Theo ông Hòa, điều này vượt quá sức chịu đựng của nhiều doanh nghiệp. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn buộc phải "cắn răng" tham gia vì các sàn thương mại điện tử tổ chức hoạt động logistics rất hiệu quả mà các doanh nghiệp có quy mô nhỏ khó làm được.

Đề xuất không xây thêm cảng biển

Để giải quyết bài toán chi phí, ông Vũ Hải Hà đề xuất Nhà nước tiếp tục giảm mạnh số lượng cảng và sáp nhập hơn 300 cảng thành 2 cụm cảng chính là cụm Cái Mép - Thị Vải ở phía Nam và Lạch Huyện ở phía Bắc, nhằm tối ưu hóa quy mô và thương lượng giá tốt với các hãng tàu.

"Ý kiến thứ 2 của tôi là thoát khỏi đường bộ. Hãy đưa hàng xuống sà lan, xuống đường thủy nội địa bất cứ khi nào có thể, đặc biệt là mạng sông Mê kông và Đông Nam Bộ. Đặc biệt, xin đừng xây thêm cảng mà hãy nối lại, không dàn trải vốn vào cảng mới, hãy dồn vốn để xây đường sắt ra cảng, đường thủy nối cảng", ông Hà đề xuất.

Về phía TP.HCM, ông Lê Văn Danh - Phó giám đốc Sở Công Thương - cho hay thành phố đang ráo riết quy hoạch tuyến đường sắt trọng điểm từ Bàu Bàng (Bình Dương cũ - thủ phủ công nghiệp, công nghệ cao) về thẳng Cái Mép (trung tâm logistics, cảng biển) để tiết giảm tối đa chi phí vận chuyển.

Với đường thủy nội địa, thành phố đang kiến nghị được phân cấp quản lý các tuyến lớn hoặc kiến nghị Bộ Xây dựng có phương án nạo vét, mở rộng các tuyến đường thủy nội địa kết nối từ khu trung tâm, khu công nghiệp ra các cảng ven biển, trọng tâm là khu vực cảng Cái Mép - Thị Vải.

Về cảng biển, năng lực hạ tầng sẽ được nâng cấp mạnh khi 2 "siêu" cảng là Cái Mép Hạ (cầu cảng dài 12.000 m) và Cần Giờ (cầu cảng dài 7.000 m) đi vào hoạt động.

Đồng thời, TP.HCM đang đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường Vành đai 3, Vành đai 4, TP.HCM - Chơn Thành, TP.HCM - Mộc Bài, TP.HCM - Cần Thơ, mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.

Ngoài ra, đại diện Sở Công Thương TP.HCM cho hay thành phố đang xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt để trình Quốc hội, trong đó Sở Công Thương đã đề xuất đưa vào nội dung thành lập Khu thương mại tự do và Trung tâm logistics tích hợp, tạo điều kiện, môi trường phát triển, đầu tư cho doanh nghiệp.

"Khu thương mại tự do sẽ có những cơ chế, chính sách thông thoáng hơn để doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng quốc tế. Trong khi đó, Trung tâm logistics tích hợp sẽ gắn với các hạ tầng giao thông trọng điểm; doanh nghiệp dự kiến được hưởng các ưu đãi về thuế, tiền thuê đất cũng như tiết giảm các thủ tục hành chính...", ông Danh nói.

Thảo Liên