Thủ tướng từ chức, Anh sắp có nhà lãnh đạo thứ 7 trong 10 năm

Báo chí Anh đồng loạt đưa tin về việc Thủ tướng Keir Starmer từ chức và những đồn đoán về người kế nhiệm. Ảnh: The Guardian

Trong tuyên bố được đưa ra bên ngoài Phủ Thủ tướng tại số 10 phố Downing, ông Keir Starmer xác nhận sẽ rời cương vị lãnh đạo Công đảng và Thủ tướng Anh sau nhiều tháng đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng từ chính các nghị sĩ trong đảng.

“Tôi đã lắng nghe câu trả lời từ nhóm nghị sĩ của đảng trong Quốc hội đối với câu hỏi liệu tôi có còn là người phù hợp nhất để dẫn dắt đảng bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo hay không. Tôi chấp nhận câu trả lời ấy với sự tôn trọng”, ông Starmer nói.

Vị Thủ tướng 63 tuổi cho biết đã thông báo quyết định của mình với Vua Charles III và sẽ tiếp tục giữ vai trò người đứng đầu Chính phủ trên cương vị tạm quyền cho đến khi Công đảng lựa chọn được lãnh đạo mới.

Ông Keir Starmer tuyên bố từ chức lãnh đạo Công đảng và Thủ tướng Anh bên ngoài Phủ Thủ tướng tại số 10 phố Downing, ngày 22/6. Ảnh: Bloomberg

Trong khoảnh khắc hiếm hoi thể hiện cảm xúc trước công chúng, giọng ông nghẹn lại khi nhắc tới sự ủng hộ của vợ và hai người con. “Mọi quyết định tôi đưa ra đều nhằm đặt đất nước mà tôi yêu quý lên hàng đầu. Chính vì vậy, tôi sẽ từ chức”, ông nói.

Sự sụp đổ bất ngờ

Quyết định từ chức của ông Starmer được xem là một bước ngoặt lớn đối với chính trường Anh. Chỉ hai năm trước, ông còn là người dẫn dắt Công đảng giành chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024, chấm dứt 14 năm cầm quyền liên tiếp của Đảng Bảo thủ.

Khi đó, chiến thắng của Công đảng được xem là biểu tượng cho khát vọng thay đổi của cử tri Anh sau nhiều năm nền kinh tế trì trệ, hệ quả của việc Anh rời Liên minh châu Âu (Brexit) và những bất ổn chính trị kéo dài.

Ông Starmer bước vào Phố Downing với cam kết khôi phục tăng trưởng kinh tế, cải thiện dịch vụ công, nâng cao đời sống người lao động và xây dựng một nền chính trị minh bạch hơn.

Trước khi tuyên bố từ chức, ông vẫn nhấn mạnh những thành tựu mà Chính phủ đạt được như tăng lương, mở rộng quyền lợi người lao động, tăng chi tiêu quốc phòng và giúp khoảng một triệu trẻ em thoát nghèo.

Tuy nhiên, những thành quả đó không đủ để xoa dịu làn sóng bất mãn đang gia tăng trong nội bộ Công đảng cũng như trong xã hội Anh.

Áp lực dồn nén từ khủng hoảng chính trị và kinh tế

Các nhà quan sát cho rằng sự suy giảm vị thế của ông Starmer là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng.

Về đối nội, nền kinh tế Anh tiếp tục đối mặt với những khó khăn kéo dài từ hậu Brexit, trong khi các cuộc xung đột toàn cầu khiến chi phí năng lượng và áp lực ngân sách gia tăng.

Trang nhất báo The Guardian ngày 23/6 đưa tin về việc Thủ tướng Keir Starmer từ chức. Ảnh: The Guardian

Cam kết duy trì kỷ luật tài khóa khiến Chính phủ không có nhiều dư địa để thực hiện các chương trình đầu tư quy mô lớn như đã hứa. Một loạt dự án trọng điểm, từ chương trình chuyển đổi xanh đến kế hoạch triển khai thẻ căn cước kỹ thuật số, lần lượt bị thu hẹp hoặc hủy bỏ.

Nhiều nghị sĩ Công đảng cho rằng, Chính phủ thiếu một chiến lược rõ ràng và không tạo được niềm tin về hướng đi dài hạn cho đất nước.

Những bê bối làm xói mòn uy tín

Khó khăn kinh tế chỉ là một phần trong những thách thức mà ông Starmer phải đối mặt.

Một trong những vụ việc gây tranh cãi nhất liên quan đến quyết định bổ nhiệm ông Peter Mandelson làm Đại sứ Anh tại Mỹ cuối năm 2024. Việc ông Mandelson có quan hệ thân thiết với tỷ phú Jeffrey Epstein đã khiến quyết định này vấp phải phản ứng mạnh mẽ.

Sau khi các tin nhắn cá nhân giữa ông Mandelson và tỷ phú Epstein bị công khai, Chính phủ buộc phải cách chức nhà ngoại giao kỳ cựu này. Tuy nhiên, vụ việc tiếp tục gây sức ép lên Thủ tướng Starmer khi ông phải giải trình trước Quốc hội về quy trình thẩm tra nhân sự.

Cùng lúc đó, nội bộ Chính phủ cũng liên tục xuất hiện bất đồng. Cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting từ chức và công khai chỉ trích sự thiếu quyết đoán của Thủ tướng. Tiếp đó, Bộ trưởng Quốc phòng John Healey rời nội các vì tranh cãi liên quan đến ngân sách quốc phòng.

Những diễn biến này càng làm gia tăng cảm giác rằng Chính phủ đang mất kiểm soát.

Ai là người kế nhiệm?

Đòn giáng mạnh nhất đối với ông Starmer đến từ cuộc bầu cử bổ sung tại khu vực Makerfield tuần trước.

Tại đây, ông Andy Burnham, cựu Thị trưởng vùng Greater Manchester giành chiến thắng thuyết phục để trở lại Hạ viện. Kết quả này ngay lập tức làm dấy lên những đồn đoán về một cuộc thách thức vị trí lãnh đạo Công đảng.

Ông Andy Burnham cùng các đồng nghiệp tại Sảnh Westminster khi ông trở lại Hạ viện sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung tại Makerfield tuần trước. Ảnh: PA/AP

Ông Burnham từ lâu đã được xem là đối thủ lớn nhất của ông Starmer trong nội bộ đảng. Với hình ảnh gần gũi cử tri và vai trò nổi bật trong việc bảo vệ quyền lợi các địa phương miền Bắc nước Anh, ông được truyền thông đặt biệt danh là “Vua phương Bắc”.

Ngay sau khi ông Starmer tuyên bố từ chức, ông Burnham xác nhận sẽ tham gia cuộc đua lãnh đạo Công đảng.

“Đây là thời điểm của sự thay đổi. Chúng ta có cơ hội xoay chuyển tình thế, khiến đất nước hoạt động hiệu quả trở lại và giúp người dân lấy lại niềm tin vào chính trị”, ông phát biểu.

Theo quy định của Công đảng, các ứng viên cần nhận được sự ủng hộ của ít nhất 20% số nghị sĩ Công đảng tại Quốc hội để đủ điều kiện tranh cử. Nếu chỉ có một ứng viên đáp ứng điều kiện, người đó sẽ trở thành lãnh đạo mới mà không cần tiến hành bỏ phiếu rộng rãi.

Giới quan sát cho rằng ông Burnham hiện là ứng cử viên vượt trội và nhiều khả năng sẽ tránh được một cuộc cạnh tranh kéo dài.

Nước Anh trước một chương mới

Ông Starmer cho biết quá trình đề cử lãnh đạo mới sẽ bắt đầu từ ngày 9/7 và kết thúc trước khi Quốc hội nghỉ hè vào ngày 16/7. Trong trường hợp có nhiều ứng viên tham gia tranh cử, lãnh đạo mới của Công đảng sẽ được công bố trước ngày 1/9.

Nếu ông Andy Burnham trở thành thủ tướng, ông sẽ là nhà lãnh đạo thứ bảy của Vương quốc Anh trong vòng 10 năm - một con số phản ánh mức độ bất ổn hiếm thấy của nền chính trị Anh kể từ cuộc trưng cầu ý dân Brexit năm 2016.

Nhiều chuyên gia cho rằng sự ra đi của ông Starmer không chỉ là thất bại của một cá nhân mà còn cho thấy những khó khăn sâu sắc mà bất kỳ Chính phủ nào tại Anh hiện nay đều phải đối mặt: nền kinh tế tăng trưởng chậm, áp lực ngân sách kéo dài, xã hội phân hóa và niềm tin của cử tri vào chính trị ngày càng suy giảm.

Từng được kỳ vọng là người mang lại sự ổn định sau nhiều năm biến động, ông Keir Starmer cuối cùng lại trở thành một mắt xích khác trong chuỗi thay đổi liên tục của chính trường Anh. Và với sự xuất hiện của ông Andy Burnham, nước Anh đang chuẩn bị bước vào một chương mới, trong bối cảnh những thách thức cũ vẫn chưa có lời giải rõ ràng.

Hồng Nhung